Özel Gereksinimi Olan Öğrencilerin Okul Dönemi Geçişleri: Yaşanan Zorluklar ve Çözüm Önerileri

Funda Ulugöl; Esra Erbaş

doi:10.24315/tred.659308

Özel Gereksinimi Olan Öğrencilerin Okul Dönemi Geçişleri: Yaşanan Zorluklar ve Çözüm Önerileri

Öz

Her birey yaşamı boyunca geçiş olarak adlandırılan farklı değişimler yaşamaktadır. Okul dönemi geçişler de bu geçişlerin bir parçasıdır ve özel gereksinimi olan bireylerde bu geçişlerin başarılı bir şekilde gerçekleşmesi daha özel bir çaba, destek, planlama ve düzenlemeye bağlıdır. Bireyin geçişi gerçekleştirdiği yeni ortamında göstereceği akademik ve sosyal başarı kendi akademik, sosyal, duygusal, davranışsal ve bilişsel yeterlilikleriyle bağlantılı olsa da bulunduğu ortamda alacağı destek ve geçişlerin kolaylaştırılması bu başarıyı büyük oranda etkileyecektir. Gerekli desteğin sağlanmadığı ve sürecin dikkatli planlanmadığı durumlarda hem çocuk hem aile süreci daha sancılı yaşamakla birlikte çocuğun gelişimindeki kazanç da en az düzeyde olmaktadır. Bu derleme çalışmasında, özel gereksinimi olan öğrencilerin okul dönemi geçiş sürecine yönelik bilgi vermek, geçiş sürecinde karşılaşılan zorluklar ele alınarak bu zorluklara yönelik çözüm önerileri sunmak amaçlanmıştır. Ayrıca, öğretmen ve yöneticilere yönelik sunulan önerilerle geçiş hizmetlerinin ve uygulamalarının geliştirilmesi ve sürecin aile ve öğrenci açısından yumuşatılabilmesi için önemli noktalar vurgulanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Okul dönemi geçişleri,özel gereksinimli öğrenciler,geçiş stratejileri,okul dönemi geçiş zorlukları

Kaynakça

Aktaş, B., Kot, M., & Yıkmış, A. (2019). Özel eğitimde geçiş planlama ve hizmetleri. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, Elektronik Yayın. doi: 10.21565/ozelegitimdergisi.441254
Atılgan, H. (2018). Türkiye’de kademeler arası geçiş: dünü-bugünü ve bir model önerisi. Ege Eğitim Dergisi / Ege Journal of Education, 19(1), 1-18. Doi: 10.12984/egeefd.363268
Bakkaloğlu, H. (2013). Ebeveynlerin gözüyle özel gereksinimli çocukların erken müdahaleden okul öncesi programlara geçiş süreci. Eğitim ve Bilim, 38(169), 311-327.
Barber, B. K., & Olsen, J. A. (2004). Assessing the transitions to middle and high school. Journal of Adolescent Research, 19(1), 3-30.
Beaulac, S., Charest, I., Daigle, C., Dupras, M., Jean, C., Marzinotto, L., Oueller, L., Paradis, H., & Piche, C. (2012). Ensuring a smooth transition From Elementary to
Secondary School. Québec, Ministère de l’Éducation, du Loisir et du Sport Publication.
Benitez, D. T., Morningstar, M. E., & Frey, B. B. (2009). A multistate survey of special education teachers' perceptions of their transition competencies. Career development for exceptional individuals, 32(1), 6-16.
Brandes, J. A., Ormsbee, C. K., & Haring, K. A. (2007). From early intervention to early childhood programs: Timeline for early successful transitions (TEST). Intervention in School and Clinic, 42(4), 204-211.

