Modanın Yayılım Kuramları Ve Toplumsal Sınıf

Yıl 2025, Cilt: 8 Sayı: 15, 96 - 113, 31.12.2025

Feyza Nur Kuran

https://doi.org/10.35235/uicd.1705697

Öz

Moda, toplumda çeşitli dönüşümlere neden olan sosyal bir olgudur. Giyim ve giysi modası da toplum üzerinde etkileri olan unsurlardır. Etkilerden biri sosyal sınıftır. Bu çalışmanın amacı, giysi modasının yayılımına etki eden teorileri ve görüşleri teorisyenler ve kişiler üzerinden incelemek ve bu görüşler neticesinde modanın sosyal sınıf üzerindeki etkisini -oluşturulan paradigmalar aracılığıyla- anlamaktır. Giysi modasının bir iletişim aracı olarak sınıfsal bilgi aktarması, araştırmanın temel varsayımıdır. Araştırmanın çıkış noktası olan giysi modasının sosyal sınıf üzerindeki etkisini saptayabilmek için modanın yayılım sürecini anlamak önemlidir. Modanın yayılımına ilişkin farklı kuramsal yaklaşımlar bulunmaktadır. Giysi modasının toplumsal statüyü etkilediğine dair görüşler olduğu gibi; toplumsal statüyü etkilemediği yönünde görüşler de mevcuttur. Araştırmada, giysi modasına bir disiplin olarak yaklaşılmıştır ve modanın yayılım politikaları ile ilgili çeşitli kuramlara yer verilmiştir. Bu kuramlar, ilgili teorisyenlerin görüşleriyle birlikte sunulmuştur. Araştırma sorusu toplumsal sınıf oluşumunda giysi modasının önemidir. Dolayısıyla modanın yayılım sürecinde toplum sınıflarının oynadığı rol mercek altına alınmıştır. Araştırmanın metodu literatür ve kaynak taramasından oluşmaktadır. Literatürdeki bilgilerin kıyaslanabilmesi için iki farklı paradigma oluşturulmuştur. Bu paradigmalarla giysi modasının yayılım süreci ve toplumsal statüye etkisi infografikle anlamlandırılabilecektir. Araştırma nitel özellikler göstermektedir. Literatür taramasına bağlı olarak yapılan ön çalışmada, moda kuramlarının bir arada verildiği ve toplumun etkileniş biçiminin anlatıldığı çalışmaların kısıtlı olduğu görülmüştür. Araştırmanın, alandaki eksikliği tamamlaması hedeflenmektedir.

Anahtar Kelimeler

Moda , Moda kuramları , Toplumsal sınıf , Moda sosyolojisi , Sosyoloji

Fashion Diffusion Theories and Social Class

Öz

Fashion causes changes in society. Clothing fashion is an element that has an impact on society. Another impact is social class. The aim is to examine the theories and views that affect the spread of clothing fashion and to understand the impression of fashion on social class. Fashion is used as a tool in society and provides information about social class. There are views that clothing fashion affects social status, as well as views in the opposite direction. Various theories about the spread policies of fashion are included. The role played by social classes during the process of fashion diffusion was investigated. The method of the research consists of literature and source review. Two different paradigms were created to compare the information obtained from the literature review. Paradigms will be able to explain the spread process of clothing fashion and its effect on social status with infographics. The research shows qualitative features. In the preliminary study conducted based on the literature review, it was seen that the studies in which fashion theories were given together and the way society was affected were limited. The research is aimed to fill the gap in the field.

