Gelişen Zihin Yapısının Okuma Becerilerine İçsel ve Dışsal Motivasyon Kaynakları Bağlamında Etkisinin Aracılık Modelleriyle İncelenmesi: PISA 2018 Türkiye Örneği

Özge Altıntaş; Özge Arıcı

doi:10.32960/uead.982133

Gelişen Zihin Yapısının Okuma Becerilerine İçsel ve Dışsal Motivasyon Kaynakları Bağlamında Etkisinin Aracılık Modelleriyle İncelenmesi: PISA 2018 Türkiye Örneği

Öz

Bireyin var olan potansiyelini yaşamın her alanında ve her zaman gerçekleştirebilmesi mümkün müdür? Carol S. Dweck bireylerin potansiyellerini gerçekleştirmesinde rol oynayan etkenlere ilişkin sabit zihin yapısı ve gelişen zihin yapısı şeklinde iki anahtar kavrama dayalı bir kuram ortaya koymuştur. Gelişen zihin yapısı kavramı insana ilişkin zekâ, yetenek, kişilik gibi özelliklerin geliştirilebilir olduğu inancı üzerine kuruludur. Öğrencilerin, 21. yüzyılın öğrenmeye odaklı, yaşam boyu öğrenen, motivasyonu yüksek bireyler olmalarında gelişen zihin yapısına sahip olmaları önemli görülmektedir. Bu önemin bir sonucu olarak, PISA 2018’de gelişen zihin yapısı kavramı ilk kez ele alınmıştır. Bu araştırmada, PISA 2018 verilerine dayalı olarak öğrencilerin gelişen zihin yapısına ilişkin özelliklerinin okuma becerileri üzerindeki etkisinin derinlemesine incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla, okuma becerileri üzerindeki doğrudan etkilerin yanı sıra içsel ve dışsal motivasyon kaynaklarının dolaylı etkileri ortaya koyulmuştur. Okumaktan keyif alma ve öğretmenin okumaya teşvikinin motivasyon kaynakları olarak ele alındığı çalışmada ilgili değişkenlerin aracılık etkisi, çoklu aracılık modelinin işe koşulmasıyla belirlenmiştir. Buna göre, gelişen zihin yapısının okuma becerileri üzerindeki doğrudan etkisinin yanında ilgili değişkenler aracılığında incelenen dolaylı etkiler de manidardır. Başka bir anlatımla öğrencilerin gelişen zihin yapıları gelişme gösterdikçe okuma becerilerinde de artış olmakta, bu artışın %24’ü öğrencilerin okumaktan keyif almaları ve öğretmenin okumaya teşvik etmesi ile açıklanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Gelişen Zihin Yapısı , PISA , Okuma Becerileri , Aracılık Etkisi , Çoklu Aracılık Modeli

Kaynakça

Anderman, E. M. & Gray, D. L. (2017). The roles of schools and teachers in fostering competence motivation. In A. J. Elliot, C. S. Dweck, & D. S. Yeager (Eds.), Handbook of competence and motivation: Theory and application (pp. 604-619). The Guilford Press.
Arıcı, Ö. (2019). PISA 2015 sonuçlarına göre Türkiye’deki öğrencilerin işbirlikli problem çözme becerileriyle ilişkili faktörlerin aracılık modelleriyle incelenmesi. (Tez No. 535097). [Doktora tezi, Ankara Üniversitesi]. Ankara Üniversitesi Akademik Arşiv Sistemi. http://hdl.handle.net/20.500.12575/73534
Baron, R. M. & Kenny, D. A. (1986). The moderator-mediator variable distinction in social psychological research: Conceptual, strategic, and statistical considerations. Journal of Personality and Social Psychology, 51(6), 1173-1182. https://doi.org/10.1037//0022-3514.51.6.1173
Blackwell, L. S., Trzesniewski, K. H., & Dweck, C. S. (2007). Implicit theories of intelligence predict achievement across an adolescent transition: A longitudinal study and an intervention. Child Development, 78(1), 246-263. https://doi.org/10.1111/j.1467-8624.2007.00995.x
Büyüköztürk, Ş, Kılıç-Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. & Demirel, F. (2018). Eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri (25. Baskı). Pegem A Yayıncılık.
Claro, S., Paunesku, D. & Dweck, C. S. (2016). Growth mindset tempers the effects of poverty on academic achievement. Proceedings of the National Academy of Sciences, 113(31), 8664-8668. https://doi.org/10.1073/pnas.1608207113
Dweck, C. S., Chiu, C. & Hong, Y. (1995). Implicit theories and their role in judgments and reactions: A world from two perspectives. Psychological Inquiry, 6(4), 267-285. https://doi.org/10.1207/s15327965pli0604_1
Dweck, C. S. (2000). Self-theories: Their role in motivation, personality, and development. Psychology Press Taylor & Francis Group.
Dweck, C. S. (2006). Mindset: The new psychology of success. Random House.
Dweck, C. S. (2008). Brainology. Independent Schools https://www.nais.org/magazine/independent-school/winter-2008/brainology/

