Why do Female Teachers not Prefer Management? How to Make Management Attractive?

Yıl 2025, Cilt: 7 Sayı: 2, 99 - 113, 31.12.2025

Ender Kazak , Olcay Yardım

https://doi.org/10.47770/ukmead.1674981

Öz

The aim of this research is to determine the reasons why female teachers do not prefer to be administrators and how administration can be made attractive for female teachers. The research was designed in qualitative case study design. Data were collected through semi-structured questions from 13 female teachers working in public schools affiliated to the Ministry of National Education in Düzce province in the 2023-2024 academic year. Descriptive analysis technique was used to analyse the data. At the end of the research, the main reasons why female teachers do not prefer to be administrators are the roles imposed on women by society, working hours and mobbing. In addition, prejudices against female administrators, requiring too much responsibility, seeing administration as a civil service and liking the act of teaching are among the reasons why female teachers do not prefer administration. The main methods to make administration attractive for women teachers include additional course increases and flexible working hours, in-service trainings and seminars, making administration a profession, and changing social perception. Some of the suggestions are to make the necessary legal regulations, to provide awareness training in order to change the society's perspective on women, and to make working hours more flexible.

Anahtar Kelimeler

Female teacher , female school administrator , qualitative research , school

Kadın Öğretmenler Yöneticiliği Neden Tercih Etmiyor? Yöneticilik Nasıl Cazip Hale Getirilebilir?

Öz

Bu araştırmanın amacı, kadın öğretmenlerin yöneticiliği tercih etmeme nedenleri ve yöneticiliğin kadın öğretmenler için nasıl cazip hale getirilebileceğini tespit etmektir. Araştırma, nitel durum çalışması deseninde tasarlanmıştır. Veriler, 2023-2024 eğitim öğretim yılında Düzce ilinde Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı devlet okullarında görev yapan 13 kadın öğretmenden yarı yapılandırılmış sorular aracılığıyla toplanmıştır. Verilerin analizinde betimsel analiz tekniği kullanılmıştır. Araştırma sonunda, kadın öğretmenlerin yöneticiliği tercih etmeme nedenlerinin başında toplumun kadına yüklediği roller, çalışma saatleri ve mobbing uygulanması gelmektedir. Ayrıca kadın yöneticilere karşı ön yargılar, yöneticiliğin fazla sorumluluk gerektirmesi, yöneticiliği memuriyet olarak görme ve öğretme eylemini sevme, kadın öğretmenlerin yöneticiliği tercih etmeme nedenleri arasındadır. Kadın öğretmenler için yöneticiliği cazip hale getirme yöntemlerinin başında ek ders artırımı ve esnek çalışma saatleri, hizmet içi eğitimler ve seminerler, yöneticiliğin meslek haline getirilmesi, toplumsal algının değişmesi gelmektedir. Gerekli yasal düzenlemelerin yapılması, toplumun kadına bakış açısını değiştirmek amacıyla farkındalık eğitimlerinin verilmesi ve mesai saatlerinin daha esnek hale getirilmesi önerilerden bazılarıdır.

