Cuisine in social integration processes: A research on Syrian immigrants living in Mersin

Yıl 2025, Cilt: 7 Sayı: 2, 132 - 154, 02.01.2026

Hayma Tahaalkasem , Gürkan Akdağ

Öz

The main purpose of the research is to investigate the role of culinary culture in the social integration processes of Syrian immigrants. For this purpose, interviews were conducted with individuals who migrated from Syria to Turkey and continue their lives in Mersin. The questionnaire prepared within this scope was collected from 35 people living in Mersin province through face-to-face interviews between January 1, 2024 and June 1, 2024. As a result of the interviews, it was concluded that Syrian immigrants have been living in Turkey for many years and have an economic power above the general average in terms of work and living conditions in Mersin, an economically strong city. It was concluded that the participants did not have difficulty in adapting to the new life and food culture in Mersin, a geographically and culturally close destination, that they easily adapted to Turkish cuisine and that they also preserved the food culture they have had since the past. In the light of these findings, it is possible to say that individuals in geographies with similar geographical and cultural characteristics achieve the integration process more easily and that adaptation to food culture also includes similar conveniences in this sense.

Anahtar Kelimeler

Migration , immigration , food culture , integration , Mersin

Toplumsal entegrasyon süreçlerinde mutfak: Mersin’de yaşayan Suriyeli göçmenler üzerine bir araştırma

Öz

Araştırmanın temel amacı, Suriyeli göçmenlerin toplumsal entegrasyon süreçlerinde mutfak kültürünün rolünün araştırılmasıdır. Bu amaçla Suriye’den Türkiye’ye göç etmiş ve hayatını Mersin’de sürdürmekte olan bireyler ile görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Çalışma verileri, Mersin ilinde yaşamakta olan 35 kişiden 1 Ocak 2024- 1 Haziran 2024 tarihleri arasında yüz yüze görüşmeler yoluyla toplanmıştır. Gerçekleştirilen görüşmeler neticesinde Suriyeli göçmenlerin uzun yıllardan bu yana Türkiye’de yaşadıkları ve ekonomik açıdan güçlü bir şehir olan Mersin’de iş ve yaşam koşulları açısından genel ortalamanın üzerinde bir ekonomik güce sahip oldukları sonucuna ulaşılmıştır. Katılımcıların coğrafi ve kültürel açıdan yakın bir destinasyon olan Mersin’de yeni hayata ve yemek kültürüne alışmakta zorlanmadıkları, Türk yemeklerine kolaylıkları uyum sağladıkları ve bunun yanı sıra geçmişten bu yana sahip oldukları yemek kültürünü de korudukları sonuçlarına ulaşılmıştır. Bu bulgular ışığında birbirine benzer coğrafi ve kültürel özellikleri olan coğrafyalarda bireylerin entegrasyon sürecini daha kolay sağladıkları ve yemek kültürüne adaptasyonun da bu anlamda benzer kolaylıkları içerdiğini söylemek mümkündür.

