İlkokullarda Akıl ve Zekâ Oyunlarıyla İlgili Yapılan Çalışmaların İncelenmesi

Öz

Bu çalışmanın amacı ilkokullarda akıl ve zekâ oyunları üzerine yapılan lisansüstü çalışmaların doküman analizi ile incelenmesidir. Çalışmanın amacı doğrultusunda 2017-2022 yılları arasında yürütülmüş olan toplam 12 lisansüstü tezi ve 2 bilimsel makale incelenmiştir. Bu amaç kapsamında ilkokullarda akıl ve zekâ oyunlarını inceleyen çalışmaların temel özelliklerinin neler olduğu ele alınmıştır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden biri olan doküman analizi yöntemi kullanılmıştır. Veri analiz yöntemi olarak nitel veri analiz tekniklerinden olan betimsel analiz tekniğinden yararlanılmıştır. Okul ortamında akıl ve zekâ oyunları ile ilgili yapılan lisansüstü çalışmaların incelenmesinde; araştırmacılar tarafından ilgili literatürden yararlanılarak geliştirilen “Yayın İnceleme Formu” kullanılmıştır. Yayın inceleme formu; araştırmanın yıllarına, veri türlerine, araştırma desenlerine, örneklem grubuna, anabilimdalına, enstitülere ve son olarak temalarına göre incelenmiştir. Araştırma bulgularına göre; ilkokullarda akıl ve zekâ oyunları ile ilgili yapılan lisansüstü çalışmalar ile ilgili en fazla tezin 2019 yılında yapıldığı ve araştırma türü olarak nicel araştırma yöntemlerinin tercih ettikleri görülmektedir. Akıl ve zekâ oyunlarının ilkokul düzeyindeki öğrenciler üzerindeki etkisinin incelenmesinde yaratıcı düşünme, dikkat, güdülenme, öğrenmeyi kalıcı hale getirme, öğrenmeye farklı bir boyut kazandırdığı öğrencilerin iletişim becerilerini, bilişsel ve duyuşsal becerilerini, psikomotor becerilerini, özgüven duygusunu, işbirlikçi gibi becerilerini geliştirdiği sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Akıl
• Zekâ
• Oyun
• Akıl ve zekâ oyunları
• Çocuk

Investıgatıon of Studıes on Mind and Intelligence Games in Primary Schools

Öz

The aim of this study is to examine postgraduate studies on mind and intelligence games in primary schools through document analysis. In line with the aim of the study, a total of 12 postgraduate theses and 2 scientific essays which were conducted between 2017 and 2022 were examined. Accordingly, main characteristics of the studies on mind and intelligence games in primary schools were dealt with. Document analysis, which is one of the qualitative research techniques, was used in this study. Descriptive analysis technique, which is one of the qualitative data analysis technniques, was used as data analysis method. To examine the postgraduate studies conducted on mind and intelligence games at schools, “Publication Examination Form”, developed by the researchers in line with literature, was used. Publication Examination Form was examined according to the dates of publications, types of data, research designs, samples, departments, institutes, and themes. Findings of the study reveal that the number of postgraduate theses on mind and intelligence games in primary schools is the highest in the year 2019, and that quantitative research methods were used as the type of research. The results of the study in terms ofthe impacts of mind and intelligence games on primary school students revealed that mind and intelligence games enhanced creative thinking, attention and motivation; they made learning permanent and added a new dimension to learning; they improved students’ communication skills, cognitive and affective skills, psychomotor skills, self reliance, and collaborative skills.

Anahtar Kelimeler

• Mind and intelligence games
• Mind
• Intelligence
• Game
• Child

Kaynakça

1. Adalıyılmaz, F. (2022). Akıl ve zekâ oyunları öğretiminin bilgi işlemsel düşünme becerileri erişisine etkisi ve bu konuda öğrenci görüşleri. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Necmettin Erbakan Üniversitesi, Konya.
2. Altun, M. (2017). Fiziksel etkinlik kartları ile zekâ oyunlarının ilkokul öğrencilerinin dikkat ve görsel algı düzeylerine etkisi. Yayınlanmamış doktora tezi, Gazi Üniversitesi, Ankara.
3. Arıcı, B. (2019). Eğitsel oyunlarla Almanya’da Türkçe öğretimi. İksad.
4. Ayar, A. (2022). Akıl ve zekâ oyunlarının ilkokul 4. sınıf öğrencilerinin yaratıcı düşünme, üst bilişsel farkındalık, dikkat ve sosyal beceri düzeylerine etkisi. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Ege Üniversitesi, İzmir.
5. Demir, S. (2021). 3-6 yaş arası çocuğu olan ebeveynlerin akıl zekâ oyunlarına yönelik bilgi görüş ve farkındalıklarının değerlendirilmesi. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Nişantaşı Üniversitesi, İstanbul.
6. Demirel, T. (2015). Zekâ oyunlarının türkçe ve matematik derslerinde kullanılmasının ortaokul öğrencileri üzerindeki bilişsel ve duyuşsal etkilerinin değerlendirilmesi. Yayınlanmamış doktora tezi, Atatürk Üniversitesi, Erzurum.
7. Devecioğlu, Y. & Karadağ, Z. (2014). Amaç, beklenti ve öneriler bağlamında zekâ oyunları dersinin değerlendirilmesi. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 9(1), 41-61.
8. Esen, B. (2021). Akıl ve zekâ oyunları etkinliklerinin ilkokul 3. sınıf matematik dersinde öğrencilerin akademik başarılarına ve problem çözme becerilerine etkisi. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Mersin Üniversitesi, Mersin.