Anahtar Kelimeler

Kadın öğretmen , kadın okul yöneticisi , nitel araştırma , okul

Kaynakça

• Adıgüzel Sarper, A. A. (2021). Kadın okul yöneticilerinin yönetici olma süreçlerine ilişkin görüşleri. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Akdeniz Üniversitesi.
• Akbaş, G., & Korkmaz, L. (2017). Kadın yöneticiler: Görünmez engellerin gölgesinde yükselme çabası. İş ve İnsan Dergisi, 4(2), 73-86.
• Akman, S. U. (2021). Toplumsal cinsiyet eşitsizliği ve toplumsal baskı: Türkiye istatistik kurumu yaşam memnuniyeti araştırması üzerine analizler. Ekoist: Journal of Econometrics and Statistics, 35, 83-109. https://doi.org/10.26650/ekoist.2021.35.984568
• Akman, G., İ., & Akman, Y. (2016). Kraliçe arı sendromu bağlamında kadın öğretmenlerin kadın yöneticilere ilişkin görüşleri. Bartın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 5(3),748-763.
• Aksu, M., & Şahin, B. (2022). Kraliçe arı sendromu bağlamında kadınların kariyer yolunda erilleşme sorununun teorik incelemesi. Süleyman Demirel Üniversitesi İnsan Kaynakları Yönetimi Dergisi, 1(1), 1-25.
• Akyıldız, S., Filiz, T., & Kayser, V. (2019). Okul müdürlerinin 2023 eğitim vizyon belgesinde yer alan yöneticilerin mesleki gelişimlerine ilişkin düzenlemelere yönelik görüşlerinin incelenmesi. Milli Eğitim Dergisi, 48(1), 793-826.
• Arslan, M. (2012). İş-aile ve aile-iş çatışmalarının kadın çalışanların iş doyumları üzerindeki etkisi. Birey ve Toplum Sosyal Bilimler Dergisi, 2(1), 99-114.
• Asar, R. (2016). Eğitim kurumlarında kadın yöneticilere karşı tutumların değerlendirilmesi. Turkish Journal of Educational Studies, 3(2), 47-66.
• Asat, M., & Deniz, L. (2022). Devlet okullarındaki kadın öğretmenlerin kadın okul yöneticisi kavramına ilişkin metaforik algıları. Akdeniz Kadın Çalışmaları ve Toplumsal Cinsiyet Dergisi, 5(2), 468-502. https://doi.org/10.33708/ktc.1075913
• Bayat, İ., & Baykal, B. (2021). Toplumsal cinsiyet ayrımcılığının yarattığı engeller: çalışma yaşamında varolmaya çalışan kadın. Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 23(3), 745-762. https://doi.org/10.26745/ahbvuibfd.990887
• Boz, T. (2021). Kadınların okul yöneticiliğine ilişkin motivasyon kaynakları: Özel okul-devlet okulu karşılaştırması. [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. İstanbul Medeniyet Üniversitesi.
• Bozdoğan S. (2021). 1997’den bu yana ne değişti acaba kadınlar yönetmek istemiyor mu? Uluslararası Liderlik Çalışmaları Dergisi: Kuram ve Uygulama, 4(1), 17-28.
• Bulut, S., & Çelikten, M. (2021). Türk eğitim sisteminde kadın okul yöneticiliği. Journal of Social, Humanities and Administrative Sciences, 7(40), 886-894.
• Bulut, S., & Gürkan, E. (2022). Öğretmene yönelik şiddet. Yaşam Becerileri Psikoloji Dergisi, 6(11), 77-92. https://doi.org/10.31461/ybpd.1113484
• Cemaloğlu, N., & Şahin, D. E. (2007). Öğretmenlerin mesleki tükenmişlik düzeylerinin farklı değişkenlere göre incelenmesi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 15(2), 463-484.
• Çelikten, M. (2005). The women principals chair in Turkey. Journal of American Academy of Business, Cambridge, 6(1), 85-94.
• Çiçek, B., & Çopur, Z. (2018). bireylerin kadınların çalışmasına ve toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin tutumları. International Journal of Eurasian Education and Culture, 4, 1-21.
• Demirkol, M., Orhan, M., & Özdemir, T. Y. (2022). Öğretmenlerin okul yöneticiliğini tercih etme/etmeme nedenleri. Tarih Okulu Dergisi (TOD), 15(61), 4289-4312. http://dx.doi.org/10.29228/Joh.66777
• Davidson, K. V. (2009). Challenges contributing to teacher stress and burnout. Southeastern Teacher Education Journal, 2(2), 47.
• De Cordova. F., Berlanda, S., Pedrazza, M., & Fraizzoli, M. (2019). Violence at school and the well-being of teachers. The importance of positive relationships. Front. Psychol., 10, 1-9.