Anahtar Kelimeler

Göç , göçmenlik , yemek kültürü , entegrasyon , Mersin

Kaynakça

• Acar, Ü. (2019). Şartlı mülteciler ve ulusal güvenlik. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 23(3), 1211-1225.
• Ager, A., & Strang, A. (2008). Understanding integration: A conceptual framework. Journal of Refugee Studies, 21(2), 166-191. https://doi.org/10.1093/jrs/fen016
• Akbaba, M., & Özel, G. (2020). Kilis ili yöresel yemeklerinde Suriye göçünün gölgesi. Journal of Tourism & Gastronomy Studies, 8(2), 971-982.
• Akıncı, B., Nergiz, A., & Gedik, E. (2015). Uyum süreci üzerine bir değerlendirme: Göç ve toplumsal kabul. Göç Araştırmaları Dergisi, (2), 58-83.
• Alsamou, E. (2023). Göçmenlerin ekonomik entegrasyonu ve göçmen girişimciliği arasındaki ilişkinin incelenmesi. [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Düzce Üniversitesi.
• Aslan Üçkardeş, E., Işık E., & Aker, T. (2015) Göç, yerinden edilme ve ruh sağlığı. Barış kitabı; bireyden topluma barışın ve savaşın ruh hali içinde. Türkiye Psikiyatri Derneği.
• Avşar, Ö. Y., & Seçim, Y. (2020). Suriye göçmenlerinin mutfak kültürü uyum süreci; Konya örneği. Journal of Recreation and Tourism Research, 7(2), 209-221.
• Aydın, S. (2013). Kültür kavramı. Antropoloji içinde. Anadolu Üniversitesi
• Aykaç, S. A., & Karakaş, M. (2022). Entegrasyon, asimilasyon ve uyum kavramları arasından Türkiye’nin seçimi. İçtimaiyat Sosyal Bilimler Dergisi, Göç ve Mültecilik Özel Sayısı, 419-429.
• Beşirli, H. (2011). Türk kültüründe güç, iktidar, itaat ve sadakatin yemek sembolizmi esasında değerlendirilmesi. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Araştırma Dergisi, (58), 139-152.
• Birleşmiş Milletler (2005). Ülke içinde yerinden olma konusunda yol gösterici ilkeler. Brookings Enstitüsü Yerinden Olma Projesi. U.S.A.
• Büyüköztürk Ş., Kılıç Çakmak E., Akgün Ö. E., Karadeniz Ş., & Demirel F. (2018). Eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem A Yayıncılık.
• Canbolat, C., & Bulut, Y. (2020). Suriyeli sığınmacıların Türk mutfak kültürü ve yiyecek içecek işletmelerinde istihdama etkileri. International Travel and Tourism Dynamics, 20, 65-74.
• Coşkun, R., Altunışık, R., & Yıldırım, E. (2015). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri SPSS uygulamalı. Sakarya Yayıncılık.
• Çağlar, T. (2018). Göç çalışmaları için kavramsal bir çerçeve. Toros Üniversitesi İİSBF Sosyal Bilimler Dergisi, 5(8), 26-49.
• Çağlar, E. B. (2023). Avrupa medyasında mültecilerin çerçevelenmesi: Suriyeli ve Ukraynalı mülteciler. [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. İstanbul Üniversitesi.
• Çelik, A. (2023). Göçmen mutfak kültürü üzerine bir araştırma (İstanbul Silivri Gazitepe Köyü örneği). [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. İstanbul Nişantaşı Üniversitesi.
• Çetin, İ. (2016). Türkiye’de Suriyeli sığınmacıların sosyal ve kültürel entegrasyonu. Sosyoloji Dergisi, (34), 197-222.
• Çiçekli, B. (2013). Yabancılar ve mülteciler hukuku. Seçkin Yayınevi.
• Erat, V. (2018). Çokkültürlülük ve ayrımcılık arasında: Avrupa ülkelerinin entegrasyon politikalarında eğitim alanı. Mukaddime, 9(3), 79-94.
• Erbaş, H., & Türker, Ö. A. (2019). Göç araştırmaları alanında kavramsal sorunlar ve etik/politik sorumluluk. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi, 59(2), 883-911.
• Erdoğan, M. (2015). Türkiye'deki Suriyeliler toplumsal kabul ve uyum. İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
• Erdoğan, M. (2021). Suriyeli sığınmacıların bakış açısıyla Türk toplumunda Suriyeli sığınmacılara yönelik algısal tehditler. [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. İstinye Üniversitesi.
• Ergün, M. S. (2019). Mültecilerin ekonomik entegrasyonu (Avrupa Birliği ve Türkiye özelinde). [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Gaziantep Üniversitesi.
• Erkan, R., & Erdoğdu, M. Y. (2006). Göç ve çocuk suçluluğu. Aile ve Toplum Dergisi, 79-91.
• Goodman, S. W. (2009). Civic integration requirements and the transformation of citizenship [Doctoral Dissertation]. Georgetown University.
• Gözügüzel, E. (2014). KKTC üzerinden yapılan göçmen kaçakçılığı. [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Polis Akademisi Güvenlik Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
• Güldemir, O. (2014). Orta Asya’dan cumhuriyet dönemine Türk mutfağındaki yemeklerin değişimi; yazılı kaynaklar üzerinden bir değerlendirme, VII. Lisansüstü Turizm Öğrencileri Araştırması Kongresi.
• Hathaway, J. C. (2005). The rights of refugees under international law. Cambridge University Press.
• Hatipoğlu, A., & Batman, O. (2014). Osmanlı saray mutfağına ait gastronomik unsurların günümüz Türk mutfağı ile kıyaslanması, Seyahat ve Otel İşletmeciliği Dergisi, (2)11, 62- 74.
• International Organization for Migration (2009). The international migrant stock: A global view. Washington.
• Kara, Y., & Akdağ, G. (2022). Suriyeli sığınmacıların değişen mutfak kültürü: Mersin, Gaziantep ve Kilis örneği. Journal of Gastronomy, Hospitality and Travel, 5(3), 971-986.
