Tüketicilerin Ramazan ayında yiyecek-içecek satın alma davranışlarının gıda israfına etkisi
Öz
Sosyal ve kültürel açıdan farklı süreçler tüketicilerin davranışlarında farklılıklar meydana getirmektedir. Ramazan ayında yiyecek-içecek satın alımları artabilmekte ve dolayısıyla tüketilmeyen yiyecek-içecekler israf olabilmektedir. Bu nedenle Ramazan ayı sürecinde yaşanan tüketici davranışlarının anlaşılması ve olası gıda israfı nedenlerinin belirlenmesi önem arz etmektedir. Dolayısıyla bu araştırma Ramazan ayında tüketicilerin yiyecek-içecek satın alma davranışlarının ve alt boyutlarının (fazla yiyecek-içecek satın alımı, tüketimin artmasına dayalı satın alım ve yardımlaşmaya dayalı satın alım) gıda israf etme nedenlerine etkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Bu çerçevede Bayburt ilinde yaşayan yerel halktan toplanan 399 veri ile çalışma yürütülmüştür. Mevcut çalışma nicel araştırma deseni kapsamında ilişkisel araştırma modeline uygun olarak kurgulanmıştır. Verilerin toplanmasına yönelik oluşturulan ölçek önceki çalışmaların ışığında tasarlanmıştır. Elde edilen verilerle güvenirlik ve geçerlik analizleri yapılmıştır. Yiyecek-içecek satın alma davranışı üç faktör ile gıda israf nedeni ise tek faktör ile ölçülmüştür. Araştırmada öngörülen hipotezlerin doğrulanabilmesi için yapılan regresyon analizleri sonucunda yerel halkın yiyecek-içecek satın alma davranışının gıda israf etme nedenlerine pozitif yönde etkisinin olduğu görülmüştür. Bununla birlikte alt boyutlardan “fazla yiyecek-içecek satın alımı” ve “tüketimin artmasına dayalı satın alım” boyutlarının yerel halkın gıda israf etme nedenleri üzerinde pozitif etkisinin olduğu belirlenmiştir. Ancak “yardımlaşmaya dayalı satın alım” boyutunun gıda israf etme nedenleri üzerinde etkisinin bulunmadığı ortaya çıkmıştır.
Anahtar Kelimeler
Ramazan Ayı, Yiyecek-İçecek Satın Alma Davranışı, Gıda İsrafı
Destekleyen Kurum
TÜBİTAK
Proje Numarası
1919B012312687
Kaynakça
- Abiad, M., & Meho, L. (2018). Food loss and food waste research in the Arab world: A systematic review. Food Security, 10(2), 311-322.
- Abusin, S., Lari, N., Khaled, S., & Emadi, N. (2020). Effective policies to mitigate food waste in Qatar. African Journal of Agricultural Research, 15(3), 343-350.
- Aksoy, M., & Şallı, G. (2023). Yükseköğretim öğrencilerinin gıda israfı konusundaki bilgi, görüş ve davranışları. Anadolu Strateji Dergisi, 5(2), 11-32.
- Aktaş, E., Şahin, H., Topaloğlu, Z., Oledinma, A., Huda, S., Irani, Z., Sharif, A., Wout, T., & Kamrava, M. (2018). A consumer behavioural approach to food waste. Journal of Enterprise Information Management, 31(5), 658-673.
- Arous, S. A., Capone, R., Debs, P., Haddadi, Y., Bilali, H. E., Bottalico, F., & Hamidouche, M. (2018). Exploring household food waste issue in Algeria. AGROFOR-International Journal, 2(1), 55-67.
- Ayaz, N., & Sünbül, K. (2019). Turistlerin gıda güvenliği bilgisinin şikâyet etme davranışına etkisi. Seyahat ve Otel İşletmeciliği Dergisi, 16(2), 244-258.
- Ben Ismail, H., Jribi, S., Doggui, D., & Debbabi, H. (2022). COVID-19 lockdown impact on Tunisian consumer behaviors and awareness related to food consumption and wastage during celebrations: Case of study ‘Ramadan month’. The North African Journal of Food and Nutrition Research, 6(13), 46-54.
- Daysal, H., & Demirbaş, N. (2021). Tüketicilerin gıda israfının önlenmesine yönelik tutum ve davranışlarının belirlenmesi: İzmir ili örneği. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 58(2), 253-261.
- Demir, Y. (2020). Bireylerin hane içi gıda israfı ile ilgili algılamalarını değerlendirmeye yönelik bir araştırma. Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi, 48, 10-26.
- Durmaz, Y., Oruç, R. B., & Kurtlar, M. (2011). Kişisel faktörlerin tüketici satın alma davranışlarına etkisi üzerine bir araştırma. Akademik Yaklaşımlar Dergisi, 2(1), 114-133.