Dweck, C. S. (2009). Who will the 21st-century learners be? Knowledge Quest, 38(2), 8-9. https://link.gale.com/apps/doc/A215720515/AONE?u=ankara&sid=googleScholar&xid=da0a9304
Dweck, C. S. (2012). Mindsets and malleable minds: Implications for giftedness and talent. In R. F. Subotnik, A. Robinson, C. M. Callahan, & E. J. Gubbins (Eds.), Malleable minds: Translating Insights from Psychology and Neuroscience to Gifted Education (pp. 7-18). The National Research Center on the Gifted and Talented, University of Connecticut.
Dweck, C. S. & Molden, D. C. (2017). Mindsets: Their impact on competence motivation and acquisition. In A. J. Elliot, C. S. Dweck, & D. S. Yeager (Eds.), Handbook of competence and motivation: Theory and application (pp. 135-154). The Guilford Press. Esparza, J., Shumow, L. & Schmidt, J. A. (2014). Growth mindset of gifted seventh grade students in science. NCSSSMST Journal, 19, 6-13. https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1045824.pdf
Hayes, A. F. (2013). Introduction to mediation, moderation, and conditional process analysis: A regression-based approach. Guilford Press.
Jennings, C. & Cuevas, J. A. (2021). Teacher impact on student growth mindset. Perspectives in Learning, 19(1), 23-38. https://csuepress.columbusstate.edu/pil/vol19/iss1/4
Jose, P. E. (2013). Doing statistical mediation & moderation. Guilford Publications.
King, R. B. & Trinidad, J. E. (2021). Growth mindset predicts achievement only among rich students: Examining the interplay between mindset and socioeconomic status. Social Psychology of Education: An International Journal, 24, 635-652. https://doi.org/10.1007/s11218-021-09616-z
Kutlu, Ö., Altıntaş, Ö., Kula-Kartal, S., Özyeter, N. T. & Alpayar, Ç. (2019). Okuduğunu anlama becerisinin ölçülmesi ve değerlendirilmesi [The measurement and evaluation of reading comprehension skills]. Ankara Üniversitesi Yayınları No: 678. ISBN: 978-605-136-474-2. Ankara Üniversitesi Basımevi. http://hdl.handle.net/20.500.12575/69372
Kutlu, Ö. & Altıntaş, Ö. (2021). Psikolojik ölçmelerin kısa tarihi ve 21. yüzyılda sınıf içi durum belirleme anlayışı [A brief history of psychological measurements and an approach of classroom assessment in the 21st century]. Trakya Journal of Education, 11(3), 1599-1620. https://doi.org/10.24315/tred.896121
MacKinnon (2008). Introduction to the statistical mediation analysis. Lawrance Erlbaum Associates.
Marzano, R. J. & Heflebower, T. (2012). Teaching and assessing 21st century skills. Marzano Research.
McCutchen, K. L., Jones, M. H., Carbonneau, K. J., & Mueller, C. E. (2015). Mindset and standardized testing over time. Learning and Individual Differences 45, 208-213. https://doi.org/10.1016/j.lindif.2015.11.027
MEB (2019). PISA 2018 Türkiye ön raporu. Eğitim Analiz ve Değerlendirme Raporları Serisi, No: 10. MEB Yayınları. http://www.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2019_12/03105347_PISA_2018_Turkiye_On_Raporu.pdf
Ng, B. (2018). The neuroscience of growth mindset and intrinsic motivation. Brain Sciences, 8(2), 20, 1-10. https://doi.org/10.3390/brainsci8020020
OECD (2019a). PISA 2018 results (Volume I): What students know and can do. PISA, OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/5f07c754-en
OECD (2019b). PISA 2018 results (Volume II): Where all students can succeed. PISA, OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/b5fd1b8f-en
OECD (2019c). PISA 2018 results (Volume III): What school life means for students’ lives. PISA, OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/acd78851-en
OECD (2019d). PISA 2018 assessment and analytical framework. PISA, OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/b25efab8-en
OECD (2019e). PISA 2018 national questionnaires. https://www.oecd.org/pisa/publications/pisa-2018-national-questionnaires.htm
OECD (2021). Sky’s the limit: Growth mindset, students, and schools in PISA. PISA, OECD Publishing. https://www.oecd.org/pisa/growth-mindset.pdf
Outes, I., Sanchez, A., & Vakis, R. (2017). Growth mindset at scale – Increasing school attainment by affecting the mindset of pupils and teachers. [Project]. World Bank. https://riseprogramme.org/sites/default/files/inline-files/Outes-Leon,%20Ingo,%20Sanchez,%20Alan,%20Vakis,%20Renos.%20%20Project-%20Growth%20Mindset%20at%20Scale.pdf
Örs Özdil, S. & Kutlu, Ö. (2019). Investigation of the mediator variable effect using BK, Sobel and bootstrap methods (Mathematical literacy case). International Journal of Progressive Education, 15(2), 30-43. https://doi.org/10.29329/ijpe.2019.189.3
Paunesku, D., Walton, G. M., Romero, C., Smith, E. N., Yeager, D. S., & Dweck, C. S. (2015). Mind-Set interventions are a scalable treatment for academic underachievement. Psychological Science, 26(6), 784-793. https://doi.org/10.1177/0956797615571017
Pham, T. V. (2017). The performance of Multilevel Structural Equation Modeling (MSEM) in comparison to Multilevel Modeling (MLM) in multilevel mediation analysis with non-normal data [Doctoral dissertation, University of South Florida]. University of South Florida Graduate Theses and Dissertations. http://scholarcommons.usf.edu/etd/7077
Preacher, K. J. & Hayes, A. F. (2004). SPSS and SAS procedures for estimating indirect effects in simple mediation models. Behavior Research Methods. Instruments & Computers, 36(4), 717-731. https://doi.org/10.3758/BF03206553
Preacher, K. J. & Hayes, A. F. (2008). Asymptotic and resampling strategies for assessing and comparing indirect effects in multiple mediator models. Behavior Research Methods, 40(3), 879-891. https://doi.org/10.3758/BRM.40.3.879
Reid, J. M. (2020). Growth mindset: A key to motivating students in reading. (Publication No. 4782). [Master dissertation, Eastern Illinois University]. Masters Theses. https://thekeep.eiu.edu/theses/4782
Rogiers, A., Van Keer, H. & Merchie, E. (2020). The profile of the skilled reader: An investigation into the role of reading enjoyment and student characteristics. International Journal of Educational Research, Volume 99, 101512, 1-13. https://doi.org/10.1016/j.ijer.2019.101512
Shrout, P. E. & Bolger, N. (2002). Mediation in experimental and nonexperimental studies: New procedures and recommendations. Psychological Methods, 7(4), 422-445. https://doi.org/10.1037/1082-989X.7.4.422
Trilling, B. & Fadel, C. (2009). 21st century skills: Learning for life in our times. John Wiley & Sons, Inc.
Yeager, D. S. & Dweck, C. S. (2012). Mindsets that promote resilience: When students believe that personal characteristics can be developed. Educational Psychologist, 47(4), 302-314. http://dx.doi.org/10.1080/00461520.2012.722805
Yeager, D. S., Hanselman, P., Walton, G. M. et al. (2019). A national experiment reveals where a growth mindset improves achievement. Nature, 573, 364-369. https://doi.org/10.1038/s41586-019-1466-y
Wang, D., Yuan, F., & Wang, Y. (2020). Growth mindset and academic achievement in Chinese adolescents: A moderated mediation model of reasoning ability and self-affirmation. Current Psychology, https://doi.org/10.1007/s12144-019-00597-z