• Derks, B., Van Laar, C., & Ellemers, N. (2016). The queen bee phenomenon: Why women leaders distance themselves from junior women. The Leadership Quarterly, 27(3), 456-469. http://dx.doi.org/10.1016/j.leaqua.2015.12.007
• Durmaz, Ş. (2016). Women and their challenges in labor market. Ahi Evran University Institute of Social Sciences Journal, 2(3), 37-60.
• Eagly, A. H., & Wood, W. (2012). Social role theory. Handbook of theories of social psychology, 2, 458-476.
• Ellemers, N. (2014). Women at work: How organizational features impact career development. Policy Insights from the Behavioral and Brain Sciences, 1(1) 46-54. https://doi.org/10.1177/2372732214549327
• Gomes Neto, M. B., Grangeiro, R. R., & Esnard, C. (2022). Academic women: A study on the queen bee phenomenon. Revista de Administração Mackenzie, 23(2), 1-30. https://doi.org/10.1590/1678-6971/eRAMG220211.en
• Groeneveld, S., Bakker, V., & Schmidt, E. (2020). Breaking the glass ceiling, but facing a glass cliff? The role of organizational decline in women's representation in leadership positions in Dutch civil service organizations. Public Admin, 98, 441–464.
• Gülseven, A. S. (2017). Türk aile hukukunda toplumsal cinsiyet rolleri. Türkiye Barolar Birliği Dergisi, 132, 183-230.
• Howard, S. (1975). Why aren't women administering our schools? The status of women public school teachers and the factors hindering their promotion ınto administration. National Council of Administrative Women in Education, Washington, 3-54.
• Kahraman, A. B., Ozansoy Tunçdemir, N., & Özcan, A. (2015). Toplumsal cinsiyet bağlamında hemşirelik bölümünde öğrenim gören erkek öğrencilerin mesleğe yönelik algıları. Sosyoloji Araştırmaları Dergisi, 18(2), 108-144. https://doi.org/10.18490/sad.58405
• Karakaya, Ş., & Reyhanoğlu, M. (2020). Erkek egemen dünyada kadın yönetici olmak: Kadın Yönetici çevresi üzerine bir araştırma. Journal of Politics, Economy and Management (JOPEM), 3(1), 47-74.
• Karataş, İ. H., & Oğuz Coşkun, Y. (2023). Türkiye okul yöneticileri raporu 2023 - TOYR2023- kadın okul yöneticisi olmak. Okul Yöneticileri Derneği Yayınları.
• Kazak, E. (2022). To be or not to be an administrator: The tale of female teachers and administrators. Journal of Pedagogical Research, 6(5), 104-129. https://doi.org/10.33902/JPR.202217912
• Koenig, A. M., Eagly, A. H., Mitchell, A. A., & Ristikari, T. (2011). Are leader stereotypes masculine? A meta-analysis of three research paradigms. Psychological Bulletin, 137(4), 616-42. https://doi.org/10.1037/a0023557
• Korkmaz, H. (2014). Yönetim kademelerinde kadına yönelik cinsiyet ayrımcılığı ve cam tavan sendromu. Akademik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 5(2),1-14.
• Kosar, D., Altunay, E., & Yalçinkaya, M. (2014). The difficulties of female primary school administrators in the administration process and solution suggestions. Educational Sciences: Theory and Practice, 14(3), 905-919.
• Koyuncu-Şahin, M., & Çoban, A. (2019). Türkiye'de eğitim alanında toplumsal cinsiyet üzerine yapılmış çalışmalara toplu bir bakış. Journal of International Social Research, 12(64), 588-599. http://dx.doi.org/10.17719/jisr.2019.3381
• Köse, A., & İnce, S. (2022). The career barriers faced by female administrators and teachers. Inonu University Journal of the Faculty of Education, 23(3), 1717-1755. https://doi.org/10.17679/inuefd.1141438
• MEB. (2021). Millî Eğitim Bakanlığı Eğitim Kurumları Yöneticilerinin Atama ve Yer Değiştirmelerine İlişkin Yönetmelik. 05.02.2021 tarih ve 31386 sayılı Resmi Gazete.
• Mert, P., & Topçu, F. (2021). Kadın yöneticilerin kariyer engelleri hakkında bir doküman analizi. Akademik Platform Eğitim ve Değişim Dergisi, 4(2), 285-304.
