GABRIEL GARCÍA MÁRQUEZ'İN IŞIK SU GİBİDİR ÖYKÜSÜNDE MEKÂNIN DÖNÜŞÜMÜ

Öz

Bu çalışmanın amacı, Latin Amerika edebiyatının en önemli isimlerinden biri olan Kolombiyalı yazar Gabriel García Márquez’in Işık Su Gibidir adlı kısa öyküsünü, Fransız düşünür ve yazar Gaston Bachelard’ın mekân fenomenolojisi perspektifinden çözümlemektir. Öncelikle kuramsal çerçevede, Bachelard’ın Mekânın Poetikası adlı eserinde geliştirdiği “ev ve evren”, “içsel uçsuz bucaksızlık”, “içerisi ile dışarısının diyalektiği” ve “minyatür” kavramları benimsenerek öykünün mekânsal dinamikleri analiz edilmektedir. Çalışma, öyküde Madrid’deki bir apartman dairesinin, çocuk karakterlerin hayal gücü aracılığıyla sınırsız bir okyanus deneyimine nasıl dönüştüğünü incelemektedir. Cartagena ile Madrid arasındaki mekânsal karşıtlık topofili kavramı ile ilişkilendirilerek, ışığın suya dönüşümü içsel uçsuz bucaksızlık bağlamında yorumlanmaktadır. Evdeki mobilyaların adalara, sandalın ise minyatür bir kozmosa evrilmesi, yaşanmış mekânın fiziksel sınırlarının aşıldığını göstermektedir. Öykünün trajik sonunda içerisi ile dışarısı diyalektiğinin çöküşü, evin koruyucu işlevini yitirmesiyle somutlaşmaktadır. Bu çerçevede çalışma, öykü ile Bachelard’ın fenomenolojik mekân düşüncesi arasındaki etkileşime odaklanmakta ve Latin Amerika edebiyatının Avrupa kökenli yaklaşımlarla çok boyutlu bir değerlendirmeye açık olduğunu göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Gabriel Garcia Marquez
• Latin Amerika
• Mekan

THE TRANSFORMATION OF SPACE IN GABRIEL GARCÍA MÁRQUEZ'S LIGHT IS LIKE WATER

Öz

This study aims to analyze the short story Light Is Like Water by Gabriel García Márquez, one of the most prominent figures in Latin American literature, through the perspective of Gaston Bachelard’s phenomenology of space. The theoretical framework includes the concepts of “house and universe,” “intimate immensity,” “the dialectics of inside and outside,” and “miniature,” as developed in Bachelard’s The Poetics of Space, to explore the narrative's spatial dynamics. The study investigates how the Madrid apartment in the story transforms into a limitless oceanic experience through the child protagonists’ imagination. The spatial contrast between Cartagena and Madrid is interpreted through the idea of topophilia, while the transformation of light into water is examined within the concept of intimate immensity. The conversion of household furniture into islands and the rowboat into a miniature cosmos show how lived space exceeds its physical boundaries. In the tragic ending of the story, the collapse of the inside-outside dialectic becomes tangible through the loss of the home’s protective role. Within this framework, the study emphasizes the interaction between the story and the concept of phenomenological space, proposing that Latin American literature remains open to multidimensional interpretations using European theoretical approaches.

Anahtar Kelimeler

• Gabriel Garcia Marquez
• Latin America
• space

Kaynakça

1. Adıgüzel Özbek, D. (2015). Şiirsel imgelem olarak mekânı düşlemek: Gaston Bachelard’ın mekân düşüncesi. 4. İç Mimarlık Sempozyumu bildirileri içinde (ss. 181-186). Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Yayınları.
2. Bachelard, G. (2018). Mekânın poetikası. (A. Tümertekin, Çev.). İthaki Yayınları.
3. Campos, J. (2003). La ontología directa de la imagen poética en Gastón Bachelard. Revista Espiga, 4(7), 35-46. https://dialnet.unirioja.es/servlet/articulo?codigo=5340157
4. Cano Pérez, M. (2012). Doce cuentos peregrinos o el espacio de la pérdida: Gabriel García Márquez en el laberinto europeo. Anales de Literatura Española, (24), 369-389. https://doi.org/10.14198/ALEUA.2012.24.21
5. Castillo Balmaceda, S. M., & Caballero De la Hoz, A. (2022). Construcción de una identidad relacional caribeña en Doce cuentos peregrinos de Gabriel García Márquez. Estudios de Literatura Colombiana, (51), 57-75. https://doi.org/10.17533/udea.elc.348096
6. Demir, S. T. (2017). Günümüz kültüründe farklı temsil mekânları üzerine bir irdeleme. Mavi Atlas, 5(2), 322–336. https://doi.org/10.18795/gumusmaviatlas.351364
7. García Márquez, G. (2018). Işık su gibidir (İ. Kut, Çev.). On iki gezici öykü içinde (ss. 163-167). Can Yayınları.
8. Gültekin, M. (2021). Gaston Bachelard’ın Mekânın Poetikası bağlamında Sabri Esat Siyavuşgil’in Yolculuk şiirinin analizi. Atlas Journal, 7(40), 1759-1767. https://doi.org/10.31568/atlas.677

9. Gutiérrez Hernández, F. (2016). De la casa a los espacios íntimos a partir de la descripción fenomenológica de Gaston Bachelard. Bitácora Arquitectura, (32), 68-73. https://doi.org/10.22201/fa.14058901p.2016.32.56194
10. Martin, G. (2012). Gabriel García Márquez. (Z. Alpar, Çev.). İş Bankası Kültür Yayınları.
11. Martin, G. (2017). Gabriel García Márquez’e giriş. (E. İmre, Çev.). Can Yayınları.
12. Mezei, K., & Briganti, C. (2002). Reading the house: A literary perspective. Signs, 27(3), 837-846.
13. Pint, K. (2013). Bachelard’s house revisited: Toward a new poetics of space. Interiors, 4(2), 109-123.
14. Sağlam, Ö. (2022). Gaston Bachelard’ın Uzamın Poetikası bağlamında Necip Fazıl Kısakürek’in Bir Adam Yaratmak oyunu. Söylem Filoloji Dergisi, 7(1), 192-207. https://doi.org/10.29110/soylemdergi.1075526
15. Tornero, A. (2007). La luz es como el agua: El lector de un cuento peregrino. Revista de Literatura Hispanoamericana, (55), 119-134.
16. Yıldırım Sağlam, B. (2022). Yakup Kadri Karaosmanoğlu’nun Sağanak adlı oyununda evin poetikası. Konservatoryum, 9(2), 239-259. https://doi.org/10.26650/CONS2022-1170945