Yıl 2019, Cilt 8 , Sayı 1, Sayfalar 60 - 81 2019-05-22

TOPLUMSAL HAFIZANIN SİYASAL ALAN TARAFINDAN İNŞA SÜRECİNİN SOSYAL BİLGİLER/TARİH DERS KİTAPLARINA YANSIMALARI
The REFLECTIONS to SOCIAL STUDIES/HISTORY TEXTBOOK of the CONSTRUCTION PROCESS by the POLITICAL FIELD of the SOCIAL MEMORY

Mustafa İÇEN [1] , Gül TUNCEL [2]


Sosyal bilimlerin çalışma alanlarında giderek dikkat çeken ve disiplinler arası bir çalışma alanı olarak şekillenen toplumsal hafıza, siyasal yapılar tarafından beden, mekân, tarih ve dil politikalarıyla inşa edilmektedir. Geçmişle hesaplaşma ve geçmişe tutunma ikilemini içinde barındıran toplumsal hafıza, belirli bir ulus devlet politikasının muhatabı olan herkesin hafızasını karşılamak için kullanılmaktadır. İnceleme nesnesi insan olan sosyal bilimlerin her disiplini, insanı anlamak adına hafıza meselesine bir şekilde değinmek durumunda kalmıştır. Tıpkı bireysel hafızada olduğu gibi toplumsal hafızada da bir veriyi unutmak ya da hatırlamak için tekrarın önemi haizdir. Bu doğrultuda araştırmanın amacı, toplumsal hafızanın siyasal alan tarafından inşa sürecinin ders kitaplarına yansımasını irdelemektir. Bu amaçla araştırmanın yöntemi doküman incelemesi olarak tasarlanmış ve bu çalışmada ele aldığımız sosyal bilgiler/tarih ders kitapları Kutü’l Amare Zaferi örneği üzerinden analiz edilerek elde edilen veriler yorumlanmıştır. Araştırmanın sonuçları değerlendirildiğinde katılımcıların Kutü’l Amare zaferi ile ilgili öğrencilik yıllarından bir şey hatırlamadığı, ders kitaplarında böyle bir bilginin varlığından bihaber oldukları görülmektedir. Katılımcıların çoğu sokak afişlerinden, bir kısmı da televizyon, internet gibi kitle iletişim araçlarından Kutü’l Amare Zaferini öğrendiklerini vurgulamakta ve yine önemli bir katılımcı sayısı ders kitaplarında yer almasını önemli görmektedirler. Görüşmeye katılanların yarısından fazlası ise siyasi koşulların eğitime etkisi dolayısıyla ders kitaplarına yansıması olarak değerlendirmişlerdir.   

The social memory, which is an increasingly interesting and interdisciplinary field of study in the fields of social sciences, is constructed by political structures by body, space, history and language policies. The social memory, which involves the reckoning and retention of the past, is used to meet the memory of everyone who is the subject of a certain nation-state policy. Each discipline of the social sciences, which is the object of investigation, had to address the issue of memory in a way to understand the human being. Just as in individual memory, repetition is important for forgetting or remembering data in social memory. In this direction, the aim of the study is to examine the reflection of social memory by the political field on the textbooks. For this purpose, the method of the research is designed as a document review and the social studies/ history textbooks we have discussed in this study were analyzed by analyzing the sample of Kut al Amare victory. When the results of the study were evaluated, it is seen that the participants did not remember anything about Kut al Amare victory during their student years and they were not aware of the existence of such information in the textbooks. Most of the participants emphasize that they have learned about Kut al Amare victory from the street posters and some of the mass media such as television and the internet and also most of them think that it is important to include the victory in the textbooks. More than half of the respondents evaluated the political conditions as a reflection on textbooks due to their impact on education.