• Miles, M, B., & Huberman, A. M. (2015). Qualitative data analysis: An expanded Sourcebook. (2nd ed). Thousand Oaks, CA: Sage
• Nielsen, M.B., & Einarsen, S. (2012). Outcomes of exposure to workplace bullying: A meta-analytic review. Work & Stress, 26, 309-332.
• Oyeniran, R. O., & Anchomese, I. B. (2018). Women’s leadership experiences: A study of Ivorian Women Primary Principals. Journal of Educational Issues, 4(1), 148-173. https://doi.org/10.5296/jei.v4i1.13042
• Özkan, E. (2020). Cinsiyete dayalı mesleki ayrımcılık: cam tavan ve kraliçe arı sendromu. Sosyolojik Düşün, 5(2), 127-138.
• Savaşkan, E. (2019). Kadın yöneticiler açısından toplumsal cinsiyet eşitsizliği üzerine kavramsal bir çalışma. Artvin Çoruh Üniversitesi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 5(2), 1-23. https://doi.org/10.22466/acusbd.585271
• Sultana, A. (2012). Patriarchy and womens subordination: a theoretical analysis. Arts faculty journal, 4, 1-18. https://doi.org/10.26791/sarkiat.541704
• Tabassum, A. (2012). The impact of social support on work-to-family and family-to-work conflict: An analysis on the female primary school teachers of Bangladesh. International Journal of Research Studies in Management, 1(2), 67-78.
• Taş, G. (2016). Feminizm üzerine genel bir değerlendirme: Kavramsal analizi, tarihsel süreçleri ve dönüşümleri. Akademik Hassasiyetler, 3(5), 163-175.
• Taşar, H. H. (2022). Millî Eğitim Bakanlığı Merkez Teşkilatı üst yönetiminde kadın temsili. Mülkiye Dergisi, 46(3), 794-815.
• Tekin, N., & Demirel Değirmenci, S. (2022). Ataerkil kültürde kadın, erkek ve toplum ilişkisi. Akdeniz İnsani Bilimler Dergisi, 12, 187-198.
• Tink, G. C. (2004). Administrators' workload and worklife (Unpublished doctoral dissertation), Lethbridge, Alta: University of Lethbridge, Faculty of Education.
• Tuncer, S. (2019). Cinsiyetlendirilmiş bir kurum olarak akademi: Türkiye’de akademinin cinsiyet kültürüne bakmak. Kültür ve İletişim, 22(44), 173-208.
• Usluer, L. (2000). Kadın öğretmenlerin yönetici konumlara yükseltilmeme nedenleri konusundaki öğretmen ve yönetici görüşlerinin değerlendirilmesi [The evaluation of the views of teachers and administrators about the reasons for preventing female teachers from being promoted to administrators]. (Unpublished doctoral dissertation), Ankara University.
• Usta, M. E., & Boğa, F. (2021). Okul yöneticilerinin okul yönetiminde yaşanan sorunlara ilişkin görüşleri. Harran Maarif Dergisi, 6(1), 18-49.
• Üstün, A., & Bilyay, Ş. (2023). Kadın öğretmenlerin yöneticiliği tercih etmeme nedenlerinin öğretmen görüşlerine göre incelenmesi. Academic Social Resources Journal, 8(50), 2753-2758.
• Wang, F., Pollock, K. E., & Hauseman, C. (2018). School principals’ job satisfaction: The effects of work intensification. Canadian Journal of Educational Administration and Policy, 185, 73-90.
• Wilson, F. M. (2002). Theme: Gender, the professions and public management: Management and the professions: How cracked is that glass ceiling? Public Money and Management, 22(1), 15-20. https://doi.org/10.1111/1467-9302.00290
• Wirth, L. (2001). Breaking through the glass ceiling: women in management. International Labor Office.
• Yıldırım, A., & Ercoşkun, M. H. (2020). Kadın öğretmenlerin yöneticiliğe bakış açılarının incelenmesi. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 53, 164-182. https://doi.org/10.21764/maeuefd.576681
• Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
• Yıldız, S., Alhas, F., Sakal, Ö., & Yıldız, H. (2016). Cam uçurum: Kadın yöneticiler cam tavanı ne zaman aşar? Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 71(4), 1119-1146. https://doi.org/10.1501/SBFder_0000002425