THE EFFECT OF A PSYCHOEDUCATION PROGRAM ON THE EMOTIONAL LITERACY SKILLS OF MOTHERS

Yıl 2025, Cilt: 9 Sayı: 2, 426 - 440, 30.06.2025

Turnel Altan , Rahşan Sivis Çetinkaya

https://doi.org/10.47525/ulasbid.1651132

Öz

This study aimed to develop and evaluate the effectiveness of a psychoeducation program designed to enhance the emotional literacy skills of mothers with preschool-aged children. Employing a mixed methods research design, the study utilized quantitative tools -including a Demographic Information Form, the Emotional Literacy Scale, and a Structured Information Form developed specifically for this research- to assess outcomes. Following the intervention, a focus group discussion was conducted with participants from the experimental group to gain qualitative insights into their experiences. The findings revealed a significant improvement in emotional literacy scores among mothers in the experimental group, as indicated by post-test results. Participants also reported positive perceptions of the program during the focus group discussion. The results were analyzed within the context of the study, and recommendations for future research were offered.

Anahtar Kelimeler

emotional literacy , mother , psychoeducation program

ANNELERE UYGULANAN DUYGUSAL OKURYAZARLIK PSİKOEĞİTİM PROGRAMININ ANNELERİN DUYGUSAL OKURYAZARLIK BECERİLERİNE ETKİSİ

Öz

Bu çalışmanın amacı, duygusal okuryazarlık psikoeğitim programı hazırlayarak programın okul öncesi dönem çocuğu olan anneler üzerindeki etkisini incelemektir. Çalışma karma yöntem araştırması olarak planlanmıştır. Psikoeğitim programı sonrası deney grubu katılımcıları ile odak grup görüşmesi gerçekleştirilmiştir. Çalışmada veriler Duygusal Okuryazarlık Ölçeği ile birlikte bu çalışma kapsamında hazırlanan Demografik Bilgi Formu ve Yapılandırılmış Bilgi Formu ile toplanmıştır. Araştırma bulgularında deney grubu duygusal okuryazarlık puanlarında anlamlı bir fark olduğu görülmüştür. Başka bir ifade ile deney grubu katılımcılarının duygusal okuryazarlığa ilişkin ön test-son test puanları arasında anlamlı bir farklılık olduğu belirlenmiştir. Çalışma sonrası psikoeğitim programına katılan anneler ile odak grup görüşmesi yapılmış ve sürece ilişkin deneyimleri alınmıştır. Katılımcıların deneyimlerinin olumlu olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma kapsamındaki tüm bulgular bu çalışmada tartışılarak gelecek çalışmalara yönelik öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

