PLEİSTOSEN DÖNEM GÜRGÜRBABA TEPESİ 028 NUMARALI BULUNTU ALANI (GBT-028) YONTMATAŞ TOPLULUĞU, ERCİŞ-VAN

Öz

Gürgürbaba Tepesi 028 (GBT-028) numaralı açık buluntu alanı Meydan dağ kompleksinde, Van’ın Erciş ilçesinde, Türkiye’nin doğusundaki yüksek platosunda yer almaktadır. GBT-028 buluntu alanı 2014 yılında başlanan yüzey araştırmasında tespit edilmiş ve genel yontmataş buluntularına göre Alt Paleolitik Dönem’e tarihlendirilmiştir. 2019 yılında GBT-028 buluntu alanında detaylı yüzey araştırması yapılmış ve 2060 tane obsidiyen yontmataş kalıntının teknolojik ve tipolojik özellikleri çalışılmıştır. Kalıntılar arasında yer alan iri kesici aletler (el baltaları ve iri kenar kazıyıcılar), iri yongalar ve bunların artıklarının yanı sıra hazırlanmış çekirdek endüstrisi bu alanın Geç Acheulean Dönem insanları tarafından iskân edildiğini ve alanın bir atölye gibi işletildiğini göstermiştir. GBT-028’den doğrudan yapılmış bir radyometrik tarihlendirme olmamasına rağmen, GBT-028’in taban yaşının 424.000 yıl öncesine ait olması, bu alanının kabaca 424.000 yıldan sonra kullanılmaya başlandığını göstermektedir. Ayrıca, GBT-028’in, GBT’010 ile aynı yaşam düzleminde yer alıyor olması, GBT-010’dan elde edilen 311.000 bin yıl öncesine tarihlendirilen yaşlandırmanın, GBT-028 için de geçerli olabileceğini düşündürmektedir. Bu durum Geç Acheulean Dönem’e ait bilgilerin genişlemesi ve Pleistosen Dönem insanlarının davranışsal özellikleri hakkında detaylı bilgilere ulaşılmasını sağlaması açısından önemli olacaktır.

Anahtar Kelimeler

• Geç Acheulean
• Doğu Anadolu
• Gürgürbaba Tepesi
• Levant
• Kafkaslar

LITHIC ASSEMBLAGES OF LOCALITY 028 (GBT-028) FROM PLEISTOCENE GÜRGÜRBABA HILL, ERCİŞ - VAN

Öz

The Gürgürbaba Tepesi-028 (GBT-028) open-air site is located in the Meydan mountain area, in the Erciş district of Van province, on the high plateau of eastern Turkey. The lithic assemblages of GBT-028 was dated to Lower Paleolithic period, which was determined during the survey in 2014. Since then, intensive survey was done in the area in 2019 and with a total of 2,060 obsidian lithics remains were analyzed. The large cutting tools, large flakes and their debris, and the prepared core industry were indicated that this region was inhabited by late Acheulean people and the site was used as a workshop area. Although GBT-028 has not been directly radiometrically dated, the base of the GBT-028 site was dated to 424.000 years ago, indicating that this location was in use roughly after this date. Additionally, GBT-028 is located on the same living floor as GBT-010, suggesting that it originated from GBT-010 and could be 311,000 years old. This will be crucial in terms of improving our understanding of the late Acheulean period and providing precise information on the behavioral activities of the people of the Pleistocene period.