  • And, M. (2003). Oyun ve bügü Türk kültüründe oyun kuramı. Yapı Kredi Yayınları. İstanbul.
  • Aytaçlı, B. (2012). Durum çalışmasına ayrıntılı bir bakış. Adnan Menderes Üniversitesi Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, Haziran 2012, 3 (1), s. 1-9.
  • Budak, S. (2017). Psikoloji sözlüğü. Ankara: Bilim ve Sanat.
  • Çeviker, L. (2009). Şiddet ve toplumsal hafıza (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Ankara Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kamu Yönetimi Ve Siyaset Bilim Anabilim Dalı, Ankara.
  • Dinç, E., Dinç, F. T. & Üztemur, S. S. (2016). Birinci Dünya Savaşı’nda Irak Cephesi ve Kutü’l Amare Zaferi’nin ortaokul, lise ve üniversite düzeyinde okutulan ders kitaplarına yansımaları. Kûtü’l-Amâre Zaferi’nin 100. Yılı Münasebetiyle I. Dünya Savaşı’nda Irak Cephesi Uluslararası Sempozyumu 28-29 Nisan 2016 Mardin. Atatürk Araştırma Merkezi.
  • Doyuran, L. (2016). Tarih içerikli belgesel filmlerde kolektif belleğin inşası (II. Abdülhamid Belgeselleri Örneği). Ulakbilge Sosyal Bilimler Dergisi, 6 (20), s. 29-58.
  • Halbwachs, M. (1992). On collective memory. Chicago: University of Chicago.
  • İlhan. M. E. (2015). Gelenek ve hatırlama: belleğin kültürel olarak yeniden inşası üzerine bir tartışma. Turkish Studies. Volume 10/8 Spring 2015, s. 1395-1408.
  • Karaarslan. F. (2014). Modern dünyada toplumsal hafıza ve dönüşümü (Yayınlanmamış Doktora Tezi). Selçuk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.
  • Karataş, G. E. (2014). Siyasal belleğin kuruluşunda bellek ve mekân ilişkisi: Ulucanlar cezaevi müzesi örneği. Uluslararası Kültürel Mirasın ve Kültürel Bellek Kurumlarının Yönetimi Kongresi 17-20 Eylül 2014. İstanbul.
  • Kolukırık, S. (2011). Sürgün, toplumsal hafıza ve göç: ABD’deki Ahıska Türkleri üzerine bir araştırma. Bilig. Güz 2011. Sayı 59, s. 167-190.
  • Küçükvatan, M. (2013). İngiliz Basınında Osmanlının Kut’ül-Amare Zaferi. Çağdaş Türkiye Tarihi Araştırmaları Dergisi, 13(26), s. 55-85.
  • Metin, B. (2016). Türk basınına göre Birinci Dünya Savaşı’nda Kutü’l Amare Zaferi: birinci dünya savaşı’nda Irak Cephesi ve Kutü’l Amare Zaferi’nin ortaokul, lise ve üniversite düzeyinde okutulan ders kitaplarına yansımaları. Kûtü’l-Amâre Zaferi’nin 100. Yılı Münasebetiyle I. Dünya Savaşı’nda Irak Cephesi Uluslararası Sempozyumu 28-29 Nisan 2016 Mardin. Atatürk Araştırma Merkezi.
  • Murtezaoğlu, S. (2012). Kültürel belleğin ritüel yoluyla kuruluşu. Motif Akademi Halkbilimi Dergisi. 2012/2 (Temmuz/Aralık) Balkan Özel Sayısı II, s. 344-350.
  • Özçelik, M. (2015). Kut’ül Amare zaferinin Türk basınına yansımaları. Turkish Studies, C. 10/9, Summer, s. 367-388.
  • Sabancılar, D. (2016). Bireysel ve toplumsal hafızanın sanat eserlerinde "kıyafet" aracılığı ile kurgulanması: Gülsün Karamustafa ve Gülçin Aksoy. Sanat ve Tasarım Dergisi, (18), s. 133-145.
  • Schudson, M. (2007). Kolektif bellekte çarpıtma dinamikleri. Cogito, 50, s. 179-199.
  • Susam, A. (2015). Toplumsal bellek ve belgesel sinema. İstanbul: Ayrıntı.
  • Torun. A. T. (2014). Medya çalışmaları bağlamında kültürel bellek: basında kültürel belleğin şekillendirilmesinin ve sunumunun balkan savaşları haberleri örneğinde incelenmesi. Uluslararası Kültürel Mirasın ve Kültürel Bellek Kurumlarının Yönetimi Kongresi Bildiri Kitabı, 17-20 Eylül 2014. İstanbul.
  • Tuğrul, S. (2014). AVM'li hatırlama ve unutma. Moment, Hacettepe Üniversitesi İletişim Fakültesi Kültürel Çalışmalar Dergisi 1(2), s. 16-33.
Birincil Dil tr
Konular Sosyal
Bölüm Araştırma ve İnceleme Makaleleri
Yazarlar