duygusal okuryazarlık , anne , psikoeğitim programı

Kaynakça

• Akhtar, S., Ali, R. & Ansari, M. (2024). Emotionally empowered learners: Promoting emotional literacy practices at government primary schools. Pakistan Social Sciences Review, 8(2), 920-930, https://doi.org/10.35484/pssr.2024(8-II)74.
• Antidote, J. P. (2003). The emotional literacy handbook: Promoting whole-school strategies. David Fulton in association with Antidote.
• Ata, S. (2023). Ebeveynlere uygulanan duygu ve empati becerileri eğitim programının etkisinin incelenmesi. Spor, Eğitim ve Çocuk . 3 (3), 9-20 . DOI: 10.5505/sec.202 3.69188
• Atay, S.Z. (2009). The relationship between maternal emotional awareness and emotion socialization practicies (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Boğaziçi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Berk, L. E. (2013). Erken çocuklukta duygusal ve sosyal gelişim. N. Işıkoğlu-Erdoğan (Ed.), Bebekler ve çocuklar: Doğum öncesinden orta çocukluğa içinde (s. 362-407). Ankara: Nobel.
• Birch, S. & Ladd, G. (1997). The Teacher-Child Relationship and Children's Early School Adjustment. Journal of School Psychology, 35 (1), 61-79.
• Bozkurt Yükçü, Ş. (2017). Bağımsız anaokullarına devam eden çocukların duygu düzenleme ve sosyal problem çözme becerileri ile ebeveynlerinin duygusal okuryazarlık düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü.
• Bretherton, I. & Beeghly, M. (1982). Talking about internal states: The acquisition of an explicit theory of mind. Developmental Psychology,18, 906-921.
• Bretherton, I., Fritz, J., Jahn-Wazler, C., & Ridgeway, D. (1986). Learning to talk about Emotions: A functionalist perspective. Child Development, 57(3), 529–548. https://doi.org/10.2307/1130334
• Can, A. (2017). SPSS ile bilimsel araştırma sürecinde nicel veri analizi. 5.baskı, Ankara: Pegem Yayınevi.
• Creswell, J.W. & Plano Clark, V.L. (2015). Karma yöntem araştırmaları: Tasarımı ve yürütülmesi. (Çev. Y. Dede ve S.B.Demir vd.). Ankara: Anı yayıncılık. (Orijinal yayın tarihi, 2007)
• Coşkun, K. (2015). İlkokullarda duygusal okuryazarlık eğitiminin öğrencilerin duygusal zeka düzeyine etkisi (Yayımlanmamış doktora tezi). Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
• Çivitci, A. (2020). Grup psikoeğitimi. 3.baskı, Ankara: Pegem.
• Denham, S. A. (1998). Emotional development in young children. The Guilford Series on Social and Emotional Development. Erişim adresi https://books.google.com.tr/books, (Erişim tarihi: 20.01.2025)
• Denham, S. A., Zinsser, K. M., & Brown, C. A. (2012). The emotional basis of learning and development in early childhood education. In O. N. Sarachio & B. Spodek (Eds.). Handbook of research on the education of young children (pp. 67–88). Routledge. https://www.routledgehandbooks.com/doi/https://doi. org/10.4324/9780203841198.ch4
• Denham, S.A. & Kochanoff, A.T. (2002). Parental contributions to preschoolers’ understanding of emotion. Marriage and Family Review, 34, 311-343.
• Domıtrovıch, C.E., Cortes, R.C. & Greenberg, M.T. (2007). Improving young children’s social and emotional competence: A randomized trail of the preschool PATHS curriculum. The Journal of Primary Prevention, 28(2),67-91.
• Durmuşoğlu Saltalı, N. (2010). Duygu eğitiminin okul öncesi dönem çocuklarının duygusal becerilerine etkisi (Yayımlanmamış doktora tezi). Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Esfahani, A.H., Choobforoushzadeh, A. & Ariyanpour, H. (2022). The effect of emotional literacy training on academic engagement and theory of mind of 9-12 year old girl. Contemporary Psychology, 17 (2). 34-44. doi: 10.29252/bjcp.17.2.34
• Giordano, K., Palmieri, C., LaTourette, R., Godoy,K., Denicola,G., Paulino, H. & Kosecki, O. (2024). Face masks and emotion literacy in preschool children: Implications during the COVID-19 pandemic. Early Childhood Education Journal, 52, 21–29. https://doi.org/10.1007/s10643-022-01400-8
• Goleman, D. (2007). Duygusal zekâ. (Çev. B. S. Yüksel). İstanbul: Varlık Yayınları. (Orijinal yayın tarihi, 2000)
• Havighurst, S. S., Harley, A. & Prior, M. (2004). Building preschool children‟s emotionalcompetence: A parenting program. Early Education & Development, 15(4), 423-447.
• Izard, C. E. (2007). Basic emotions, natural kinds, emotion schemas, and a new paradigm. Perspectives on Psychological Science, 2(3), 260-280. https://doi.org/10.1111/j.1745-6916.2007.00044.x
• Izard, C. E. (2009). Emotion theory and research: Highlights, unanswered questions, and emerging issues. Annual Review of Psychology,60,1-25.https://doi.org/10.1146/annurev.psych.60.110707.163539
• İkiz, S. (2024). Duygusal okuryazarlık becerileri eğitim programının çocukların akran ilişkilerine etkisinin incelenmesi (Yayımlanmamış doktora tezi). Ankara Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü.
• Lazarus, R. (1991). Emotions and azaptation. Oxford University Press.
• Lıau, A. K., Liau, A.W. Teoh, G.B.S. & Liau, M.T.L. (2003). The case for emotional literacy: The ınfluence of emotional ıntelligence on problem behaviours in malaysian secondary school students. Journal of Moral Education, 32 (1) ,51-66.
• Mader, L. (2005). Men who abuse: examining emotional literacy in men's stories. Erişim adresi https://scholar.acadiau.ca/islandora/object/theses:2892, (Erişim Tarihi: 15.01.2024)
• Özoğlu, E.B. (2016). DEHB tanısı almış 9-10 yaş grubu öğrencilerine uygulanan duygusal okur-yazarlık psikoeğitim programının duygusal zeka ve dikkat becerisi düzeyleri üzerindeki etkisi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
• Öztekin, G. G., Turp, H. H. & Ata, S. (2024). Let's hear children's emotions: The play-based psychoeducation program for the socio-emotional development of primary school children. Erzincan University Journal of Education Faculty, 26(1), 38-46. https://doi.org/10.17556/erziefd.1378151
• Palancı, M., Kandemir, M., Dündar, H., & Özpolat, A. R. (2014). Validity and reliability study of emotional literacy scale: Duygusal okuryazarlık ölçeğinin geçerlilik ve güvenirlik çalışması. Journal of Human Sciences, 11(1), 481–494. https://www.jhumansciences.com/ojs/index.php/IJHS/article/view/2806
• Raver, C. (2002). Emotions matter: Making the case for the role of young children’s emotional development for early school readiness. Social Policy Report of the Society for Research in Child Development, 16, 1-20.
• Srouf, L.A. (2005). The Development of the Person: The Minnesota Study of Risk and Adaptation from Birth to Adulthood. Erişim adresi, https://books.google.com.tr/books, (Erişim Tarihi: 05.05.2025)
• Steiner, C. (2003). Emotional literacy: Intelligence with a heart. Personhood Press. Erişim adresi https://dgek.de/wp-content/uploads/2015/09/Steiner-Emotional-Literacy.pdf, (Erişim Tarihi: 15.01.2024)
• Steiner, C. (2014). Akıllı bir kalple duygusal okuryazarlık duygusal farkındalık ve ruh sağlığı. (Çev. M. Şahin ve F. Erden). Ankara: Nobel Yayınevi. (Orijinal yayın tarihi, 2000)
• Tashakkori, A., & Creswell, J. W. (2016). Editorial: The New Era of Mixed Methods. Journal of Mixed Methods Research, 1(1), 3-7. https://doi.org/10.1177/2345678906293042
• Turp, H.H. (2023). Duygusal okuryazarlık psikoeğitim programlarının ilkokul öğrencileri ile annelerinin duygusal okuryazarlık becerilerine ve annelerin tutumlarına etkisinin incelenmesi (Yayımlanmamış doktora tezi). Atatürk Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü.
• Von Salisch, M. (2001). Children’s emotional development: Challenges in their relationships to parents, peers, and friends. International Journal of Behavioral Development, 25(4), 310-319.