Anahtar Kelimeler

• Late Acheulean
• Eastern Anatolia
• Gürgürbaba Hill
• Levant
• Caucasus

Kaynakça

1. ADLER, D.S. / WILKINSON, K.N. / BLOCKLEY, S. / MARK, D.F. / PINHASI, R. / SCHMIDT-MAGEE, B.A. / NAHAPETYAN, S. / MALLOL, C. / BERNA, F. / GLAUBERMAN, P.J. / RACZYNSKI-HENK, Y. / WALES, N. / FRAHM, E. / JÖRİS, O. / MACLEOD, A. / SMITH, V.C. / CULLEN, V.L. / GASPARIA, B. 2014. “Early Levallois technology and the Lower to Middle Paleolithic transition in the Southern Caucasus”, Science. 345(6204): 1609-1613.
2. AGAM, A. / BARKAI, R. 2018. “Small flake Acheulian: Further insights into lithic recycling at Late Acheulian Revadim, Israel”, Journal of Institute of Archaeology of Tel Aviv University. 45(2): 170-192.
3. AKKÖPRÜ, E. / TUNÇ, R. / ROBIN, A. K. / MOURALIS, D. 2019. “Meydan Volkanik Alanı ve Gürgürbaba Domu Çevresinin Jeomorfolojik Özellikleri”, Coğrafi Bilimler Dergisi, 17(2): 428-452. doi:10.33688/aucbd.615971.
4. ARSEBÜK, G. 1996. “Trakya’da Eski Bir Yerleşim Yeri: Yarımburgaz Mağarası Alt Paleolitik Çağ Bulguları”, Anadolu Araştırmaları Dergisi, XIV: 33-50.
5. ARSEBÜK, G. 1998. “Yarımburgaz Mağarası, Pleistosen Arkeolojisi ile İlgili Son Çalışmalara 1997 Gözüyle Özet Bir Bakış”, TÜBA-AR I: 9-25.
6. ARSLAN, M. 1994. Mineralogy, Geochemistry, Petrology and Petrogenesis of the Meydan-Zilan (Erciş-Van, Turkey) Area Volcanic Rocks, University of Glasgow, Department of Geology and Applied Geology (Yayınlanmamış Doktora Tezi), Glasgow.
7. BAR-YOSEF, O. 1998. “Early colonizations and cultural continuities in the Lower Paleolithic of western Asia”, Early Human Behaviour in Global Context: The rise and diversity of the Lower Paleolithic record, (Eds. M.D. Petraglia/R. Korisettar), London: 221-279.
8. BAYKARA, İ. / DİNÇER, B. / ŞAHİN, S. / KOÇ, E. / BAYKARA, D. / ÖZER, İ. / SAĞIR, M. 2016. “2014 Yılı Van İli Neojen ve Pleistosen Dönemleri Yüzey Araştırması”, Araştırma Sonuçları Toplantısı, 33/2: 539-552.

