Maddenin Doğası Ünitesinin Öğrenme Çıktılarının Ve Süreç Bileşenlerinin Solo Taksonomisine Göre Analizi

Öğretim programlarında yer alan öğrenme çıktılarının, öğrencilerden beklenen bilişsel süreçler açısından değerlendirilmesi, öğretim sürecinin niteliğini belirlemek açısından önemlidir. SOLO Taksonomisi, öğrenme çıktılarının yüzeysel düzeylerden üst düzey bilişsel yapılara doğru ilerleyişini açıklayan etkili bir analitik çerçeve sunmaktadır. SOLO Taksonomisi yapı öncesi, tek boyutlu, çok boyutlu, ilişkisel ve soyutlanmış yapı olmak üzere beş basamaktan oluşmaktadır. Bu araştırma, Fen Bilimleri dersi 5. sınıf “Maddenin Doğası” ünitesinde yer alan öğrenme çıktıları ile bu çıktılara bağlı süreç bileşenlerinin bilişsel yapı düzeylerini SOLO Taksonomisi temelinde değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Çalışma, nitel araştırma yaklaşımı kapsamında doküman incelemesi yöntemiyle yürütülmüş; veri kaynağını Millî Eğitim Bakanlığı tarafından yayımlanan 2024 Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı oluşturmuştur. Veri analizi, araştırmacı ve alan uzmanları tarafından bağımsız olarak gerçekleştirilmiş ve kodlamalar arası uyum oranı %92 olarak hesaplanmıştır. Analiz sonucunda toplam 27 öğrenme çıktısı ve süreç bileşeninin 4’ünün tekli yapı, 2’sinin çoklu yapı, 11’nin ilişkisel yapı ve 10’unun soyutlanmış yapı düzeyinde yer aldığı belirlenmiştir. Bulgular, öğrenme çıktıları ve süreç bileşenlerinin büyük ölçüde SOLO Taksonomisinin ilişkisel ve soyutlanmış yapı düzeylerinde yoğunlaştığını göstermektedir. Bu durum, öğretim sürecinin planlanmasında öğrenme çıktılarının bilişsel yapı düzeylerinin dikkate alınmasının önemini ortaya koymaktadır. Fen bilimleri öğretmenlerinin çalışmanın sonuçlarını dikkate alarak öğretim süreçlerini daha etkili yürütmeleri önerilmektedir.

Evaluating the learning outcomes included in curriculum programs in terms of the cognitive processes expected of students is crucial for determining the quality of the teaching process. The SOLO Taxonomy provides an effective analytical framework that explains the progression of learning outcomes from superficial levels to higher-order cognitive structures. The SOLO Taxonomy consists of five levels: pre-structural, unidimensional, multidimensional, relational, and abstract. This study aims to evaluate the cognitive structure levels of the learning outcomes and the associated process components in the “Nature of Matter” unit of the 5th-grade Science course based on the SOLO Taxonomy. The study was conducted using the document analysis method within the scope of a qualitative research approach; the data source was the 2024 Turkey Century Education Model Science Curriculum published by the Ministry of National Education. Data analysis was conducted independently by the researcher and subject matter experts, and the inter-coder agreement rate was calculated as 92%. The analysis revealed that out of a total of 27 learning outcomes and process components, 4 were at the singular structure level, 2 at the multiple structure level, 11 at the relational structure level, and 10 at the abstracted structure level. The findings indicate that learning outcomes and process components are largely concentrated at the relational and abstracted structure levels of the SOLO Taxonomy. This situation highlights the importance of taking into account the cognitive levels of learning outcomes when planning the instructional process. It is recommended that science teachers take the findings of this study into account to conduct their teaching processes more effectively.