Contributions to the Biography of Abdülkerim Hâdî, a Member of the Intermediary Generation in Turkish Literature

Öz

The literary period between the second generation of Tanzimat Literature and the Servet-i Fünun Period is termed the “Intermediate Generation” (Ara Nesil) in Turkish literary history. This era represents a transitional phase, sustaining Tanzimat’s didactic, socially oriented approach while laying the groundwork for Servet-i Fünun’s aesthetic and individualistic literary sensibilities. Intermediate Generation artists were an enlightened cohort open to Western culture, proficient in one or more foreign languages, and closely tracking French literature. Through translations, they introduced Western literary, philosophical, and aesthetic thought into Turkish literature; moreover, they significantly contributed to literary modernization by producing original works across genres like poetry, novel, short story, and criticism. Although Abdülkerim Hâdî, a prominent figure of this Intermediate Generation, drew attention with his literary works, access to his biographical information has remained highly limited. Due to insufficient biographical data, studies concerning his life, literary persona, and activities appear incomplete and scattered. In this study, an eight-page handwritten biography from the Ateşizâde Mehmed Bedreddin Selçukî Archive in the Salt Research collection was examined; this text was transcribed from Ottoman Turkish into the Latin alphabet, and information regarding the works mentioned therein was provided. This document presents vital information about Abdülkerim Hâdî’s biography, illuminating both the author’s literary identity and the cultural structure of the era.

Anahtar Kelimeler

• Biography
• archive
• Abdülkerim Hâdî
• Intermediary Generation
• transcription.

Etik Beyan

It is declared that scientific and ethical principles have been followed while carrying out and writing this study and that all the sources used have been properly cited.

Edebiyatımızda Ara Nesil Mensubu Olan Abdülkerim Hâdi'nin Biyografisine Katkılar

Öz

Tanzimat Dönemi Edebiyatı’nın ikinci kuşağı ile Servet-i Fünun Dönemi arasında yer alan edebî süreç¨ Türk edebiyatı tarihinde “Ara Nesil” olarak adlandırılmaktadır. Bu dönem¨ hem Tanzimat’ın öğretici ve toplumsal yönelimli edebiyat anlayışının etkilerini sürdürmesi hem de Servet-i Fünun’un estetik ve bireysel hassasiyetlere dayalı edebî anlayışına zemin hazırlaması bakımından bir geçiş evresi niteliği taşır. Ara Nesil sanatçıları, Batı kültürüne açık, bir veya birden fazla yabancı dil bilen ve özellikle Fransız edebiyatını yakından takip eden aydın bir kuşaktır. Çeviri faaliyetleri aracılığıyla Batı’daki edebî, felsefî ve estetik düşünceleri Türk edebiyatına taşımış; bunun yanı sıra şiir, roman, hikâye ve tenkit gibi farklı türlerde telif eserler vererek edebî yenileşme sürecine önemli katkılarda bulunmuşlardır. Bahsi geçen Ara Nesil kuşağının öne çıkan isimlerinden biri olan Abdülkerim Hâdî, edebî eserleriyle dikkat çekmiş olmasına rağmen biyografik bilgilerine erişim bugüne kadar oldukça sınırlı kalmıştır. Abdülkerim Hâdî’nin hayatı, edebî kişiliği ve faaliyetleri hakkında yapılan çalışmalar, mevcut biyografik verilerin yetersizliği nedeniyle eksik ve dağınık bir görünüm arz etmektedir. Bu çalışmada, Salt Araştırma koleksiyonunda yer alan Ateşizâde Mehmed Bedreddin Selçukî Arşivi’ne ait sekiz sayfalık el yazması biyografi incelenmiş; söz konusu metin Osmanlı Türkçesinden Latin harflerine aktarılmış ve metinde geçen eserler hakkında bilgi verilmiştir. İncelenen bu belge, Abdülkerim Hâdî’nin biyografisine dair önemli bilgiler sunmakta hem yazarın edebî kimliğini hem de dönemin kültürel yapısını aydınlatıcı nitelik taşımaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Biyografi
• Arşiv
• Abdülkerim Hâdî
• Ara Nesil
• çeviri yazı.