9. BAYKARA, İ. / DİNÇER, B. / ŞAHİN, S. / BAYKARA, D. / BOLKAN, İ. H. 2017. “2015 Yılı Van İli Pleistosen Dönem Yüzey Araştırması”, Araştırma Sonuçları Toplantısı, 34/1: 295-314.
10. BAYKARA, İ. / DİNÇER, B. / ŞAHİN, S. 2018a. “Gürgürbaba Tepesi (Erciş, Van) Paleolitik Çağ Araştırmaları”, Colloquium Anatolicum, 17: 161-188.
11. BAYKARA, İ. / DİNÇER, B. / ŞAHİN, S. 2018b. “Gürgürbaba Tepesi: Alt ve Orta Paleolitik Dönem Buluntu Yerleri, Erciş-Van”, Anadolu Araştırmaları, 21: 76-104.
12. BAYKARA, İ. / EREN-KURAL, E. / AÇIKKOL, A. / AGRAS, M. K. 2021.“Kuzey Levant’tan Bir Orta Paleolitik Dönem Yerleşimi: Üçağızlı II Mağarası Buluntuları”, Anadolu Araştırmaları, 24: 1-31.
13. BAYKARA, İ. / SARIKAYA, M. A. / ŞAHİN, S. / DİNÇER, B. / ÜNAL, E. 2022. “Late Acheulian Lithic Assemblages in Locality 010 from Gürgürbaba Hill, Van (Eastern Anatolia, Turkey)”, European Journal of Archaeology: 1-20, https://doi:10.1017/eaa.2021.50
14. BELYAEVA, E. 2020. “Palaeoenvironmental Background for the Early Paleolithic Occupation of the Vol- canic Upland in the South Caucasus”, International Journal of Environmental Sciences & Natural Resources, 26(3):78–88. https://doi.org/10.19080/ijesnr.2020.26.556189
15. BIGAZZI, G. / YEĞİNGİL, Z. / ERCAN, T. / ODDONE, M. / ÖZDOĞAN, M. 1997. “Doğu Anadolu'daki obsidiyen içeren volkaniklerin "Fizyon Track" yöntemiyle yaş tayini”, Türkiye Jeoloji Bülteni, 40(2): 57-72.
16. BOËDA, E. 1995. “Levallois: A Volumetric Construction, Methods, a Technique”, The Definition and Interpretation of Levallois Technology, Madison, WI: Prehistory Press Monographs in World Archaeology, (Eds. H. L. Dibble – O. Bar-Yosef), No. 23, 41-68.
17. BORDES, F. 1961. Typologie du Paléolithique Ancient et moyen, CNRS, Paris.
18. CHEVALIER, T. / ÖZÇELİK, K. / DE LUMLEY, M.A. / KÖSEM, B. / DE LUMLEY, H. / YALÇINKAYA, I. / TAŞKIRAN, H. 2015. “The Endostructural Pattern of a Middle Pleistocene Human Femoral Diaphysis from the Karain E Site (Southern Anatolia, Turkey)”, American Journal of Physical Anthropology, 157: 648-658.
19. CONNOLLY, J. 2020. “Spatial Interpolation”, Archaeological Spatial Analysis, A Methodological Guide, (Eds. M. Gillings / G. Lock): 117-134
20. ÇAĞATAY, M. N. / GRETMEN, N. Ö. / DAMCI, E. / STOCKHECKE, M. / SANCAR, Ü. / ERİS, K. K. / ÖZEREN, S. 2014. “Lake level and climate records of the last 90 ka from the Northern Basin of Lake Van, Eastern Turkey”, Quaternary Science Reviews, 104, 97-116.
21. DEBÉNATH, A. / DIBBLE, H. L. 1994. Handbook of Paleolithic Typology, Vol. 1: Lower and Middle Paleolithic of Europe, University of Pennsylvania Press, Philadelphia.
22. DE LUMLEY, H. / NIORADZE, M. / BARSKY, D. / CAUCHE, D. / CELIBERTI, V. / NIORADZE, G. / NOTTER, O. / ZVANIA, D. / LORDKIPANIDZE, D. 2005. “The Pre-Oldowayen Lithic Industry from the Beginning of the Lower Pleistocene at the Dmanissi Site in Georgia”, L’anthroplogie, 109: 1-182.
23. DORONICHEV, V. 2008. “The Lower Paleolithic in Eastern Europe and the Caucasus: A Reappraisal of the Data and New Approaches”, PaleoAnthropology: 107-157.
24. DORONICHEV, V., GOLOVANOVA, L. 2010. “Beyond the Acheulian: A view on the Lower Paleolithic occupation of Western Eurasia”, Quaternary International, 223(25): 327-344, doi:10.1016/j.quaint.2009.12.003.
25. FRAHM, E. / OWEN JONES, C. / COROLLA, M. / WILKINSON, K. N. / SHERRIFF, J. E. / GASPARYAN, B. / ADLER, D. S. 2020. “Comparing lower and middle Palaeolithic lithic procurement behaviors within the Hrazdan basin of central Armenia”, Journal of Archaeological Science: Reports, 32: 1-16, https://doi.org/10. 1016/j.jasrep.2020.102389.
