Sınıf Öğretmenlerinin Kapsayıcı Eğitime Yönelik Görüşleri

Öz

Bu araştırmanın amacı, sınıfında dezavantajlı grupta öğrencisi bulunan sınıf öğretmenlerinin kapsayıcı eğitime yönelik algılarının ve görüşlerinin incelenmesidir. Araştırmada nitel araştırma desenlerinden olgubilim deseni kullanılmıştır. Araştırma, Van ili içerisinde bulunan dört devlet okulunda çalışan sınıfında dezavantajlı öğrencisi bulunan toplamda 45 sınıf öğretmeni ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmaya katılan öğretmenlerin seçiminde seçkisiz olmayan örnekleme türlerinden amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırma verileri araştırmacılar tarafından hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme formu ile araştırmacı gözlem notlarından elde edilmiştir. Elde edilen verilerin analizinde nitel araştırmalarda kullanılan içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada analizler sonucu ‘kapsayıcı eğitim kavramına ilişkin bakış açısı’, ‘kapsayıcı eğitimde uygulamaya yönelik görüş ve deneyimler’ ile ‘kapsayıcı eğitimde yeterlik algısı’ temaları ve bunlara ilişkin sekiz alt tema ve her alt temaya ilişkin kategoriler oluşturulmuştur. Araştırma sonucunda, görüşme yapılan öğretmenlerin kapsayıcı eğitimle ilgili yeterli düzeyde tanım yapabildikleri görülmüş; öğretmenler genel olarak yöntem ve teknik uyarlama konusunda zorlandıklarını, yeterli kaynak, zaman, program sıkıntısı çektiklerini dile getirmişlerdir. Ölçme değerlendirme açısından ise daha çok gözleme dayalı değerlendirmeye yer verdikleri, proje ve performans görevleri verdiklerini ifade etmişlerdir. Ayrıca kapsayıcı eğitimde akran desteği, demokratik sınıf ortamı, olumlu yönde iletişim, sosyalleşme gibi olumlu durumlar kadar eğitim öğretimin uzun zaman alması, planlamada zorluk, motivasyon eksikliği, davranış bozukluğu, okula devam sorunu gibi olumsuz durumların da yaşandığı ifade edilmiştir. Kapsayıcı eğitimde öğretmenlerin ise aldıkları eğitimden dolayı yeterli olduğunu düşünen kadar yetersiz olduğunu düşünüp daha çok hizmet içi eğitime ihtiyaç duyduklarını belirten öğretmen görüşleri de yer almaktadır. Araştırma sonuçlarından hareketle, kapsayıcı eğitimle ilgili teorik ve uygulamaya dönük hizmet içi eğitimler geliştirilebilir.

Anahtar Kelimeler

• Kapsayıcı eğitim
• Dezavantajlı grup
• Sınıf öğretmeni görüşleri

Classroom Teachers' Opinions of Inclusive Education

Öz

The aim of this study is to examine the perceptions and opinions of classroom teachers with disadvantaged students in their classrooms towards inclusive education (IE). In the study, phenomenology design, one of the qualitative research designs, was used. The research was conducted with a total of 45 classroom teachers with disadvantaged students working in four public schools in Van province. Teachers as participants of the current study were determined according to the criterion sampling method, which is one of the purposeful sampling methods among the non-random sampling types. The research data were obtained from the semi-structured interview forms prepared by the researcher and the researcher's observation notes. Content analysis, one of the qualitative research methods, was used to analyze the data. As a result of the analyses of the data, the themes of ‘perspective on the concept of inclusive education’, 'opinions and experiences regarding the implementation of inclusive education' and ‘perception of competence in inclusive education' and eight sub-themes and categories related to each sub-theme were formed. The frequencies of each category were also included in the findings. As a result of the research, it was seen that the interviewed teachers were able to make adequate definitions of IE. Teachers generally expressed that they had difficulty in adapting methods and techniques and that they had sufficient resources, time and program shortages. In terms of assessment and evaluation, they stated that they mostly used observation-based assessment and gave project and performance tasks. In addition, it was stated that in IE, there are positive situations such as peer support, democratic classroom environment, positive communication, and socialization, as well as negative situations such as taking a long time for education, difficulty in planning, lack of motivation, behavioural disorder, and school attendance problems. In IE, there are also opinions of teachers who feel themselves adequate due to the training they receive, as well as those who find themselves inadequate and that they need more in-service training. Based on the results of the research, theoretical and practical in-service training on IE can be developed.