Anahtar Kelimeler

Fashion , Fashion theories , Social class , Fashion sociology , Sociology

Kaynakça

• Akar, H. (2009). Popüler kültür ve moda. Erciyes İletişim Dergisi, 1(1):198-206.
• Arslan, E. K. (2017). Moda pazarlama. Ankara: Detay Yayıncılık.
• Atalay, V. (2018). 2000 yılı itibari ile moda - sanat etkileşimi (Yüksek lisans tezi). YÖK Ulusal Tez Merkezi veri tabanından erişildi (Yayın No. 508971)
• Aydın, R. (2018). Türk modernleşmesinde bir görünüm ve değişim temsili olarak kıyafet. Abant Kültürel Araştırmalar Dergisi, 3(6):48-70.
• Barbarosoğlu, F. (2017). Modernleşme sürecinde moda ve zihniyet. İstanbul: İz Yayıncılık.
• Barkale, M., Yıldız, Ş. (2021). Popüler kültür unsuru blue jean’in moda yayılım kuramları bağlamında incelenmesi. Turkish Journal of Fashion Design and Management, 3(1):25-46.
• Bernard, M. (1996) Fashion as communication. London: Routledge Busch, O. V., Cuba, L., Esculapio, A., Gatzen, P., Gomez, L., Moon, C., Naess, S., Perlstein, A., Rissanen, T., Sweerts, M.
• (2017). Moda praksisi, (D. Kılıç, Çev.), İstanbul: Yeni İnsan Yayınevi.
• Crane, D. (2018). Moda ve gündemleri giyimde sınıf, cinsiyet ve kimlik, (Ö. Çelik, Çev), İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
• Çeğindir, N. Y. (2020). 100 Soruda giysi mimarisi. Ankara: Gazi Kitabevi.
• Davis, F. (1997). Moda, kültür ve kimlik, (Ö. Arıkan, Çev.), İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
• Dayı, H. (2006). 1990 Sonrası Türk moda fotoğrafında genel eğilimler (Yüksek lisans tezi). YÖK Ulusal Tez Merkezi veri tabanından erişildi (Yayın No. 285980)
• Dereci, V. T. (2017). Giysi tasarım alanında moda eğilim öngörülerini anlama üzerine. Akademik Bakış Uluslararası Hakemli Sosyal Bilimler Dergisi, (59):73-89.
• Ercivan, G., Meydan, C. (2007). Modanın dili. Yedi, (1):76-81
• Erdoğan, İ. S. (2015). 1980 - 2013 Yılları arasında Türkiye’de toplumsal yansımaların moda ilanlarında metafor kullanımına etkisi (Yüksek lisans tezi). YÖK Ulusal Tez Merkezi veri tabanından erişildi (Yayın No. 396584)
• Ertürk, N. (2011). Moda kavramı, moda kuramları ve güncel moda eğilimi çalışmaları. Art-e Sanat Dergisi, 4(7):1-32.
• Evecen, A. (2015). Baudrillarddan modern toplumlara özgü bir moda kavramı çözümlemesi. The Journal of Social Sciences, 2(5), 216–216.
• Gökdaş, Y. (2018). Moda ve kültür yönetimi ilişkisinde modanın rolü. Akademik Sanat, 3(5), 76-87.
• Güngör, M. (2013). Giyim kültürü ve giysiye sahip olma arzuları: giyim mandalası. Ekev Akademi Dergisi, 17(54):205-211.
• Hann, M., Ogle, C. (1989). Moda: sürekli bir değişim süreci. Tekstil ve Mühendis, 3(17):208-215.
• Hızal, G. S. G. (2003). Bir iletişim biçimi olarak moda: "modus”un sınırları. İletişim Araştırmaları. 1(1):65-86.
• Kawamura, Y. (2016). Modaloji, (Ş. Özüdoğru, Çev.), İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
• Kipöz, Ş. (2020). Modada Yavaşlık. İstanbul: Yeni İnsan Yayınevi.
• Koçer, D. N. (2009). Demokrat Parti döneminde kadın: 1950-1960 arası kadın dergilerinde kadın imajı. (Yüksek lisans tezi). YÖK Ulusal Tez Merkezi veri tabanından erişildi (Yayın No. 241220)
• Önder, M. A. S. (2017.) Toplum, kültür ve gelinlik tasarımı. İstanbul: Beta Basım.
• Sayın, Ö. (1994). Moda ve toplumsal katmanlar. Sosyoloji Dergisi, (5):99-109.
• Steele, V. (2010). The berg companion to fashion. New York: Berg Publishers.
• Tezcan, M. (1983). Giyim olgusuna sosyo-kültürel bakış ve Türklerde giyim. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 16(1):255-276.
• Yağlı, S. (2011). Gündelik hayatın bir alanı olarak moda aracılığıyla kültürün yeniden inşası. Akdeniz Sanat, 4(7):157-162.
• Yılmaz, B. (2010). 1950-1960 Döneminde Türkiye’de kadının giyinme davranışının dönüşümü (Yüksek lisans tezi) YÖK Ulusal Tez Merkezi veri tabanından erişildi (Yayın No. 263256)