26. FRAHM, E. / MARTIROSYAN-OLSHANSKY, K. / SHERRIFF, J. E. / WILKINSON, K. N. / GLAUBERMAN, P. / RACZYNSKI- HENK, Y. / GASPARYAN, B. / ADLER, D. S. 2021. “Geochemical changes in obsidian outcrops with elevation at Hatis volcano (Armenia) and corresponding Lower Palaeolithic artifacts from Nor Geghi 1”, Journal of Archaeological Science: Reports, 38: 1–24, https://doi.org/10.1016/j.jasrep. 2021.103097
27. GASPARYAN, B. 2010. “Landscape organization and resource management in the Lower Paleolithic of Armenia”, Turkish Academy of Sciences Journal of Archaeology, 13: 159–183.
28. GILEAD, D., 1970. “Handaxe industries in Israel and the Near East”, World Archaeology, 2(1): 1-11, http://dx.doi.org/10.1080/00438243.1970.9979459.
29. GILL, J.P. / ADLER D.S. / RACZYNSKI‐HENK Y. / FRAHM E. / SHERRIFF J.E. / WILKINSON K.N. / GASPARYAN B. 2021. “The Techno‐typological and 3D‐GM Analysis of Hatis‐1: a Late Acheulian Open Air Site on the Hrazdan‐Kotayk Plateau, Armenia”, Journal of Paleolithic Archaeology, 4(29): 1-49, https://doi.org/10.1007/s41982-021-00105-5.
30. GISIS, I. / RONEN, A. 2006. “Bifaces from the Acheulian and Yabrudian layers of Tabun Cave, Israel”, Axe Age, Acheulian Tool- making from Quarry to Discard, ( Eds. Goren-Inbar, N. / Sharon, G.), Equinox, London: 137-154.
31. GÜLEÇ, E. / HOWELL, F. C. / WHITE, T. / KARABIYIKOĞLU, M. 2002. “Anadolu’da İlk İnsan İzleri: Dursunlu”, Antropoloji, 15: 79-90.
32. GÜLEÇ, E. / WHITE, T. / KUHN, S. L. / ÖZER, İ. / SAĞIR, M. / YILMAZ, H. / HOWELL, F. C. 2009. “The Lower Pleistocene Lithic Assemblage from Dursunlu (Konya), Central Anatolia, Turkey”, Antiquity, 83: 11-22.
33. INIZAN, M. L. / REDURON-BALLINGER, M. / ROCHE, H. / TIXIER, J. 1999. Technology and Terminology of Knapped Stone. CREP, Nanterre.
34. JAGHER, R. 2011. “Nadaouiyeh Ain Askar-Acheulean variability in the Central Syrian Desert”, The Lower and Middle Paleolithic in the Middle East and Neighbouring Regions: Basel Symposium (May 8-10 2008), (Eds. Le Tensorer, J-M./Jagher, R./Otte, M.), Liege ERAUL 126: 209-224.
35. JAGHER, R., 2016. “Nadaouiyeh Aïn Askar, an example of Upper Acheulean variability in the Levant”, Quaternary International, 411: 44-58. http://dx.doi.org/10.1016/j.quaint.2016.02.006.
36. JELINEK, A. 1982. “The Tabun Cave and Paleolithic man in the Levant”, Science. 216 (4553): 1369-1375. KAPPELMAN, J. / ALÇİÇEK, M.C. / KAZANCI, N. / SCHULTZ, M. / ÖZKUL, M. / ŞEN, Ş. 2008. “Brief Communication: First Homo Erectus From Turkey And Implications for Migrations into Temperate Eurasia”, American Journal of Physical Anthropology, 135: 110-116.
37. KEMPE, S. / KHOO, F. / GÜRLEYİK, Y. 1978. “Hydrography of Lake Van and It’s Drainage Area”, The Geology of Lake Van, (Eds. E. T. Degens / F. Kurtman), MTA Yayınları, No. 169: 30-44.
38. KUHN, S. L. / ARSEBÜK, G. / HOWELL F. C. 1996. “The Middle Pleistocene Lithic Assemblage from Yarimburgaz Cave, Turkey”, Paléorient, Vol. 22(1), 31-49.
39. KUHN, S. L. / STINER, M. C. / GÜLEÇ, E. / ÖZER, İ. / YILMAZ, H. / BAYKARA, İ. / AÇIKKOL-YILDIRIM, A. / GOLDBERG, P. / MOLINA, K. M. / ÜNAY, E. / SUATA, A. F. 2009. “The Early Upper Paleolithic Occupations at Üçağızlı Cave (Hatay, Turkey)”, Journal of Human Evolution, 87(56): 87-113.
40. KUHN, S. L. / DİNÇER, B. / BALKAN-ATLI, N. / ERTURAÇ, M. K. 2015. “Paleolithic Occupations of Göllü Dağ, Central Anatolia, Turkey”, Journal of Field Archaeology, 40(5): 581-602.