• Kara, Y. (2021). Sığınmacıların değişen mutfak kültürü ve yerel mutfak algısı: Suriyeli sığınmacılar üzerine bir araştırma. [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Mersin Üniversitesi.
• Karakaya, H. (2020). Türkiye’de göç ve etkileri. Fırat Üniversitesi Uluslararası İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 4(2), 93-130.
• Karpat, K. H. (2013). Osmanlı’dan günümüze etnik yapılanma ve göçler. Timaş Yayınları.
• Keskin, C. Y. (2019). Yerleşme ve seyahat özgürlüğü ile çalışma hakkı bağlamında şartlı mülteciler. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, 25(1), 388-433.
• Koser, K. (2005). Irregular migration, state security and human security, policy analysis and research programme of the global commission on ınternational migration. Washington.
• Kupiszewski, M. (1996). Extra union migration: The east-west perspective, içinde Population migrationin the European union. John Wiley Publication, England.
• Nurdoğan, A., & Öztürk, M. (2018). Geçici koruma statüsü ile Türkiye’de bulunan Suriyelilerin vatandaşlık hakkı. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 23(3), 1163-1172.
• Ökmen, Ö. (2015). Yabancılar hukukunda göçmenler. [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Gazi Üniversitesi
• Özen, Y., & Gül, A. (2007). Sosyal ve eğitim bilimleri araştırmalarında evren-örneklem sorunu. Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi, 15, 394-422.
• Özkarslı F. (2014). Suriye’den Türkiye’ye göç ve Suriyelilerin enformel istihdamı (Mardin Örneği). [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Mardin Artuklu Üniversitesi.
• Öztürk, G., & Koç, B. (2023). Etnik mutfak olarak Türkiye’de yaşayan Gürcülerin mutfak kültürünü belirlemeye yönelik çalışma; Samsun Gürcüleri örneği. Sosyal, Beşeri ve İdari Bilimler Dergisi, 6(1), 1-16.
• Perruchoud, R. (2004). Glossary on migration. International Organization for Migration Publications, Geneva.
• Petersen, W. (1978). International Migration. Annual Review of Sociology, Vol.4.
• Saçkesen, F. (2021). Kendi adına bağımsız çalışan Suriyelilerin ekonomik entegrasyonu: Bursa örneği. [Yayımlanmamış Doktora Lisans Tezi]. Uludağ Üniversitesi.
• Sağdıç, B. (2024). Türkiye’den Almanya’ya gerçekleştirilen göçlerin mutfak kültürü açısından değerlendirilmesi. [Yayımlanmamış Doktora Lisans Tezi]. Hacı Bayram Veli Üniversitesi.
• Seraslan, M., & Özgür, Ö. (2009, Ekim, 24-26) Sinema ve göç: Yeni hayat arayışlarının sinematografik sunumu, I. Uluslararası Davraz Sempozyumu, Süleyman Demirel Üniversitesi. Isparta, Türkiye.
• Solmaz, Y., & Altıner D. D. (2018). Türk mutfak kültürü ve beslenme alışkanlıkları. Safran Kültür ve Turizm Araştırmaları Dergisi, 1(3), 108-124.
• Song, C. (2016). Kimchi, seaweed, and seasoned carrot in the Soviet culinary culture: The spread of Korean food in the Soviet Union a Korean diaspora. Journal of Ethnic Foods, 3(1), 78-84. doi:https://doi.org/10.1016/j.jef.2016.01.007
• Şahin, B. (2010). Almanya’daki Türk göçmenlerin sosyal entegrasyonunun kuşaklar arası karşılaştırması: Kültürleşme. Bilig Türk Dünyası Sosyal Bilimler Dergisi, 55, 103-134.
• Şimşek, D. (2018). Mülteci entegrasyonu, göç politikaları ve sosyal sınıf: Türkiye’deki Suriyeli mülteciler örneği. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 367-392.
• Taras, V., Rowney, J., & Steel, P. (2012). Work-related acculturation: Change in individual work-related cultural values following immigration. The International Journal of Human Resource Management, 24(1), 130-151.
• Taş, G. (2023). Avrupa Birliğinde azınlıkların entegrasyonu ve boyutları. Meriç Uluslararası Sosyal ve Stratejik Araştırmalar Dergisi, 7(19), 166-201.
• Uslu, L. (2023). Sosyal entegrasyon bağlamında Suriyeli Göçmenler. [Yayımlanmamış Doktora Tezi]. Hacı Bayram Veli Üniversitesi.
• Ünalan, İ. (2015, Ekim, 15-16). Kültürlerarası ilişki bağlamında Türk ve Arap mutfak kültürü. Kültürlerarası İletişim Öğrenci Sempozyumu. Gümüşhane Üniversitesi. Gümüşhane, Türkiye.
• Ünsal, A. (2019). Uluslararası göç kavramı ve uluslararası göçün ülke ekonomileri üzerinde muhtemel etkileri. Selçuk Üniversitesi Sosyal ve Teknik Araştırmalar Dergisi, (18), 53-65.
• Vural, D. G. (2007). Uluslararası göçmen kaçakçılığı ve insan ticareti. [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Süleyman Demirel Üniversitesi.
• Yalçın, C. (2004). Göç sosyolojisi. Anı Kitabevi.
• Yıldırım, G. S. (2020). Suriyeli kent mültecilerinin sosyal, kültürel ve ekonomik entegrasyonu (Küçükçekmece ilçesi örneği). [Yayımlanmamış Doktora Tezi]. Sakarya Üniversitesi
• Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2016). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
• Yıldız, A. (2009). Arap mutfağı. Ocak Yayıncılık.
• Yılmaz, A. (2014). Uluslararası göç: Çeşitleri, nedenleri ve etkileri. Turkish Studies-International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, (9)2, 1685-1704.