Carter, E. W., Clark, N. M., Cushing, L. S., & Kennedy, C. H. (2005). Moving from elementary to middle school: Supporting a smooth transition for students with severe disabilities. Teaching Exceptional Children, 37(3), 8-14.
Chambers, A., W. (2016). Effects of a self-advocacy interventıon on Latino male college students’ ability to request academic accommodations. The University of Arizona. Doctor of Philosophy http://hdl.handle.net/10150/612556
Cohen, J., & Smerdon, B. (2009). Tightening the dropout tourniquet: Easing the transition from middle to high school. Preventing School Failure, 53(3), 177–184.
Corbey, S. (2010). Self-Determination. In L. West (Ed.), Integrating transition planning into the IEP process (pp.17-29). USA, Arlington, Virginia: Council for Exceptional Children Publishing.
Cunningham, C. (1998). Transitions for success: Helping K-12 students move through the public school system. Information Technology and Disabilities E-Journal, 5(1-2), 1-1.
Curry, V. E., & Jones, R. (2014). Implementing transition activities: How competent do special education teachers feel? Delta Journal of Education 1(4), ISSN 2160-9179 Published by Delta State University
Daley, T. C., Munk, T., & Carlson, E. (2011). A national study of kindergarten transition practices for children with disabilities. Early Childhood Research Quarterly, 26(4), 409-419.
Danby, S., Thompson, C., Theobald, M., & Thorpe, K. (2012). Children’s strategies for making friends when starting school. Australasian Journal of Early Childhood, 37(2), 63–71.
Dinç, E. D., Dere, İ. D., & Koluman, S. K. (2014). Kademeler arası geçiş uygulamalarına yönelik görüşler ve deneyimler. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitü Dergisi, 2014(17), 397–423.
Ergenekon, Y. (2015). Otizm Spektrum Bozukluğu Olan Bireyler İçin Geçiş Süreci ve Bu Süreçteki Hizmetleri Planlama. Içinde Otizm Spektrum Bozuklugu. 2018 tarihinde https://eyh.aile.gov.tr/uploads/pages/otizm-spektrum-bozuklugu/otizm-spektrum-bozuklugu-alanyazin-kitabi.pdf sitesinden alinmistir.
Gothber J., Stegenga S., & Cate, D. (2017). Rethinking the paradigm: Comprehensive transition from birth to adulthood. In Antonio L. Ellis (Ed.), Transitioning children with disabilities from early childhood to adulthood (pp. 129-144). Rotterdam, The Netherlands: Sense Publishers.
Greene G. (2009). Transition pathways. In Carol A. Kochhar-Bryant ve Gary Greene (Eds.), Pathways to successful transition for youth with disabilities: A developmental process (2nd Edition) (pp. 264-288). Upper Saddle River, NY: Pearson.
Gürsel, O , Ergenekon, Y , Batu, E . (2016). Gelişimsel Geriliği Olan Bireylere Okuldan İşe Geçiş Becerilerinin Kazandırılmasına İlişkin Öğretmenlerin ve Yöneticilerin Görüşleri. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi , 7 (2).
Hacıibrahimoğlu, B. Y. (2013). Özel Gereksı̇nı̇mlı̇ Öğrencı̇lerı̇n İlköğretı̇me Geçişte Yaşadıkları Güçlüklerı̇n Belı̇rlenmesı̇. Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Hacıibrahimoğlu, B. Y., & Kargın, T. (2017). Determining the difficulties children with special needs Experience during the transition to primary school. Educational Sciences: Theory & Practice, 17(5). doi: 10.12738/estp.2017.5.0135 https://www.estp.com.tr/wpcontent/uploads/2017/05/estp.2017.5.0135.pdf
Healthy Child Manitoba. (2002). Guidelines for early childhood transition to school for children with special needs. Winnipeg: Government of Manitoba. Retrieved from https://www.gov.mb.ca/healthychild/publications/protocol_cwsn.pdf
Hirst, M., Jervis, N., Visagie, K., Sojo, V., & Cavanagh, S. (2011). Transition to primary school: A review of the literature. Canberra: Commonwealth of Australia. Retrieved from https://minerva-access.unimelb.edu.au/bitstream/handle/11343/123771/Transition-to-Primary-School-A-literature-review.pdf?sequence=1