41. KWIECIEN, O. / STOCKHECKE, M. / PICKARSKI, N. / HEUMANN, G. / LITT, T. / STURM, M. / ANSELMETTI, F. / KIPFER, R. / HAUG, G.H. 2014. “Dynamics of the last four glacial terminations recorded in Lake Van, Turkey”, Quaternary Science Reviews, 104: 42-52.
42. LEBATARD, A. E. / ALÇİÇEK, M. C. / ROCHETTE, P. / KHATIB, S. / VIALET, A. / BOULBES, N. / BOURLES, D.L. / DEMORY, F. / GUIPERT, G. / MAYDA, S. / TITOV, V.V. / VIDAL, L. / DE LUMLEY, H. 2014.“Dating the Homo erectus Bearing Travertine from Kocabaş (Denizli, Turkey) at least 1.1 Ma”, Earth and Planetary Science Letters, 390: 8-18.
43. LE TENSORER, J.-M. / JAGHER, R. / RENTZEL, P. / HAUCK, T. / ISMAIL- MEYER, K. / PUMPIN, C. / WOJTCZAKI, D. 2007.“Long-term site formation processes at the natural springs Nadaouiyeh and Hummal in the El Kowm Oasis, Central Syria”, Geoarchaeology: An International Journal, 22: 621–39., doi:10.1002/gea.20177.
44. LITT, T. / PICKARSKI, N. / HEUMANN, G. / STOCKHECKE, M. / TZEDAKIS, P. C. 2014. “A 600,000 yearlong continental pollen record from Lake Van, Eastern Anatolia (Turkey)”, Quaternary Science Reviews, 104: 30-41. http://dx.doi.org/10.1016/j.quascirev.2014.03.017.
45. MALINSKY-BULLER, A. 2014.“Contextualizing curational strategies at the Late Lower Paleolithic site of Holon, Israel”, Paleoanthropology: 483−504.
46. MALINSKY-BULLER, A. 2016. “The Muddle in the Middle Pleistocene: The Lower– Middle Paleolithic Transition from the Levantine Perspective”, Journal of World Prehistory, 29: 1-78. doi:10.1007/s10963-016-9092-1.
47. MARDER, O. / KHALAILY, M. / RABINOVICH, R. / GVIRTZMAN, G. / WIEDER, M. / PORAT, N. / RON, H. / BANKIRER, R. / SARAGUSTI, I. 1999. “The Lower Paleolithic site of Revadim Quarry, preliminary results”, Journal of the Israel Prehistoric Society, 28: 21-53.
48. MARDER, O. / MILEVSKI, I. / MATSKEVICH, Z. 2006. “The handaxes of Revadim Quarry: Typo- technological considerations and aspects of intra-site variability”, Axe Age: Acheulian tool-making from quarry to discard, (Eds. Goren-Inbar, N. / Sharon, G.), London: Equinox: 223–242.
49. MCPHERRON, S. 2003. "Technological and typological variability in the bifaces from Tabun Cave, Israel”, Multiple Approaches to the Study of Bifacial Technologies, (Eds. Soressi, M./Dibble, H.L.), University of Pennsylvania Museum of Archaeology and Anthropology, Philadelphia: 55-76.
50. MONCEL, M. H. / ARZARELLO, M. / BOËDA, E. / BONILAURI, S. / CHEVRIER, B. / GAILLARD, C. / FORESTIER, H. / YINGHUA, L. / SÉMAH, F. / ZEITOUN, V. 2018. “The assemblages with bifacial tools in Eurasia (first part). What is going on in the West? Data on western and southern Europe and the Levant”, Comptes Rendus Palevol, 17(1-2): 45-6.
51. OKULDAŞ, C. / ÜNER, S. 2013. “Alaköy Fayı’nın Jeomorfolojik Özellikleri ve Tektonik Etkinliği (Van Gölü Havzası-Doğu Anadolu)”, Hacettepe Üniversitesi Yerbilimleri Dergisi, 34(3): 161-176.
52. OTTE, M. / YALÇINKAYA, I. / KOZLOWSKI, J. K. / BAR-YOSEF, O. / BAYON, I.L. / TAŞKIRAN, H. 1998. “Long-term Technical Evolution and Human Remains in the Anatolian Palaeolithic”, Journal of Human Evolution, 34: 413-431.
53. ÖZDEMİR, H. 2017.“Coğrafi Bilgi Sistemleri”, İstanbul Üniversitesi Açık ve Uzaktan Eğitim Fakültesi: 11
54. ÖZDOĞAN, M. 1988. “Yarımburgaz Mağarası 1986 Yılı Kazı Çalışmaları”, Araştırma Sonuçları Toplantısı, V/II: 323-346.
55. ÖZER, İ. / SAĞIR M. / BAYKARA, İ. / DİNÇER, B. / KOCA-ÖZER, B. / ŞAHİN, S. / EREN, E. / ÖZDEMİR, A. 2018. “Çanakkale İlinde Paleolitik Dönem İnsan İzleri”, Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi, 58(1): 99-116.
