The Ottoman Moratorium of 1875 could have been Prevented

Öz

We claim the Ottoman moratorium of 1875 was avoidable. As early as 1867, Ottoman PM Âlî Paşa was ringing the alarm bells and proposing very specific fiscal measures for immediate implementation. We argue these were partially implemented in 1879 under conditions of force majeure, when the Czar’s army was stationed in Istanbul suburbs, the British fleet anchored at Izmit Bay, and the Berlin Congress was in session. This leads us to believe the delay played a nonnegligible role in triggering the moratorium. Indeed, a careful statistical comparison of the time series on revenues collected before and afther the 1879 reforms provides conclusive causal evidence. Namely, if Âlî Paşa’s reforms were implemented in a timely manner, the moratorium could be avoided. The link between the moratorium and the subsequent and disastrous Ottoman defeat in the Russo-Turkish War of 1877-1878 deserves emphasis. During that era due to the restricted nature of the electoral franchise, voters and British bondholders largely coincided. The opposition of enraged bondholders constrained the British government to deviate from its traditional policy of supporting the Ottomans as a bulwark against Russia.

Anahtar Kelimeler

• Tanzimat Reforms
• Young Ottomans
• Fiscal Organization
• Debt Moratorium
• Binomial Test for Structural Break

1875 Osmanlı Moratoryumu Önlenebilirdi

Öz

Makalenin ana fikri 1875’te alınan Osmanlı iflas kararının kaçınılmaz olmadığıdır. Sadrıâzam Mehmed Emin Âlî Paşa’nın moratoryumdan sekiz yıl önce, 1867’de, acilen alınmasını önerdiği somut tedbirlerin o tarihte değil de 1879 gibi Çarlık ordusunun Yeşilköy’de, İngiliz donanmasının İzmit Körfezi'nde bulunmasından ve Berlin Kongresi'nin toplanıyor olmasından ötürü, çok özel sayılması gereken şartlarda ve kısmen uygulanmaya konmuş olması, bu gecikmenin iflasta büyük rolü olduğunu düşündürmektedir. Nitekim önce Rüsum-ı Sitte’ye devredilen, sonrasında Düyun-ı Umumiye Idaresi’ne geçen altı vergi kaleminin 1879 öncesi ve sonrası performansının istatistiki tahlilinin sonuçları, Âlî Paşa'nın tedbirleri vaktinde uygulanmış olsa, moratoryumun önlenebilir olduğunun delilidir. İflas nedeniyle faiz ve anapara taksitlerinin ödenmeyişi, İngiliz bono sahiplerini çok rahatsız etmiştir. O dönemde sadece vergi ödeyen mülk sahipleri seçmen olabildiğinden, bono sahipleriyle seçmenler çakışmakta ve görüşleri Parlamento’ya yansımaktadır. Bu durum, diğer bazı etmenlerle birlikte, İngiliz hükumetini, Rus yayılmasını frenleyen Osmanlı'yı desteklemek olan, geleneksel politikasından kısmen sapmak zorunda bırakmıştır. Bu durumun, 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı'nın patlak vermesi ve fecaatle sonuçlanması üzerindeki etkisi hesaba katılmalıdır.

Anahtar Kelimeler

• Tanzimat Reformları
• Genç Osmanlılar
• Mali Yapı
• Borç Moratoryumu
• Binom Yapısal Kırılma Testi

Kaynakça

1. Abu-Manneh, B. “The Islamic Roots of the Gülhane Rescript”, Die Welt des Islams, 34(2) 1994: 184-197.
2. Abu-Manneh, B. “The Sultan and the Bureaucracy: the Anti-Tanzimat Concepts of Grand Vizier Mahmud Nedim Paşa”. International Journal of Middle East Studies, 22 1990: 257-274.
3. Acemoğlu, Daron ve James A. Robinson. Economic Origins of Dictatorship and Democracy, Cambridge: Cambridge University Press, 2006.
4. Akar, Şevket K. “1876-1908 Yılları Bütçelerine Göre II. Abdülhamid Dönemi Maliyesi”. Yayımlanmamış doktora tezi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul Üniversitesi, 1998.
5. Akarlı, Engin D. “The Problem of External Pressures, Power Struggles, and Budgetary Deficits in Ottoman Politics under Abdülhamid II (1876-1909)”. Yayımlanmamış doktora tezi, Princeton University, 1976.
6. Akarlı, Engin D. Belgelerle Tanzimat: Osmanlı Sadrıâzamlarından Âli ve Fuad Paşaların Siyasi Vasiyyetnameleri. İstanbul: Boğaziçi Üniversitesi Yayınları. 1978.
7. Aktan, Gündüz. Açık Kriptolar: Ermeni Soykırımı İddiaları, Avrupada Irkçılık ve Türkiyenin AB Üyeliği, İstanbul: Aşina Kitaplar, 2006.
8. Akyıldız, Ali. 2023. https://islamansiklopedisi.org.tr/mahmud-nedim-pasa