Anahtar Kelimeler

• Inclusive education
• Disadvantaged group
• Classroom teachers’ perceptions

Kaynakça

1. Akman, B., Uzun, E.M., & Yazıcı, D. N. (2018). Okul öncesi öğretmen ve öğretmen adaylarının kaynaştırmaya yönelik görüşlerinin karşılaştırılması. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 14(1), 96-114. https://doi.org/10.17860/mersinefd.305108
2. Anılan, H., & Kayacan, G. (2015). Sınıf öğretmenlerinin gözüyle kaynaştırma eğitimi gerçeği. Bartın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, Özel Sayı, 74-90. https://dergipark.org.tr/tr/pub/buefad/issue/3817/51334#article_cite
3. Artiles, A. J., Harris-Murri, N., & Rostenberg, D. (2006). Inclusion as social justice: Critical notes on discourses, assumptions, and the road ahead. Theory Into Practice, 45(3), 260–268. https://doi.org/10.1207/s15430421tip4503_8
4. Avramis, E., & Norwiwich, B. (2002). Teacher’s attitudes towards integration/ inclusion: a review of the literature. Europen Journal Of Special Needs Educatıon, 17(2), 129-147. https://doi.org/10.1080/08856250210129056
5. Baka, B. (2023). Öğretmenlerin kapsayıcı eğitime yönelik özyeterlilik algı düzeyleri, tutumları ve görüşlerinin incelenmesi. (Yayın No. 777420) [Yüksek lisans tezi, Cumhuriyet Üniversitesi]. YÖK. https://tez.yok.gov.tr
6. Bal, M., & Pamuk-Kahriman, D. (2019). Okul öncesi öğretmenlerinin kapsayıcı eğitimde çocukların dil gelişim sürecine yönelik görüşlerinin belirlenmesi. Milli Eğitim, 48(1), 737-754. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/930469
7. Baykara Pehlivan, K., & Baykara Acar, Y. (2009). Çocuklar ve eğitimde dışlama. Toplum ve Sosyal Hizmet Dergisi, 20(2), 27-38. https://dergipark.org.tr/tr/pub/tsh/issue/48445/613677
8. Bayram, B. (2019). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin kapsayıcı eğitime yönelik algı ve uygulamaları. (Yayın No. 583855) [Yüksek lisans tezi, Erciyes Üniversitesi]. YÖK. https://tez.yok.gov.tr