56. PRESNYAKOV, S.L. / BELYAEVA, E.V. / LYUBIN, V.P. / RODIONOV, N.V. / ANTONOV, A.V. / SALTYKOVA, A.K. / BEREZHNAYA, N.G. / SERGEEV, S.A. 2012. “Age of the Earliest Paleolithic Sites in the Northern Part of the Armenian Highland by SHRIMP-II U–Pb Geochronology of Zircons from Volcanic Ashes”. Gondwana Research, 21: 928-938, doi:10.1016/j.gr.2011.11.009.
57. SHARON, G. 2010.“Large Flake Acheulean”, Quaternary International, 223(1): 226–233, https://doi.org/10.1016/j.quaint.2009.11.023
58. SHARON, G. 2014. “The early Prehistory of west and central Asia”, The Cambridge World Prehistory, (Eds. Renfrew, C. / Bahn, P.), Cambridge University Press, Cambridge: 1357-1378.
59. SHARON, G., 2016. “The Acheulian of the Levant”, Quaternary of The Levant; Enviroments, Climate Change and Humans, (Eds. Enzel, Y. / Bar-Yosef, O.), Cambridge University Press: 549-554.
60. SHEA, J. J. 2013. Stone Tools in the Paleolithic and Neolithic Near East : A Guide, Stony Brook University
61. SHIMELMİTZ, R. / WEINSTEIN-EVRON, M. / RONEN, A. / KUHN, S. L. 2016. “The Lower to Middle Paleolithic transition and the diversification of Levallois technology in the Southern Levant: Evidence from Tabun Cave, Israel”, Quaternary International: 1-8, https://doi.org/10.1016/j.quaint.2015.12.036.
62. SLIMAK, L. / KUHN, S. L. / ROCHE, H. / MOURALIS, D. / BUITENHUIS, H. / BALKAN-ATLI, N. / BINDER, D. / KUZUCUOĞLU, C. / GUILLOU, H. 2008. “Kaletepe Deresi 3 (Turkey): Archaeological evidence for early human settlement in Central Anatolia”, Journal of Human Evolution, 54: 99-111.
63. ŞAROĞLU, F. / GÜNER, Y. 1981. “Doğu Anadolu’nun Jeomorfolojik Gelişimine Etki Eden Öğeler; Jeomorfoloji, Tektonik, Volkanizma İlişkileri”, Türkiye Jeoloji Kurumu Bülteni, 24: 39-50.
64. ŞAROĞLU, F. VE YILMAZ, Y. 1991. “Geology of the Karliova region; intersection of the North Anatolian and East Anatolian transform faults”, Bulletin Technical University, Istanbul, 44: 475-493.
65. ŞENGÖR, A. M. C. / YILMAZ, Y. 1981. “Tethyan Evolution of Turkey: A Plate Tectonic Approach”, Tectonophysics, 75: 181-241.
66. ŞENYÜREK, M.S. 1959. “Tıkalı Mağaranın Paleolitik Endüstrisine Dair Bir Not”. Belleten, XXIII (89): 9-26.
67. ŞENYÜREK, M.S. / BOSTANCI, E. 1958. “Hatay Vilayetinde Prehistorya Araştırmaları”, Belleten, XXII (86): 147-166.
68. TAŞKIRAN, H. / AYDIN, Y. / ÖZÇELİK, K. / ERBİL, E. 2021. “A New Discovery of Neanderthal Settlements in Turkey: Sürmecik Open-Air Campsite in Western Anatolia”, L,anthropologie, 125 (1): 102838.
69. USLU, E. / BAYKARA İ. / EKİNCİ, M. / DİNÇER, B. / ŞAHİN, S. / ÜNAL, E. / GÜLSEVEN, B. 2019. “Gürgürbaba Tepesi Paleolitik Çağ Kazısı-2017”, Uluslararası Kazı, Araştırma ve Arkeometri Sempozyumu, 7-11 Mayıs 2018, Çanakkale, 40(2): 469-484.
70. USLU, E. / BAYKARA, İ. / DİNÇER, B. / ŞAHİN, S. / ÜNAL, E. 2020. “Gürgürbaba Tepesi Kazısı – 2018”, Uluslararası Kazı, Araştırma ve Arkeometri Sempozyumu, 41(2): 591-603
71. VAN PEER, P. 1992. “The Levallois reduction strategy (Monographs in World Archaeology), 13. Madison: Prehistory Press.
72. YALÇINKAYA, I. / TAŞKIRAN, H. / KARTAL, M. / KÖSEM, M. B. / EREK, C. M. 2003. “2001 Yılı Karain Kazıları”, Uluslararası Kazı, Araştırma ve Arkeometri Sempozyumu, 24(2): 159-170.
73. YILDIZ, M. Z. / DENİZ, O. 2005. “Kapalı Havza Göllerinde Seviye Değişimlerinin Kıyı Yerleşmelerine Etkisi: Van Gölü Örneği”, Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 15(1): 15-31.
74. ZAIDNER, Y. / DRUCK, D. / WEINSTEIN-EVRON, M. 2006. “Acheulo-Yabrudian handaxes from Misliya Cave, Mount Carmel, Israel”, Axe Age, Acheulian Tool-making from Quarry to Discard, (Eds. Goren-Inbar, N. / Sharon, G.), Equinox, London: 243-266.