Arnavutluk lise tarih ders kitaplarında Türk imajı

States often emphasize their national historical narratives in history textbooks, prioritizing their own national histories. However, there are significant commonalities between the histories of nations that are geographically close and have lived under the rule of the same empires. One key element of this shared historical heritage is the great empires that ruled vast regions, such as the Ottoman State, which governed the Balkans for centuries. The Ottoman State played a major role in the Balkans, deeply influencing the political, economic, and cultural structures of the region. Therefore, examining the image of Türks in the history textbooks of Balkan states that gained independence from the Ottoman State is important. History textbooks have served as tools for transmitting the ideologies of nation-states to future generations since the 19th century. The impact of political ideologies in the preparation of these textbooks is undeniable. In the case of Albanian history textbooks, the portrayal of Türks has played a significant role in shaping the country’s historical narrative. This study examines the image of Türks in Histori 10, Histori 11, and Histori 12, which were published in 2016 and are currently used in high school history classes for grades 10, 11, and 12 in Albania. Using a descriptive survey model common in social sciences, the study explores the topics related to Turkish history and how these topics are presented to students. It also analyzes how events and facts from Turkish history are understood by students through the use of questions and supplementary materials (e.g., reading passages and visuals). Key events such as Skanderbeg’s resistance against the Ottomans, Ottoman administrative policies in Albania, and the country’s independence process are emphasized, shedding light on how Ottoman history is portrayed in these textbooks.

Devletler, tarih ders kitaplarında ulusal tarih anlayışlarını ön plana çıkarmakta ve genellikle millî tarihlerine ağırlık vermektedir. Ancak coğrafi olarak yakın ve geçmişte aynı devletlerin egemenliği altında yaşamış milletlerin tarihleri arasında önemli ortak noktalar ve benzerlikler bulunmaktadır. Bu ortak tarihi mirası oluşturan en önemli unsurlardan biri, tarih boyunca geniş coğrafyalara hükmetmiş büyük devletlerdir. Bu devletlerden biri de Osmanlı Devleti’dir. Osmanlı Devleti, asırlar boyunca Balkan coğrafyasında hüküm sürmüştür. Bu bağlamda Osmanlı Devleti, Balkan coğrafyasında önemli bir rol oynamış ve bölgenin siyasi, ekonomik ve kültürel yapısını derinden etkilemiştir. Balkan coğrafyasında Osmanlı Devleti’nden bağımsızlığını kazanan Balkan devletlerinin tarih kitaplarında Türk imajının incelenmesi bu bakımdan önem teşkil etmektedir. Tarih ders kitapları ulus-devletlerin ideolojilerini gelecek kuşaklara aktarması açısından XIX. yüzyıldan günümüze kadar kullanılan araçlardandır. Tarih ders kitaplarının hazırlanması aşamasında da siyasi ideolojilerin etkisi de yadsınamaz. Bu bağlamda Arnavutluk tarih ders kitaplarında Türk imajı, ülkenin tarih anlatısında önemli bir rol oynamıştır. Bu araştırmada, 2016 yılında basılmış ve halen Arnavutluk’ta 10, 11, 12. sınıflarda lise tarih derslerinde kullanılan Histori 10, Histori 11 ve Histori 12 ders kitaplarında Türk imajı incelenmiştir. Araştırmada, sosyal bilimlerde sıkça kullanılan betimsel tarama modeli kullanılmış ve ders kitaplarında Türk tarihiyle ilgili hangi konuların ele alındığı, bu konuların öğrencilere nasıl bir imajla sunulduğu incelenmiştir. Ayrıca, ders kitaplarında Türk tarihine ait olayların ve olguların öğrenciler tarafından nasıl kavrandığına dair soruların ve ek materyallerin (okuma parçaları, görseller) kullanımı da analiz edilmiştir. Osmanlı tarihiyle ilgili olarak İskender Bey’in Osmanlı’ya karşı direnişi, Osmanlı’nın Arnavutluk üzerindeki yönetimsel politikaları ve bağımsızlık süreci gibi belirli temel olayların ön plana çıkarıldığı tespit edilmiştir.