Fen Bilimleri Ders Kitaplarının Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları Açısından İncelenmesi
Öz
Bu araştırmada ortaokul fen bilimleri ders kitaplarının sürdürülebilir kalkınma amaçları ile ilişkisini incelemek amaçlanmıştır. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi tercih edilmiştir. Ortaokul fen bilimleri ders kitapları dört farklı seviyede 17 sürdürülebilir kalkınma amaçları ve göstergeleri aracılığıyla analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, tüm ders kitaplarının SKA’larla genelde uyumlu olduğunu ancak bazı hedeflerin yeterince vurgulanmadığını göstermiştir. Özellikle iklim eylemi, sudaki yaşam ve karasal yaşam gibi çevresel hedefler az temsil edilirken, nitelikli eğitim ve sanayi-yenilikçilik ve altyapı gibi amaçlar daha sık işlenmiştir. Toplumsal cinsiyet eşitliği konusunda görsel ve isim dağılımında dengesizlikler gözlenmiş, erkek temsiliyeti daha fazla bulunmuştur. Ders kitaplarında SKA’ların detaylı ve dengeli ele alınması çevresel hedeflerin daha çok vurgulanması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca, sürdürülebilir kalkınma bilincini artırmak için görseller, etkinlikler ve metinlerde çeşitliliğin artırılması önerilmiştir. Çalışmada eğitimde SKA farkındalığını artırmak için politik karar vericilere, ders kitabı yazarlarına, fen bilimleri öğretmenleri ve araştırmacılara önerilerde bulunulmuştur.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
TÜBİTAK-BİDEB
Proje Numarası
1919B012220960
Teşekkür
Bu çalışmadaki desteğinden dolayı TÜBİTAK-BİDEB'e teşekkür ederiz.
Kaynakça
- Pamuk, A., & Muç, K. (2021). Women's gender roles in history textbooks in Turkey. International Journal of Psychology and Educational Studies, 8(2), 133-147. https://doi.org/10.52380/ijpes.2021.8.2.391
- Prieto-Jiménez, E., López-Catalán, L., López-Catalán, B., & Domínguez-Fernández, G. (2021). Sustainable development goals and education: A bibliometric mapping analysis. Sustainability, 13(4), 2126. https://doi.org/10.3390/su13042126
- Şaşmaz, A. (2024). Awareness of sustainable development goals among prospective educators. Uluslararası Sosyal Bilgiler Eğitimi Dergisi, 6(1), 45-67.
- Torun, K. T. (2024). Fen bilgisi öğretmen adaylarının sürdürülebilir kalkınma farkındalıklarının çeşitli değişkenlere göre incelenmesi. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Necmettin Erbakan Üniversitesi.
- Tosun, A., & Gökçe, N. (2023). Bilsem Coğrafya Dersi Öğretim Programının Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri Açısından Değerlendirilmesi. Uluslararası Akademik Birikim Dergisi, 6(5), 1240-1253. https://doi.org/10.5281/zenodo.10446247
- Travers, M. (2001). Qualitative research through case studies. SAGE Publications. UNESCO (2015). Education 2030. Incheon Declaration and Framework for Action. Towardsinclusive and equitable quality education and lifelong learning for all. Paris, UNESCO. Available online: http://www.uis.unesco.org/Education/Documents/incheon-framework-for-action-en.pdf
- Wibowo, Y. G., & Sadikin, A. (2019). Biology in the 21st-Century: Transformation in biology science and education in supporting the sustainable development goals. Jurnal Pendidikan Biologi Indonesia , 5(2), 285-296. https://doi.org/10.22219/jpbi.v5i2.7956
- Yalçın, A. (2022). 21. Yüzyılda sürdürülebilir kalkınma hedefleri: Türkiye’de sosyal bilgiler dersi öğretim programının yapısal olarak incelenmesi. Harran Maarif Dergisi, 7(1), 117-149.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Fen Bilgisi Eğitimi
Bölüm
Araştırma Makalesi
Erken Görünüm Tarihi
21 Mayıs 2025
Yayımlanma Tarihi
30 Mayıs 2025
Gönderilme Tarihi
27 Ocak 2025
Kabul Tarihi
5 Mart 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2025 Cilt: 15 Sayı: Özel Sayı
APA
Yazı, Y., & Ergun, M. (2025). Fen Bilimleri Ders Kitaplarının Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları Açısından İncelenmesi. Trakya Eğitim Dergisi, 15(Özel Sayı), 56-97. https://doi.org/10.24315/tred.1627429
AMA
1.Yazı Y, Ergun M. Fen Bilimleri Ders Kitaplarının Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları Açısından İncelenmesi. TRED. 2025;15(Özel Sayı):56-97. doi:10.24315/tred.1627429
Chicago
Yazı, Yağmur, ve Mustafa Ergun. 2025. “Fen Bilimleri Ders Kitaplarının Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları Açısından İncelenmesi”. Trakya Eğitim Dergisi 15 (Özel Sayı): 56-97. https://doi.org/10.24315/tred.1627429.
EndNote
Yazı Y, Ergun M (01 Mayıs 2025) Fen Bilimleri Ders Kitaplarının Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları Açısından İncelenmesi. Trakya Eğitim Dergisi 15 Özel Sayı 56–97.
IEEE
[1]Y. Yazı ve M. Ergun, “Fen Bilimleri Ders Kitaplarının Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları Açısından İncelenmesi”, TRED, c. 15, sy Özel Sayı, ss. 56–97, May. 2025, doi: 10.24315/tred.1627429.
ISNAD
Yazı, Yağmur - Ergun, Mustafa. “Fen Bilimleri Ders Kitaplarının Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları Açısından İncelenmesi”. Trakya Eğitim Dergisi 15/Özel Sayı (01 Mayıs 2025): 56-97. https://doi.org/10.24315/tred.1627429.
JAMA
1.Yazı Y, Ergun M. Fen Bilimleri Ders Kitaplarının Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları Açısından İncelenmesi. TRED. 2025;15:56–97.
MLA
Yazı, Yağmur, ve Mustafa Ergun. “Fen Bilimleri Ders Kitaplarının Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları Açısından İncelenmesi”. Trakya Eğitim Dergisi, c. 15, sy Özel Sayı, Mayıs 2025, ss. 56-97, doi:10.24315/tred.1627429.
Vancouver
1.Yağmur Yazı, Mustafa Ergun. Fen Bilimleri Ders Kitaplarının Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları Açısından İncelenmesi. TRED. 01 Mayıs 2025;15(Özel Sayı):56-97. doi:10.24315/tred.1627429