9. Andıç, Fuad. and Süphan Andıç S. The Last of the Ottoman Grandees: The Life and the Political Testament of Aali Paşa, Istanbul: Isis Press, 1996.
10. Antaramian, Richard. Brokers of Faith, Brokers of Empire Armenians, and the Politics of Reform in the Ottoman Empire. Redwood City CA: Stanford University Press, 2020.
11. Aslantaş, Yasin. “Making sense of ‘musadere’ practice, state confiscation of elite wealth, in the Ottoman Empire, circa 1453–1839”, History Compass 17 (6) 2019: 1-11.
12. Autheman, André. La Banque Impériale Ottomane. Paris: Ministére de l’Economie et des Finances, 1996.
13. Barchard, David. “The Doorman’s Son who Saved the Empire: Aali Pasha”, Cornucopia: The Magazine for Connoisseurs of Turkey, 31 2004.
14. Birdal, Murat. The Political Economy of Ottoman Public Debt: Insolvency and European Financial Control in Late Nineteenth Century, London: IB Tauris. London, 2010.
15. Clay, Christopher. Gold for The Sultan, Western Bankers and Ottoman Finance 1856-1881: A Contribution to Ottoman and to International Financial History, London: I.B. Tauris, 2000.
16. Çakır, Coşkun. Tanzimat Dönemi Osmanlı Maliyesi. İstanbul: Küre Yayınları. 2001.
17. Çetinkaya, Bayram. “Mahalle”sinden Kovulan Entelektüel: Şerif Mardin”, 2017. http://www. bayramalicetinkaya.com.tr/, Erişim tarihi 23 Ağustos 2023.
18. Çetinsaya, Gökhan ve Tufan Buzpınar. Midhat Paşa, https://islamansiklopedisi.org.tr/midhat-pasa, Erişim tarihi 23 Ağustos 2023.
19. Dadyan, Saro. “Garabed Artin Davud Paşa”. Toplumsal Tarih, sayı 239, 2013.
20. Davison, Roderic. H. Reform in the Ottoman Empire, 1856-1876, New Jersey: Princeton University Press, 1963.
21. Davison, Roderic H. “The Question of Ali Paşa’s Political Testament”, International Journal of Middle East Studies 11(2) 1980: 209-225.
22. Davison, Roderic H. “The Millets as Agents of Change in the Nineteenth Century Ottoman Empire”, Christians and Jews in the Ottoman Empire, v.1, ed. Bernard Lewis and Benjamin Braude 319-338, London ve Newyork: Holmes and Meier Publishers, 1982.
23. Davutyan, Nurhan. ve Ali Erhan Özlük. “Olasılık Kuramı ve Aydınlanma Düşüncesi: Pascal’ın Yaklaşımı”, Toplumsal Tarih, 142, 2005: 94-99.
24. Davutyan, Nurhan. “The Penetration of European Banking into Ottoman Lands during the Second Half of the Nineteenth Century”, Journal of Balkan and Near Eastern Studies, 25 (3): 2023: 322-339.
25. Deringil, Selim. The Well-Protected Domains: Ideology and Legitimation of Power in the Ottoman Empire: 1876-1909, London: I.B. Tauris, 1998.
26. Devereux, Robert. The First Ottoman Constitutional Period, Baltimore: The Johns Hopkins Press, 1963.
27. Du Velay, Alfred. Essai sur l’Histoire Financiere de la Turquie, Paris: Arthur Ruisseau. 1903. https:// gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k65442436, Erişim tarihi 23 Ağustos 2023.
28. Farley, Lewis. J. Turks and Christians: A Solution of the Eastern Question. London: Simpkin, Marshall & Co. Publishers, 1876.
29. Findley, Carter. V. Turkey, Islam, Nationalism, and Modernity: A History, 1789-2007, New Haven: Yale University Press, 2010.
30. Finkel, Caroline. Osman’s Dream: The History of the Ottoman Empire. New York: Basic Books, 2005.
31. Greif, Avner. Institutions and the Path to the Modern Economy: Lessons from Medieval Trade. Cambridge: Cambridge University Press, 2006.
32. Güran, Tevfik. Osmanlı Malî İstatistikleri: Bütçeler (1841-1918). Ankara: TÜİK. 2003. Hanioğlu, Şükrü.M. A Brief History of the Late Ottoman Empire. New Jersey: Princeton University Press, 2008.
33. İnalcık, Halil ve Donald Quataert. Economic and Social History of the Ottoman Empire, 1300-1914. Cambridge: Cambridge University Press, 1994.
34. Kırmızı, Abdülhamit. “II. Abdülhamid Dönemi (1876-1908) Osmanlı bürokrasisinde gayrimüslimler”. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Hacettepe Üniversitesi, 1995. https://acikbilim.yok.gov.tr/ handle/20.500.12812/471173.