Hopwood, B., Hay, I., & Dyment, J. (2016). The transition from primary to secondary school: Teachers’ perspectives. The Australian Educational Researcher, 43(3), 289-307. doi: 10.1007/s13384-016-0200-0
Hughes, C., Hwang, B., Kim, J.-H., Killian, D. J., Harmer, M. L., & Alcantara, P. R. (1997). A preliminary validation of strategies that support the transition from school to adult life. Career Development for Exceptional Individuals, 20(1), 1–14. https://doi.org/10.1177/088572889702000101
King, G. A., Baldwin, P. J., Currie, M., & Evans, J. (2005). Planning successful transitions from school to adult roles for youth with disabilities. Children's Health Care, 34(3), 193-216.
King, S., West. L., Leconte, P., & Boyer-Stephens, A. (2010). The Role Of Assessment in Transition Planning. In L. West (Ed.), Integrating transition planning into the IEP process (pp. 29-37). USA, Arlington, Virginia: Council for Exceptional Children Publishing.
Kochhar-Bryant, C., Bassett, D. & Webb, K. (2009). Transition to postsecondary education for students with disabilities. Thousand Oaks, CA: Sage/Corwin Press
Kohler, P. D., & Field, S. (2003). Transition-focused education: Foundation for the future. The Journal of Special Education, 37(3), 174-183.
Kohler, P. D., Gothberg, J. E., Fowler, C., & Coyle, J. (2016). Taxonomy for transition programming 2.0: A model for planning, organizing, and evaluating transition education, services, and programs. Western Michigan University. Available at www.transitionta.org.
Larson, C. (2010). Strengthening the transition for children with moderate needs: Perceptions of participants. Kairaranga, 11(2), 48–54.
Lipkin, P., & Okamoto, J. (2015). The individuals with disabilities education act (IDEA) for children with special educational needs. Pediatrics, 136(6), 1-15. doi:10.1007/springerreference_69963.
LoCasale-Crouch, J., Mashburn, A. J., Downer, J. T., & Pianta, R. C. (2008). Pre-kindergarten teachers’ use of transition practices and children's adjustment to kindergarten. Early childhood research quarterly, 23(1), 124-139.
Milsom, A. (2007). Interventions to assist students with disabilities through school transitions. Professional School Counseling, 10(3), 273–278.
Mirkhil, M. (2010). ‘I want to play when I go to school’: Children’s views on the transition to school from kindergarten. Australasian Journal of Early Childhood, 35(3), 134–139.
Morgan, R. L., & Riesen, T. (2016). Promoting successful transition to adulthood for students with disabilities. Guilford Publications.
National Secondary Transition Technical Assistance Center (2013). Age Appropriate Transition Assessment Toolkit. Third Edition. University of North Carolina at Charlotte, A. R. Walker, L. J. Kortering, C. H. Fowler, D. Rowe, & L.Bethune.
O'Kane, M. & Hayes, N. (2007). The Transition from Preschool to School for Children in Ireland: Teachers Views. Journal of Early Childhood Studies, Vol 1, 2007. Cork:OMEP/University College Cork. doi:10.21427/D7X90P
Özel Eğitim Hizmetleri Yönetmeliği. (2018). T.C. Resmi Gazete, 30471, 07.07.2018. 2018 tarihinde http://orgm.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2018_07/09101900_ozel_egitim_hizmetleri_yonetmeligi_07072018.pdf sitesinden erişilmiştir.
Özel Öğretim Kurumları Müdürlüğü (2008). Özel eğı̇tı̇m ve rehabı̇lı̇tasyon merkezı̇ zı̇hı̇nsel engellı̇ bı̇reyler destek eğı̇tı̇m programı. MEB Ankara
Pang, Y. (2010). Facilitating family involvement in early intervention to preschool transition. School Community Journal, 20(2), 183-198.
Patton, J.R. ve Clark, G. M. (2014). Transition planning inventory. (2. Baskı). Austin, Texas: Pro.Ed.