9. Bayram, B., & Öztürk, M. (2021). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin kapsayıcı eğitime yönelik düşünce ve uygulamaları. Eğitim ve Bilim, 46(206), 355-377. http://dx.doi.org/10.15390/EB.2020.9179
10. Baysal, E., & Hocaoğlu, N. (2019). Nitel araştırma modelleri. Ocak, G. (Ed.). Eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi Yayıncılık.
11. Bulut, S., Sabancı, O., Şahin, M., Dağlıoğlu, E., Doğan, A., Ömeroğlu, E., Karataş, S., Kukul, V., & Çakmak, E. (2018). Üstün yetenekli ve zekâlı öğrencilerin bulunduğu kapsayıcı eğitim ortamlarında eğitimsel uygulamalar ölçeğinin geliştirilmesi- ilkokul öğretim formu. Turkish Studies Educational Sciences, 13(11), 1153-1172. http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.13488
12. Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E., Akgün, Ö., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2008). Bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi Yayıncılık.
13. Cassady, J. M. (2011). Teachers' attitudes toward the ınclusion of students with autism and emotional behavioral disorder. Electronic Journal for Inclusive Education, 2(7), 1-23. https://corescholar.libraries.wright.edu/ejie/vol2/iss7/5/
14. Costello, S., & Boyle, C. (2013). Pre-service secondary teachers’ attitudes towards ınclusive education. Australian Journal of Teacher Education, 38(4), 129-143. https://doi.org/10.14221/ajte.2013v38n4.8
15. Celoria, D. (2016). The preparation of ınclusive social justice education leaders. Educational Leadership and Administration: Teaching and Program Development, 27, 199-219. https://files.eric.ed.gov/fulltext/EJ1094414.pdf
16. Chapin, J. R. (2014). The elementary social studies curriculum. In L. T. Diaz-Rico (Ed.), Elementary social studies: A practical guide (pp.1-26). Pearson Education.
17. Creswell, J. W. (2012). Educational research: planning, conducting, and evaluating quantitative and qualitative research (4. Ed.). Pearson.
18. Daane, C.J., Beirne-Smith, M., & Latham, D. (2000). Administrators’ and teachers perceptions of the collaborative efforts of inclusion in the elementary grades. Education, 121(2). 331.
19. Donnelly, C. (2004). Constructing The ethos of tolerance and respect in an integrated school: The role of teachers. British Educational Research Journal, 30, 263-278. https://doi.org/10.1080/0141192042000195254
20. Dooley, K., & Thangaperumal, P. (2011). Pedagogy and participation: literacy education for low-literate refugee students of african origin in a western school system. Language and Education, 25(5), 385-397. https://doi.org/10.1080/09500782.2011.573075
21. Erol Sahillioğlu, D. (2020). Okulöncesi öğretmenlerinin “kapsayıcı eğitim” kavramına ilişkin görüşleri: bir metafor analizi çalışması. Journal of Inclusive Education in Research and Practice, 1(1), 24-41. https://dergipark.org.tr/tr/pub/jierp/issue/56579/758186#articl
22. Erten Özalp, R. (2019). Sığınmacı öğrencilerin sosyal bilgiler dersinde yaşadıkları sorunlar. (Yayın No. 581304) [Yüksek lisans tezi, Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi]. YÖK. https://tez.yok.gov.tr
23. Esmer, B., Yılmaz, E., Güneş, M., Tarım, K., & Delican, B. (2017). Sınıf öğretmenlerinin kaynaştırma öğrencilerinin eğitimine ilişkin deneyimleri. Kastamonu Eğitim Dergisi, 25(4), 1601-1618. https://dergipark.org.tr/tr/pub/kefdergi
24. European Parliment. (2017). Inclusive education for learners with disabilities. European Union.
25. Farrell, P. (2004). School psychologists: making inclusion a reality for all. School Psychology International, 25(1), 5-19. https://doi.org/10.1177/0143034304041500
26. Fırat, E. (2021). Sosyal bilgiler dersinde kapsayıcı eğitim: Fenomenolojik bir araştırma. (Yayın No. 677484) [Doktora tezi, Anadolu Üniversitesi]. YÖK. https://tez.yok.gov.tr
27. Gal, E., Schreur, N. & Engel-Yeger, B. (2010). Inclusion of children with disabilities: Teachers’ attitudes and requirements for environmental accommodations. International Journal of Special Education, 25(2). 89-99.
28. Goddard, C., & Evans, D. (2018). Primary preservice teachers’ attitudes towards ınclusion across the training years. Australian Journal of Teacher Education, 43(6). 121-142.
