UKRAYNA ORTAOKUL ve LİSE TARİH DERS KİTAPLARINDA TÜRKLER
Öz
Ukrayna okullarında tarih dersi 5-11. sınıflar arasında verilmektedir. Bu dersler Ukrayna tarihi ve dünya tarihi şeklinde iki ayrı ders olarak okutulmaktadır. Bu makalede ders kitaplarında Türkler hakkında bilgiler ve öğrenciler üzerine oluşması muhtemel Türk imajı ortaya konulmuştur. Çalışmada tüm sınıflara ait her iki tarih dersinin hali hazırda güncel olan kitapları incelenmiş olup, kitapların bir kısmı bizzat ilgili ülkeden temin edilmiş, bir kısmına ise eğitim bakanlığının resmi internet sitesinden ulaşılmıştır. Elde edilen veriler betimsel analiz yöntemiyle incelenmiş, örneklemler doğrudan sunulmuştur. Müfredat aynı olmasına rağmen, yazarlar arasında zaman zaman farklı yaklaşımların olduğu tespit edildiğinden, aynı sınıfın farklı yazarlara ait mevcut ders kitaplarına ulaşılmıştır.
Kitaplarda Türklerle ilgili hem yazılı hem de resim harita şeklinde bir hayli görsel bilgi mevcuttur. Bu görsellerin de büyük bir kısmının (esir alınan küçük çocuk, eli kanlı Osmanlı padişahı gibi) olumsuz bir imaj oluşturmaya yönelik olarak seçilmiş olduğu görülmektedir. Osmanlı tarihinin daha ayrıntılı anlatıldığı ders kitaplarında bazı konuların nispeten tarafsız bir yaklaşımla yazıldığı görülmekle birlikte genel itibarıyla Türk tarihi ile ilgili olumsuz ve ön yargılı olarak baktıklarını söylemek mümkündür.
Anahtar Kelimeler
Ukrayna,Ukrayna Eğitim Sistemi,Tarih Eğitimi,Ukrayna Ders Kitapları,Türk imajı
Kaynakça
- Aizharkyn, A.K. (2012). Kırgızistan’daki ortaokul, lise tarih ders kitaplarında Türkiye tarihinin okutulması. Uluslararası Sosyal ve Ekonomik Bilimler Dergisi, 2, (1), s. 79-83.
- Aktaş, Ö. (2006). Cumhuriyet devri tarih ders kitaplarında Rusya imgesi (Yayımlanmamış yükseklisans tezi). Kafkas Üniversitesi, SBE, Kars.
- Alibašić, A. (2007). Images of the Ottomans in history textbooks in Bosnia and Herzegovina (Bosna ve Hırvatistan tarih ders kitaplarında Osmanlı imajı). İslâm Araştırmaları Dergisi, XVII, s. 103-137.
- Balta E. ve Demir S. (2017). Tarih, kimlik ve dış politika: Rusya Federasyonu güncel tarih ders kitaplarında Osmanlı-Türk imajı. Bilig, S. 76, s.1-31.
- Bilmez B. (2017). Arnavutluk tarih ders kitaplarında Osmanlı/Türk imgesi. Osmanlı Araştırmaları /The Journal of Ottoman Studies. XLIX (2017). s. 343-382.
- Bandrovskiy, O.G. ve Vlasov V.S. (2014). Vsesvitna istoriya Ukrainı 6. Kiev: Geneza.
- Bozkuş, Y. (2014). Ermeni tarih ders kitaplarında Türk imgesi. Yeni Türkiye, S. 60. s. 1-45.
- Çelik, H. ve Çelik M. B. (2015). Devrim sonrası İran ortaokul tarih ders kitaplarında Türklere ilişkin söylemlerin analizi. Turkish History Education Journal, 4, (2), s. 202-224.
- Çalışkan, B. (2017). Stratejik ortaklık: Türkiye-Ukrayna ilişkileri. Erişim (28.02.2019): https://insamer.com/tr/stratejik-ortaklik-turkiye-ukrayna iliskileri_827.html.
- Daçkov, S.V. ve Litovçenko, S.D. (2016). Vsesvitna istoriya 8. Harkiv: Ranok