Pellegrini, A. D., & Long, J. D. (2002). A longitudinal study of bullying, dominance, and victimization during the transition from primary school through secondary school. British Journal of Developmental psychology, 20(2), 259-280.
Peper, C. & McMaster, K., (2012). Transition knowledge of high school special education teachers in a midwestern school district. Retrieved from https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1135516.pdf
Ramey, S. L., & Ramey, C. T. (1998). Commentary: The transition to school: Opportunities and challenges for children, families, educators, and communities. The Elementary School Journal, 98(4), 293-295.
Rosenkoetter, S. E., Hains, A. H., & Fowler, S. A. (1994). Bridging early services for children with special needs and their families. Baltimore: Paul H. Brookes.
Rous, B., Teeters Myers, C., & Buras Stricklin, S. (2007). Strategies for supporting transitions of young children with special needs and their families. Journal of Early Intervention, 30(1), 1-18.
Sitlington, P. L., & Payne, E. M. (2004). Information needed by postsecondary education: can we provide it as part of the transition assessment process?. Learning Disabilities: A Contemporary Journal, 2(2), 1-14.
Sitlington, P. L., Clark, G. M., & Neubert, D. A. (2010). Transition education and services for students with disabilities. Prentice Hall.
Strnadová, I., & Cumming, T. M. (2015). Lifespan transitions and disability: A holistic perspective. Routledge.
US Department of Education. (2007). Special education and rehabilitative services. Archived: A 25-year history of the IDEA. Retrieved from https://www2.ed.gov/policy/speced/leg/idea/history.html
Tantekı̇n Erden, F., & Altun, D. (2014). An investigation of the opinions of primary school teachers’ on preschool education and the transition process from preschool to primary school. İlköğretim Online, 13(2), (481-502) [Online]: http://ilkogretim‐online.org.tr
Test, D. W. (2012). Evidence-Based Instructional Strategies for Transition. Brookes Transition to Adulthood Series. Brookes Publishing Company. PO Box 10624, Baltimore, MD 21285.
Test, D. W., Mazzotti, V. L., Mustian, A. L., Fowler, C. H., Kortering, L., & Kohler, P. (2009). Evidence-based secondary transition predictors for improving postschool outcomes for students with disabilities. Career Development for Exceptional Individuals, 32(3), 160-181.
Türkiye Anne Çocuk ve Ergen Sağlığı Enstitüsü. (2019). Türk eğitim sistemi, eğitim yaş aralıkları ve zorunlu eğitimin tarihsel gelişimi. https://www.tuseb.gov.tr/uploads/tacese_2018_turkegitimsistemi_egitimyasaraliklari_zorunluegitimintarihcesi.pdf adresinden Kasım 2019 tarihinde erişilmiştir.
U.S. Department of Education, National Center for Education Statistics. (2007). The condition of education 2007 (NCES 2007-064). Washington, DC: U.S. Government Printing Office. Retrieved from https://nces.ed.gov/pubs2007/2007064.pdf
Ünal, Z. H. (2017). Kaynaştırma sınıfına devam eden zihin yetersizliği olan öğrencilere uygulanan akran zorbalığına ilişkin öğretmen görüşleri (Yüksek lisans tezi). Trakya Üniversitesi, Edirne.
Vaughn, S., Boş, C. S., & Schumm, J. S. (2014). Teaching students who are exceptional, diverse, and at risk in the general education classroom. New York, NY: Pearson.
Walker, S., Dunbar, S., Meldrum, K., Whiteford, C., Carrington, S., Hand, K., Berthelsen, D., & Nicholson, J. (2012). The transition to school of children with developmental disabilities: Views of parents and teachers. Australasian Journal of Early Childhood, 37(3), 22–29.
Webber, J., & Scheuermann, B. (2008). Educating students with autism: A quick start manual. Pro-Ed.
Wolery, M. (1999). Children with disabilities in elementary school. In R.C. Pianta & M.J. Cox (Eds.), The transition to kindergarten (253–280), Paul H. Brookes.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Eğitim Üzerine Çalışmalar