29. Gonzalez-Gil, F., Martín-Pastor, E., & Castro, R. P. (2019). Educación inclusiva: Barreras y facilitadores para su desarrollo. Un estudio desde la percepción del profesorado. Profesorado, Revista de Currículum y Formación del Profesorado, 23(1), 243- 263. https://doi.org/10.30827/profesorado.v23i1.9153
30. Gürgür, H. (2021). Kapsayıcı eğitim ve felsefi temelleri. Gürgür, H. ve Rakap, S. (ed.). Kapsayıcı eğitimde bütünleştirme, Pegem Akademi Yayıncılık.
31. Hankebo, T. (2018). Inclusive education as an approach to reduce inequitable access to education: exploring the practices of jegnoch metasebiya primary school in harar town, Ethiopia. Journal of Teacher Education and Educators, 7(2), 123-138. https://dergipark.org.tr/en/pub/jtee/issue/43276/5
32. Harper, D. L. (2017). The peripheral factors of inclusive education and teacher self efficacy. (Publication No.8012017) [Doctoral Dissertation, USA: Concordia University – Portland]. https://digitalcommons.csp.edu/cup_commons_grad_edd/98
33. Haug, P. (2017). Understanding inclusive education: Ideals and reality. Scandinavian Journal of Disability Research, 19(3), 206-217. https://doi.org/10.1080/15017419.2016.1224778
34. Kang, D. Y., & Martin, S. N. (2018). Improving learning opportunities for special education needs (sen) students by engaging pre-service science teachers in an informal experiential learning course. ASIA Pacific Journal of Education, 38(3), 319-347. https://doi.org/10.1080/02188791.2018.1505599
35. Khan, I. K., Hashmi, S. H., & Khanum, N. (2017). Inclusive education in government primary schools: Teacher perceptions. Journal of Education and Educational Development, 4(1). 32-47.
36. Karatas, S. (2015). Teachers’ views on multicultural education: sample of Antalya. Anthropologist, 19(2), 373- 380. https://doi.org/10.1080/09720073.2015.11891670
37. Koçyiğit, E., & Şimşek, H. (2019). Kapsayıcı eğitim bağlamında Türkiye‘de ortaöğretim programlarında çok kültürlülüğün izleri. Kuram ve Uygulamada Sosyal Bilimler Dergisi, 3(2), 75-90. http://kusobdergi.com.tr/tr/pub/issue/51360/524804
38. Konza, D. (2008). Inclusion of students with disabilities in new times: Responding to the challenge. In P. Kell, W. Vialle, D. Konza and G. Vogl (Ed.), Learning and the learner: Exploring learning for new times (p.39-64). University of Wollongong.
39. Kula, S. S. (2020). Güncel bir kavram olarak kapsayıcı eğitime öğretmen adaylarının bakış açısı. EJER Congress 2020 Bildiri Kitabı içinde (s.770-784). Anı Yayıncılık.
40. Lester, D. (2010). Qualitative research in suicidology: Thoughts on Hjelmeland and Kniizek’s ‘why we need qualitiative research in suicidology’. Suicidology Online, 1, 76-78. https://doi.org/10.1186/s12889-023-15767-9
41. Ljungblad, A. L. (2021). Pedagogical relational teachership (pert)–a multi-relational perspective. International Journal of Inclusive Education, 25(7), 860-876. https://doi.org/10.1080/13603116.2019.1581280
42. Macnevin, J. (2012). Learning the way: teaching and learning with and for youth refugee backgrounds on Prince Edward Island. Canadian Journal of Education, 35(3), 48-65. https://journals.sfu.ca/cje/index.php/cje-rce/arti
43. Mastar Akduman, N. (2019). Kapsayıcı eğitim programlarına uygun sınıf uygulamaları. Taneri, P. (ed.). Kuramdan uygulamaya kapsayıcı eğitim, Pegem Akademi Yayıncılık.
44. Mastropieri, M. A., & Scruggs, T. E. (2016). The inclusive classroom: Strategies for effective differentiated instruction. Pearson Higher Ed.
45. MEB (2022). Eğitimde kapsayıcılık MODÜL 5. Ankara.
46. Moriña, A. (2017). Inclusive education in higher education: Challenges and opportunities. European Journal of Special Needs Education, 32(1), 3-17. https://doi.org/10.1080/08856257.2016.1254964
47. Murdoch, D. C. (2019). Lived experience and inclusive education: An exploration of the phenomenon of inclusive education in the life world of young people, parents and teachers. (Publication No. 2019813) [Doctoral Dissertation. Scotland: The University Of Edinburgh].
48. Odden, K. A. (2015). Secondary social studies teachers’ perceptions of special education. (Publication No. 2015051) [Doctoral Dissertation. USA: University of North Dakota].
49. Palys, T. (2008). Purposive sampling. In L. M. Given (Ed) The Sage Encyclopedia Of Qualitative Research Methods, (2), 697-8. https://www.sfu.ca/~palys/Purposive%20sampling.pdf
50. Patton, Q. M. (1987). How to use qualitative methods in evaluation. Sage Publications.