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Alan Eğitimleri , Eğitim Üzerine Çalışmalar

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Özge Altıntaş ^*
0000-0001-5779-855X
Türkiye

Özge Arıcı
0000-0003-0182-6739
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

30 Ekim 2021

Gönderilme Tarihi

12 Ağustos 2021

Kabul Tarihi

4 Ekim 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 5 Sayı: 2

DOI

https://doi.org/10.32960/uead.982133

IZ

https://izlik.org/JA82AG23NF

APA

Altıntaş, Ö., & Arıcı, Ö. (2021). Gelişen Zihin Yapısının Okuma Becerilerine İçsel ve Dışsal Motivasyon Kaynakları Bağlamında Etkisinin Aracılık Modelleriyle İncelenmesi: PISA 2018 Türkiye Örneği. Ulusal Eğitim Akademisi Dergisi, 5(2), 299-317. https://doi.org/10.32960/uead.982133

Cited By

Erken Çocukluk Döneminde Gelişen Zihin: Neden ve Nasıl?

İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi

https://doi.org/10.17679/inuefd.1076292

Gelişen Zihin Yapısının Okuma Becerilerine İçsel ve Dışsal Motivasyon Kaynakları Bağlamında Etkisinin Aracılık Modelleriyle İncelenmesi: PISA 2018 Türkiye Örneği

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

Cited By

Erken Çocukluk Döneminde Gelişen Zihin: Neden ve Nasıl?