Orcid: 0000-0002-3289-6097
Yazar: Mustafa İÇEN (Sorumlu Yazar)
Kurum: YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ
Ülke: Turkey


Orcid: 0000-0002-2448-7955
Yazar: Gül TUNCEL
Kurum: MARMARA ÜNİVERSİTESİ
Ülke: Turkey


Tarihler

Yayımlanma Tarihi : 22 Mayıs 2019

Bibtex @araştırma makalesi { tuhed491909, journal = {Turkish History Education Journal}, issn = {}, eissn = {2147-4516}, address = {}, publisher = {Ahmet ŞİMŞEK}, year = {2019}, volume = {8}, pages = {60 - 81}, doi = {10.17497/tuhed.491909}, title = {TOPLUMSAL HAFIZANIN SİYASAL ALAN TARAFINDAN İNŞA SÜRECİNİN SOSYAL BİLGİLER/TARİH DERS KİTAPLARINA YANSIMALARI}, key = {cite}, author = {İÇEN, Mustafa and TUNCEL, Gül} }
APA İÇEN, M , TUNCEL, G . (2019). TOPLUMSAL HAFIZANIN SİYASAL ALAN TARAFINDAN İNŞA SÜRECİNİN SOSYAL BİLGİLER/TARİH DERS KİTAPLARINA YANSIMALARI. Turkish History Education Journal , 8 (1) , 60-81 . Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/tuhed/issue/43050/491909
MLA İÇEN, M , TUNCEL, G . "TOPLUMSAL HAFIZANIN SİYASAL ALAN TARAFINDAN İNŞA SÜRECİNİN SOSYAL BİLGİLER/TARİH DERS KİTAPLARINA YANSIMALARI". Turkish History Education Journal 8 (2019 ): 60-81 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/tuhed/issue/43050/491909>
Chicago İÇEN, M , TUNCEL, G . "TOPLUMSAL HAFIZANIN SİYASAL ALAN TARAFINDAN İNŞA SÜRECİNİN SOSYAL BİLGİLER/TARİH DERS KİTAPLARINA YANSIMALARI". Turkish History Education Journal 8 (2019 ): 60-81
RIS TY - JOUR T1 - TOPLUMSAL HAFIZANIN SİYASAL ALAN TARAFINDAN İNŞA SÜRECİNİN SOSYAL BİLGİLER/TARİH DERS KİTAPLARINA YANSIMALARI AU - Mustafa İÇEN , Gül TUNCEL Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - DO - T2 - Turkish History Education Journal JF - Journal JO - JOR SP - 60 EP - 81 VL - 8 IS - 1 SN - -2147-4516 M3 - UR - Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Turkish History Education Journal TOPLUMSAL HAFIZANIN SİYASAL ALAN TARAFINDAN İNŞA SÜRECİNİN SOSYAL BİLGİLER/TARİH DERS KİTAPLARINA YANSIMALARI %A Mustafa İÇEN , Gül TUNCEL %T TOPLUMSAL HAFIZANIN SİYASAL ALAN TARAFINDAN İNŞA SÜRECİNİN SOSYAL BİLGİLER/TARİH DERS KİTAPLARINA YANSIMALARI %D 2019 %J Turkish History Education Journal %P -2147-4516 %V 8 %N 1 %R %U
ISNAD İÇEN, Mustafa , TUNCEL, Gül . "TOPLUMSAL HAFIZANIN SİYASAL ALAN TARAFINDAN İNŞA SÜRECİNİN SOSYAL BİLGİLER/TARİH DERS KİTAPLARINA YANSIMALARI". Turkish History Education Journal 8 / 1 (Mayıs 2019): 60-81 .
AMA İÇEN M , TUNCEL G . TOPLUMSAL HAFIZANIN SİYASAL ALAN TARAFINDAN İNŞA SÜRECİNİN SOSYAL BİLGİLER/TARİH DERS KİTAPLARINA YANSIMALARI. TUHED. 2019; 8(1): 60-81.
Vancouver İÇEN M , TUNCEL G . TOPLUMSAL HAFIZANIN SİYASAL ALAN TARAFINDAN İNŞA SÜRECİNİN SOSYAL BİLGİLER/TARİH DERS KİTAPLARINA YANSIMALARI. Turkish History Education Journal. 2019; 8(1): 81-60.