35. Kırmızı, Abdülhamit. “Şer’an Olamadığı Halde Kanunen ve Nizamen: Osmanlı Uleması ve Tanzimat. Sahn-ı Semân’dan Dârülfünûn’a: XIX. Yüzyıl Osmanlı’da İlim ve Fikir Dünyası”, https:// www.academia.edu/48806961/. 2021. Erişim tarihi 23 Ağustos 2023.
36. Kuneralp, Sinan. The Queen’s Ambassador to the Sultan: Memoirs of Sir Henry A. Layard’s Constantinople Embassy 1877-1880. İstanbul: The ISIS Press, 2018a.
37. Kuneralp, Sinan. The Private Letters of Sir Austen Henry Layard during His Constantinople Embassy 1877-1880. İstanbul: The ISIS Press, 2018b.
38. Landes, David. Bankers and Pashas. International Finance and Economic Imperialism in Egypt. London: Heinemann Publishing, 1958.
39. Mardin, Şerif. Yeni Osmanlı Düşüncesinin Doğuşu. İstanbul: İletişim Yayınları,1996. [İngilizce orijinali The Genesis of Young Ottoman Thought, New Jersey: Princeton University Press, 1962].
40. Meriç, Cemil. Ümrandan Uygarlığa, İstanbul: İletişim Yayınları, 2015 (İlk basım 1974).
41. Millman, Richard. Britain and the Eastern Question 1875-1878. Clartendon: Oxford University Press, Clarendon, 1979.
42. Mordtmann, A. David. Istanbul ve Yeni Osmanlılar (çev. Gertraude Songu-Habermann), İstanbul: Pera Yayıncılık, 1999. [Almanca orijinali Stambul und das Moderne Türkenthum, Leipzig: Verlag von Duncker & Humblot, 1877].
43. Ortaylı, İlber. İmparatorluğun En Uzun Yüzyılı, İstanbul: Hil Yayın, 1983.
44. Özavcı, Ozan. Dangerous Gifts: Imperialism, Security, and Civil Wars in the Levant, 1798-1864. Oxford: Oxford University Press, 2021.
45. Özbek, Nadir. “Tax Farming in the Nineteenth-Century Ottoman Empire: Institutional Backwardness or the Emergence of Modern Public Finance?”, Journal of Interdisciplinary History XLIX (2) 2018: 219-245.
46. Pamuk, Şevket. Uneven Centuries: Turkey’s Economic Development since 1820, Princeton: Princeton University Press, 2018.
47. Quataert, Donald. “Famine in Turkey, 1873-1875”, Regional Studies 201 1968: 1-54.
48. Quataert, Donald. 1986. The Employment Policies of the Ottoman Public Debt Administration, 1881-1909. Workers, Peasants and Economic Change in the Ottoman Empire, 1730-1914, The ISIS Press. Istanbul.
49. Sağlam, Mehmet. H. Osmanlı Devletinde Moratoryum 1876-1881: Rüsum-ı Sitte’den Düyun-ı Umumiye’ye. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları, 2007.
50. Schölch, Alexander. “Wirtschaftliche Durchdringung und politische Kontrolle durch die europäischen Mächte im Osmanischen Reich (Konstantinopel, Kairo, Tunis)”, Geschichte und Gesellschaft, 1. Jahrg., H. 4, 1975: 404-446.
51. Sluglett, Peter, and Hakan M. Yavuz. War and Diplomacy: The Russo-Turkish War of 1877-1878 and the Treaty of Berlin. Utah: University of Utah Press, 2011.
52. Tabakoğlu, Ahmet. Türkiye İktisat Tarihi. İstanbul: Dergâh Yayınları, 2003.
53. Taleb, Nesim. N. The Black Swan: The Impact of the Highly Improbable, New York: Random House, 2007.
54. Taleb, Nesim.N. Antifragile: Things that Gain from Disorder, New York: Random House, 2012.
55. Todorova, Maria. “Composition of the Ruling Elite of the Ottoman Empire in the Period of Reforms 1826-1876”, Etudes Balkaniques, No 1, 1976: 103-113.
56. Uzunçarşılı, İ. Hakkı. Midhat Paşa ve Yıldız Mahkemesi, Ankara, Türk Tarih Kurumu, 2000.
57. Ülgener, Sabri. İktisadi Inhitat Tarihimizin Ahlak ve Zihniyet Meseleleri, Istanbul: İstanbul Üniversitesi Yayınları, 1952.
58. Ünlü, Barış. Türklük Sözleşmesi: Oluşumu, İşleyişi ve Krizi, Ankara: Dipnot Yayınları, 2018.
59. Yackley, Joseph. “Bankrupt: Financial Diplomacy in the Late Nineteenth Century Middle East”. Yayımlanmamış doktora tezi, Department of Near Eastern Languages and Civilizations, University of Chicago, 2013.
60. Yavuz, Mustafa. Demokratik Ihtilaller Çağında Girit. İstanbul: Belge Yayınları, 2017.