An Investigation of Stakeholders’ Perceptions and Experiences Regarding Gifted Children and Their Education in Early Childhood

Öz

The study aimed to examine, in depth, the perceptions and experiences of preschool teachers, school counselors, and administrators regarding gifted children and their education. Designed within a hermeneutic phenomenological framework, the study included 48 stakeholders; data were collected through semi-structured interviews and analyzed using content analysis. The findings revealed that there is no formal identification policy for gifted children at the preschool level in Türkiye, and because existing mechanisms begin only in primary school, the process effectively turns into a ‘wait until first grade’ approach. This situation eliminates opportunities for early identification and leads to giftedness remaining largely unrecognized during the preschool period. The results also showed that stakeholders perceive gifted children within an ambivalent framework, viewing them as individuals who possess high potential yet simultaneously carry behavioral risks. Furthermore, the study demonstrated that support in preschool classrooms relies predominantly on teachers’ individual efforts and that there are notable disagreements among stakeholders regarding appropriate educational models. Regarding stakeholder roles, the absence of an established system means that the responsibilities of teachers, counselors, and administrators are largely limited to administrative and referral-based tasks. The main barriers to effective practice were identified as families’ resistance due to labeling concerns, institutional resource constraints, and stakeholders’ feelings of helplessness stemming from insufficient professional competence. Overall, the study concluded that the transformation of a gifted child’s potential into performance depends more on coincidental factors than on a systematic policy, a situation stakeholders consider a significant loss for the child, the family, and society.

Anahtar Kelimeler

• Early Childhood Education
• Giftedness
• Stakeholder Perceptions
• Lived Experiences
• Gifted Education

OKUL ÖNCESİ EĞİTİMDE ÖZEL YETENEKLİ ÇOCUKLARA VE EĞİTİMLERİNE YÖNELİK ALGI VE DENEYİMLERİN PAYDAŞ GÖRÜŞLERİYLE İNCELENMESİ

Öz

Bu araştırmanın amacı, okul öncesi eğitim kurumlarında görev yapan öğretmen, psikolojik danışman ve okul yöneticilerinin özel yetenekli çocuklara ve onların eğitimine yönelik algı ve deneyimlerini derinlemesine incelemektir. Nitel araştırma desenlerinden hermenötik fenomenolojik yaklaşımla tasarlanan çalışmaya 48 paydaş katılmış; veriler yarı yapılandırılmış görüşmeler yoluyla toplanmış ve içerik analiziyle çözümlenmiştir. Araştırma bulguları, Türkiye’de okul öncesi düzeyde özel yetenekliler için resmi bir tanılama politikasının bulunmadığını ve mevcut mekanizmaların ilkokulda başlaması nedeniyle sürecin fiili olarak “1. sınıfı bekle” anlayışına dönüştüğünü ortaya koymuştur. Bu durum, erken tanılama fırsatlarını ortadan kaldırmakta ve özel yetenekliliğin okul öncesi dönemde yeterince fark edilememesine yol açmaktadır. Bulgular, paydaşların özel yetenekli çocukları hem yüksek potansiyele sahip hem de davranışsal risk taşıyan bireyler olarak ikircikli bir çerçevede algıladıklarını göstermiştir. Ayrıca çalışma, okul öncesi sınıflarda desteğin çoğunlukla öğretmenlerin bireysel çabalarına dayandığını ve eğitim modeli konusunda paydaşlar arasında belirgin görüş ayrılıkları bulunduğunu ortaya koymuştur. Paydaş rolleri incelendiğinde ise, resmi bir işleyişin yokluğunda öğretmen, psikolojik danışman ve yöneticilerin rollerinin büyük ölçüde idari ve yönlendirme temelli görevlerle sınırlı kaldığı görülmüştür. Sürecin önündeki temel engellerin ailelerin etiketlenme korkusuna dayalı direnci, kurumsal kaynak yetersizlikleri ve paydaşların mesleki donanım eksikliğinden doğan çaresizlik hissi olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak, özel yetenekli bir çocuğun potansiyelinin performansa dönüşmesinin sistemli bir politikadan ziyade tesadüfi faktörlere bağlı kaldığı ve bu durumun paydaşlar tarafından çocuk, aile ve toplum açısından önemli bir kayıp olarak değerlendirildiği açığa çıkmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Okul Öncesi Eğitim
• Özel Yetenekli Çocuklar
• Algı
• Deneyim
• Özel Yetenekli Çocukların Eğitimi