Etik Beyan

Bu çalışmanın hazırlanma sürecinde bilimsel ve etik ilkelere uyulduğu ve yararlanılan tüm çalışmaların kaynakçada belirtildiği beyan olunur.

Kaynakça

1. ANDI, Fatih, Ara Nesil Şairi Mehmet Celal, Doktora Tezi, İ.Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul 1993.
2. BABACAN Mahmut, Ara Nesil’de Tenkid, Yayınlanmamış Doktora Tezi, İ.Ü. Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul 1993.
3. BİRİNCİ, Necat, “Ara Nesil”, Türk Edebiyatı Tarihi, C.3, KTB Yayınları, Ankara 2006.
4. BULUT, Nurullah, “Ara Nesil Dönemi Yazarları ve Yazılarının Yayımlandığı Dergiler”, Cumhuriyet Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 47(2), 2023, s. 215-226.
5. DEVELLİOĞLU, Ferit, Osmanlıca-Türkçe Ansiklopedik Lûgat, Aydın Kitabevi, Ankara 2008.
6. GARİPER, Cafer "Geçiş Dönemi Nesli: Ara Nesil", Yeni Türk Edebiyatı El Kitabı 1839-2000, Grafiker Yayınları, Ankara 2004, s. 109-111.
7. HÜSEYİN REMZİ, Lügat-ı Remzî. Mahmud Bey Matbaası, İstanbul 1312 (1896).
8. KAPLAN, Mehmet, Tevfik Fikret Devir Şahsiyet Eser, 4.bs., Dergâh Yayınları, İstanbul 1995.

9. KAPLAN, Mehmet, Tevfik Fikret ve Şiiri, Türkiye Yayınevi, İstanbul 1946.
10. KOLCU, Ali İhsan, Ara Nesil Edebiyatı, Salkımsöğüt Yayınları, Erzurum 2018.
11. ÖZEROL, Nazmi, ATLI, Semih, “Abdulkerim Hâdi’nin ‘Bir Tebessüm’ Adlı Hikâyesinin Çevriyazısı ve Tahlili”, Littera Turca Journal of Turkish Language and Literature, Nisan 2019;5(2):227-4.
12. PARIN, Kamil, “Ara nesil’de Trajik Bir Eser: Abdülkerim Hâdî’nin “Fakire” Adlı Eseri ve İzleksel Kurgusu”, Trakya Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, Cilt: 16, Sayı: 31, Ocak 2026, s. 285-304.
13. SALT ARAŞTIRMA, Ateşizâde Mehmed Bedreddin Selçukî Arşivi, Salt Araştırma Koleksiyonu, İstanbul.
14. ŞEMSEDDİN SÂMÎ, Kāmûs-ı Türkî, Mihran Matbaası, İstanbul 1317 (1901).
15. TURAN, Taner, 1880-1895 Yılları Arasında Yayımlanmış Şiir Kitapları Üzerine Bir İnceleme, Yüksek Lisans Tezi, Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2018
16. TURAN, Taner, DOĞAN, Murat, “Gösterge-biçembilim ve Bir Müteverrimenin Nevha-i Meyusânesi”, RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 32, 2023, 291-315.
17. TÜRK DÜNYASI EDEBİYATÇILARI ANSİKLOPEDİSİ, “Abdülkerim Hâdî”, AYK Atatürk Kültür Merkezi, Ankara 2002, c. I, s. 81.
18. TÜRKMEN, Fatma, Lisân-ı Türkî (06 Mil. EHT A 39274) İnceleme-Metin-Terimler Sözlüğü, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Erciyes Üniversitesi, Kayseri, 2016.
19. VANKULU MEHMED EFENDİ, Vankulu Lügati (Tercüme-i Sıhah-ı Cevheri), Matbaa-i Âmire, İstanbul 1729.
20. YİĞİT, Saim, Abdülkerim Hâdî’nin Aheng-i Sürûr Eseri, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Bitlis Eren Üniversitesi Lisans Üstü Eğitim Enstitüsü, 2023.