GEÇ TUNÇ ÇAĞI’NDA BATI ANADOLU’DA TEKSTİL ÜRETİMİ: ÇİNE-TEPECİK HÖYÜĞÜ TEZGAH AĞIRLIKLARI
Öz
Aydın ili Çine ilçesinde bulunan Tepecik Höyüğü Geç Tunç Çağı tabakalarında ele geçirilen çeşitli dokuma aletleri Anadolu dokumacılık tarihi bakımından önemli veriler sunmaktadır. Bu çalışmada pişmiş ve pişmemiş topraktan üretilmiş, çeşitli tiplerdeki tezgah ağırlıkları tipolojik ve teknolojik bakımdan değerlendirilmiştir. Ayrıca Anadolu, Ege Dünyası ve Önasya’dan çeşitli buluntu yerlerindeki benzer örneklerle karşılaştırmalar yapılarak dağılım alanları belirlenmeye çalışılmıştır. Kültürel ilişkiler bakımından incelenen farklı tip tezgah ağırlıklarının aynı dönemde bir arada kullanılmasının nedenleri üzerinde durulmuştur. Sonuç olarak 4 farklı tip ile temsil edilen dokuma tezgah ağırlıkları, yerli Batı Anadolulu tiplerin yanında, bir taraftan Hitit kültür bölgesinden tanınan hilal biçimli tezgah ağırlıkları ve diğer taraftan Ege Dünyası’ndan Doğu Akdeniz’e kadar çok geniş bir coğrafyaya yayılan pişmemiş topraktan yapılmış silindir biçimli tezgah ağırlıkları; Çine-Tepecik Höyüğü’nün Geç Tunç Çağı Anadolu’sunda bölgeler arası ilişkileri etkin olan önemli bir merkez olduğunu kanıtlamaktadır. Tezgah ağırlıklarının sayısı göz önüne alındığında tekstil üretiminin endüstriyel boyutlarda olmadığı, daha çok halkın ihtiyacına yönelik yerel karakterde olduğu anlaşılmaktadır. Çeşitli ağırlık ve şekillere sahip tezgah ağırlıkları, farklı türde kumaşların üretildiğini kanıtlamaktadır. Bu durum Çine Tepecik Höyüğü sakinlerinin, dokumacılıkta geleneksel teknolojiyle beraber yeni teknolojileri de kullandığını göstermektedir.
Anahtar Kelimeler
Dokumacılık, Genç Tunç Çağı, Batı Anadolu, Tezgah Ağırlığı, Çine-Tepecik Höyüğü
Kaynakça
- ALP, S. 1994. Konya Civarında Karahöyük Kazılarında Bulunan Silindir ve Damga Mühürler. Ankara.
- ALRAM-STERN, E. 2007. “Characteristic Small Finds of LH IIIC from Aigeira and Other Context”, LH IIIC Chronology and Synchronisms II: LH IIIC Middle (Eds. S. DegerJalkotzy/M. Zavadil). Wien: 15-25.
- ANDERSSON STRAND, E. B. 2010. “The Basics of Textile Tools and Textile Technology: From fibre to fabric”, Textile Terminologies in the Ancient Near East and Mediterranean from the Third to the First Millennia BC (Eds. C. Michel/M-L. Nosch). Oxford: 10-22.
- ANDERSSON STRAND, E. B. 2012. “The Textile Chaîne Opératoire: Using A Multidisciplinary Approach To Textile Archaeology With A Focus on the Ancient Near East”, Paléorient 38/1-2: 21-40.
- ARIK, R. O. 1937. Alaca Höyük Hafriyatı, 1935’deki Çalışmalara ve Keşiflere Ait İlk Rapor. Ankara.
- ARSLAN, H.Y. 2014. “Kolan Dokumanın Giysi Tasarımında Kullanılması”, Motif Akademi Halkbilimi Dergisi 1: 123-139.
- BACCELLI, G./ BELLUCCI, B./ VIGO, M. 2014. “Elements for a Comparative Study of Textile Production and Use in Hittite Anatolia and in Neighbouring Areas”, Prehistoric, Ancient Near Eastern and Aegean Textiles and Dress an Interdisciplinary Anthology (Eds. M. Harlow/C. Michel/M.L. Nosch). Oxford: 97-143.
- BARBER, E. J. W. 1991. Prehistoric Textiles The Development of Cloth in the Neolithic and Bronze Ages. Princeton.
- BARBER, E. W. 1994. Women’s Work: The First 20.000 Years Women, Cloth, and Society in Early Times. London
- BARBER, E. J. W. 1997. “Minoan Women and The Challenges of Weaving for Home, Trade, and Shrine”, TEXNH Craftsmen, Craftswomen and Craftsmanship in the Aegean Bronze Age, Aegaeum 16 (Eds. R. Laffineur/P. P. Betancourt). Belgium: 515-519.