Kaynakça

1. Akgül, G., Erten Tatlı, C., & Akçabozan Kayabol, N. B. (2025). Examining teachers’ needs, competencies, and knowledge in gifted education for professional learning. Journal of Advanced Academics, 36(2), 240-264. https://doi.org/10.1177/1932202X241304514
2. Akgül, S., & Kaplan Sayı, A. (2025). How do Turkish primary school teachers reflect upon their priorities regarding their classroom practices in meeting their gifted students’ special needs? SAGE Open, 15(1), 1-18. https://doi.org/10.1177/21582440251317921
3. Aldosari, D. H. (2023). Exploring public and private preschool teachers’ beliefs and practices regarding gifted children from three to six years old in Riyadh, Saudi Arabia. Early Years, 43(2), 257–269. https://doi.org/10.1080/09575146.2021.1940876
4. Aşık, M., & Zelyurt, H. (2021). Özel yetenekli bireyleri tanıma ve eğitimine ilişkin okul öncesi öğretmenlerinin görüşlerinin incelenmesi. Uluslararası Temel Eğitim Araştırmaları Dergisi, 5(1), 78-94. https://doi.org/10.38089/iperj.2021.47
5. Barzut, V., Blanuša, J., & Krstić, D. (2020). Preschool teachers' implicit attitudes towards gifted children. TIMS. Acta, 14(2), 85-92. https://doi.org/10.5937/TIMSACT14-28876
6. Baum, S. M., Schader, R. M., & Owen, S. V. (2021). To be gifted and learning disabled: Strength-based strategies for helping twice-exceptional students with LD, ADHD, ASD, and more (3rd ed.). Routledge.
7. Bildiren, A. (2018). Developmental characteristics of gifted children aged 0–6 years: parental observations. Early Child Development and Care, 188(8), 997-1011. https://doi.org/10.1080/03004430.2017.1389919
8. Bildiren, A., & Bıkmaz Bilgen, Ö. (2019). Okul öncesi dönem üstün yetenekli çocuklar için aday bildirim ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 20(2), 269–289. https://doi.org/10.21565/ozelegitimdergisi.475278

9. Bildiren, A., Gür, G., Sağkal, A. S., & Özdemir, Y. (2020). Okul öncesi öğretmenlerinin üstün yetenekli çocukların tanılanması ve eğitimlerine ilişkin algıları. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 21(2), 329-356. https://doi.org/10.21565/ozelegitimdergisi.572326
10. Cai, F. (2025). Teachers’ perceptions of young gifted children in China. Journal of Advanced Academics, 36(1), 37-70. https://doi.org/10.1177/1932202X241287851
11. Chamberlin, S. A., Buchanan, M., & Vercimak, D. (2007). Serving twice-exceptional preschoolers: blending gifted education and early childhood special education practices in assessment and program planning. Journal for the Education of the Gifted, 30(3), 372-394. https://doi.org/10.1177/016235320703000305
12. Creswell, J. W. (2025). Nitel araştırma yöntemleri: Beş yaklaşıma göre nitel araştırma ve araştırma deseni (M. Bütün & S. B. Demir, Çev.). Siyasal Kitabevi.
13. Cukierkorn, J. R., Karnes, F. A., Manning, S. J., Houston, H., & Besnoy, K. (2007). Serving the preschool gifted child: Programming and resources. Roeper Review, 29(4), 271–276. https://doi.org/10.1080/02783190709554422
14. Dağlıoğlu, H. E., & Suveren, S. (2013). The role of teacher and family opinions in identifying gifted kindergarten children and the consistence of these views with children's actual performance. Educational Sciences: Theory and Practice, 13(1), 444-453.
15. Demirel Dingeç, Ş., & Kılıçarslan, S. (2023). Gelişimsel üstün yetenek kuramlarının meta kurama göre incelenmesi. Anadolu Journal of Educational Sciences International, 13(2), 625-642. https://doi.org/10.18039/ajesi.1289465