51. Polat, S., & Rengi, Ö. (2014). Sınıf öğretmenlerinin kültürel farklılık algıları ve kültürlerarası duyarlılıkları. Zeitschrift für die Welt der Türken Journal of World of Turks, 6(3), 135-156. https://www.dieweltdertuerken.org/index.php/ZfWT/article/view/639/639
52. Sarı, H., & Bozgeyikli, H. (2003). Öğretmen adaylarının özel eğitime yönelik tutumlarının incelenmesi: karşılaştırmalı bir araştırma. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9, 183-203. http://dergisosyalbil.selcuk.edu.tr/susbed/article
53. Sakız, H. (2021). Eğitimde bir kalite modeli olarak kapsayıcı eğitim. Nobel Yayınları.
54. Singh, S., Kumar, S., & Singh, R. K. (2020). A study of attitude of teachers towards ınclusive education. Shanlax International Journal of Education, 9(1). 189-197.
55. Soysal Acar, Ş., & Düzakın, S. (2017). Sanatla terapi ve yaratıcılık bir eğitim modeli olabilir mi? Nobel Yayınları.
56. Süer, S. (2022). Kapsayıcı eğitimde tutum ve değerler. Kumaş, Ö. ve Süer, S. (ed.). Nitelikli kapsayıcı eğitim, (ss. 123-153). Eğiten Kitap.
57. Şimşek, Ü. (2019). Sosyal bı̇lgı̇ler öğretmenlerı̇nı̇n kapsayıcı eğı̇tı̇me yönelik tutum ve özyeterlikleri̇ ile sınıf içı̇ uygulamalara ilı̇şkı̇n görüşlerı̇nı̇n karşılaştırılması. (Yayın No. 575928) [Yayımlanmamış doktora tezi, Gazi Üniversitesi]. YÖK. https://tez.yok.gov.tr
58. Şimşek, D. (2019). Türkiye’deki Suriyeli çocukların eğitime erişimi: engeller ve öneriler. Eğitim Bilim Toplum Dergisi, 65(17), 10-32. https://search.trdizin.gov.tr/tr/yayin/detay/341696/
59. Şimşek, Ü., & Kılcan, B. (2019). Inclusive education through the eyes of teachers. International Journal Of Psychology And Educational Studies, 6(3), 27-37. https://doi.org/10.17220/ijpes.2019.03.004
60. Taylor, R. W., & Ringlaben, R. P. (2012). Impacting pre-service teachers’ attitudes toward ınclusion. Higher Education Studies, 2(3), 16-23.
61. Terzi, L. (2014). Reframing inclusive education: Educational equality as capability equality. Cambridge Journal of Education, 44(4), 479-493. https://doi.org/10.1080/0305764X.2014.960911
62. Türkiye Cumhuriyeti Anayasası (1982, 9 Kasım). Resmi Gazete (Sayı: 17863). https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.2709.pdf
63. Tyler, D. P. (2021). Instructional practices used with students with disabilities in inclusive classrooms: a qualitative study. (Publication No.283234) [Doctoral Dissertation. USA: University of Phoenix].https://search.proquest.com/openview/334aca1a77c0cfa4ae25e99bb3d81207/1?pq-origsite=gscholar&cbl=18750&diss=y
64. UNESCO. (2016). Sustainable development goals: leaving no one behind: How far on the way to universal primary and secondary education? Paris: Unesco.
65. UNESCO. (2009). Efa global monitorıng report. overcoming inequality: why governance matter. Paris: Unesco.
66. UNESCO. (2020). Global education monitoring report 2020: inclusion and education: All means all. Paris: Unesco.
67. Ünal, R., & Aladağ, S (2020). Kapsayıcı eğitim bağlamında sorunlar ve çözüm önerilerinin incelenmesi. Journal of Individual Differences in Education, 2(1), 23-42. https://dergipark.org.tr/tr/pub/jietp/issue/54500/698889
68. Warnock, M. (1979). Children with special needs: the warnock report. British Medical Journal, 1, 667-668. https://doi.org/10.1136/bmj.1.6164.667
69. Yada, A., & Savolainen, H. (2017). Japanese in-service teachers’ attitudes toward inclusive education and self-efficacy for inclusive practices. Teaching and Teacher Education, 64, 222-229. https://doi.org/10.1016/j.tate.2017.02.005
70. Yıldırım, E. (2017). Sosyal bilgiler dersinde sığınmacılara yönelik kapsayıcı eğitimin incelenmesi. (Yayın No. 485956) [Doktora Tezi, Gazi Üniversitesi]. YÖK. https://tez.yok.gov.tr
71. Yılmaz, E., Yıldırım, Y., & Karataş, K. (2022). Kapsayıcı öğretimin pedagojik temelleri. Kumaş, Ö. ve Süer, S. (ed.). Nitelikli kapsayıcı eğitim, (ss. 87-123). Eğiten Kitap.
72. Young, K., Mcnamara, P. M., & Coughlan, B. (2017). Authentic inclusion-utopian thinking? Irish post-primary teachers' perspectives of inclusive education. Teaching and Teacher Education, 68, 1-11. https://doi.org/10.1016/j.tate.2017.07.017
73. Zhu, J., Lİ, H., & Hsieh, W.Y. (2017). Implementing inclusive education in an early childhood setting: A case study of a hong kong kindergarten. Early Child Development and Care, 189(2), 1-13. https://doi.org/10.1080/03004430.2017.1307841