9. Esen, M. (2019). Zekâ oyunlarının 4. sınıf öğrencilerinin problem çözmeye ilişkin karar verme becerisine, sabırlı davranış göstermesine ve okul doyumuna etkisinin incelenmesi. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Mersin Üniversitesi. Mersin.
10. Huizinga, J. (2015). Homo ludens oyunun toplumsal işlevi üzerine bir deneme. Ayrıntı yayınları.
11. İçen, M. & İlhan, G.O. (2019). Zekâ ve akıl oyunlarının öğrencilerin okula ilişkin tutumlarına etkisi. Yıldız Teknik Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinasyon Birimi, İstanbul.
12. Kahraman, T. (2021). Akıl ve zekâ oyunlarının, ilkokul 2. sınıf öğrencilerinin matematik dersindeki akademik başarı ve bilişsel özelliklerine etkisi. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Çukurova Üniversitesi, Adana.
13. Kuduz, E. (2022). Ortaöğretim matematik öğretmenlerinin zekâ oyunları mesleki gelişim programı hakkındaki görüşleri ve geliştirdiği etkinliklerin incelenmesi. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Hacettepe Üniversitesi, Ankara.
14. Kula, S. S. (2019). Zekâ oyunlarının ilkokul 2. sınıf öğrencilerine yansımaları: bir eylem araştırması. Millî Eğitim. 49(225), 253-282.
15. Marangoz, D. (2018). Mekanik zekâ oyunlarının ilkokul 2. sınıf öğrencilerinin zihinsel beceri düzeylerine etkisi. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Sakarya Üniversitesi, Sakarya.
16. Merriam-Webster, (2023).www.merriam-webster.com/dictionary/game
17. Millî Eğitim Bakanlığı Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığı-TTKB. (2013). Ortaokul ve imam hatip ortaokulu zekâ oyunları dersi (5, 6, 7 ve 8. sınıflar) öğretim programı. Millî Eğitim Bakanlığı.
18. Nas, E., Sak, R., Sak, İ. T. Ş. & Şendil, Ç. Ö. (2021). Bir araştırma yöntemi olarak doküman analizi. Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi, 4(1), 227-256.
19. Özer, L. (1992). Psikoloji. Semih eğitim kültür yayınları.
20. Şahin, E. (2019). Zekâ oyunlarının ilkokul 4. sınıf öğrencilerinin problem çözme becerilerine ve problem çözme algılarına etkisi. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Balıkesir Üniversitesi, Balıkesir.
21. Savaş, M. A. (2019). Zekâ oyunları eğitiminin fen bilimleri öğretmen adaylarının eleştirel düşünme becerileri üzerine etkisi. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Bartın Üniversitesi, Bartın.
22. Şen, G. (2022). Akıl ve zekâ oyunlarının ilkokul 1. sınıf öğrencilerinin okuma becerileri ve okuma tutumları üzerindeki etkisi. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Afyon Kocatepe Üniversitesi, Afyon.
23. Tahta, F. (2010). Erken çocuklukta fen eğitimi ve eğlenceli deneyler. Ankara: Eğiten kitap.
24. Taşkesen, H. (2022). Geometrik mekanik zekâ oyunlarının ilkokul 3. sınıf öğrencilerinin akademik başarıları ve üç boyutlu geometrik düşünme becerilerine etkisi. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, İnönü Üniversitesi, Malatya.
25. Türkçe Bilim Terimleri Sözlüğü, (2023). www.terim.tuba.gov.tr/
26. Yağlı, M. C. (2019). Zekâ oyunlarının ilkokul öğrencilerinin görsel algı ve dikkat düzeylerine etkisi. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Çanakkale.
27. Yaman, Ç. (2018). İlkokul 1. sınıf öğrencilerinin epistemolojik inançlarının incelenmesi. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi, Karadeniz Teknik Üniversitesi, Trabzon.
28. Zekâ Gelişim Merkezi. (2023).www.zegem.com/zekâ-oyunlari