Bölüm

Derleme

Yazarlar

Funda Ulugöl
0000-0002-4576-5301
Türkiye

Esra Erbaş ^*
0000-0002-6565-0819
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

1 Mayıs 2020

Gönderilme Tarihi

14 Aralık 2019

Kabul Tarihi

3 Nisan 2020

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2020 Cilt: 10 Sayı: 2

DOI

https://doi.org/10.24315/tred.659308

IZ

https://izlik.org/JA96LJ24EA

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Ulugöl, F., & Erbaş, E. (2020). Özel Gereksinimi Olan Öğrencilerin Okul Dönemi Geçişleri: Yaşanan Zorluklar ve Çözüm Önerileri. Trakya Eğitim Dergisi, 10(2), 444-459. https://doi.org/10.24315/tred.659308

AMA

1.Ulugöl F, Erbaş E. Özel Gereksinimi Olan Öğrencilerin Okul Dönemi Geçişleri: Yaşanan Zorluklar ve Çözüm Önerileri. TRED. 2020;10(2):444-459. doi:10.24315/tred.659308

Chicago

Ulugöl, Funda, ve Esra Erbaş. 2020. “Özel Gereksinimi Olan Öğrencilerin Okul Dönemi Geçişleri: Yaşanan Zorluklar ve Çözüm Önerileri”. Trakya Eğitim Dergisi 10 (2): 444-59. https://doi.org/10.24315/tred.659308.

EndNote

Ulugöl F, Erbaş E (01 Mayıs 2020) Özel Gereksinimi Olan Öğrencilerin Okul Dönemi Geçişleri: Yaşanan Zorluklar ve Çözüm Önerileri. Trakya Eğitim Dergisi 10 2 444–459.

IEEE

[1]F. Ulugöl ve E. Erbaş, “Özel Gereksinimi Olan Öğrencilerin Okul Dönemi Geçişleri: Yaşanan Zorluklar ve Çözüm Önerileri”, TRED, c. 10, sy 2, ss. 444–459, May. 2020, doi: 10.24315/tred.659308.

ISNAD

Ulugöl, Funda - Erbaş, Esra. “Özel Gereksinimi Olan Öğrencilerin Okul Dönemi Geçişleri: Yaşanan Zorluklar ve Çözüm Önerileri”. Trakya Eğitim Dergisi 10/2 (01 Mayıs 2020): 444-459. https://doi.org/10.24315/tred.659308.

JAMA

1.Ulugöl F, Erbaş E. Özel Gereksinimi Olan Öğrencilerin Okul Dönemi Geçişleri: Yaşanan Zorluklar ve Çözüm Önerileri. TRED. 2020;10:444–459.

MLA

Ulugöl, Funda, ve Esra Erbaş. “Özel Gereksinimi Olan Öğrencilerin Okul Dönemi Geçişleri: Yaşanan Zorluklar ve Çözüm Önerileri”. Trakya Eğitim Dergisi, c. 10, sy 2, Mayıs 2020, ss. 444-59, doi:10.24315/tred.659308.

Vancouver

1.Funda Ulugöl, Esra Erbaş. Özel Gereksinimi Olan Öğrencilerin Okul Dönemi Geçişleri: Yaşanan Zorluklar ve Çözüm Önerileri. TRED. 01 Mayıs 2020;10(2):444-59. doi:10.24315/tred.659308

Cited By

Özel Gereksinimli ve Tipik Gelişim Gösteren Öğrencilerin Sosyal ve Duygusal Öğrenme Becerilerinin Karşılaştırılması: Tarama Çalışması

Mevzu – Sosyal Bilimler Dergisi

https://doi.org/10.56720/mevzu.1583753

Unlocking Pathways: Revealing Professionals' Transition Preparation Experiences for Inclusive Higher Education in Türkiye

European Journal of Education

https://doi.org/10.1111/ejed.70115