2024 FEN BİLİMLERİ DERSİ ÖĞRETİM PROGRAMI HAKKINDA FEN BİLİMLERİ ÖĞRETMENLERİNİN GÖRÜŞLERİ: MAARİF MODELİ ÖRNEĞİ

Öz

Çalışmanın amacı, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli kapsamında hazırlanan 2024 Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı (FBDÖP) hakkında fen bilimleri öğretmenlerinin görüşlerini belirlemektir. Bu araştırmada, nitel araştırma yöntemlerinden özel durum çalışması kullanılmıştır. Bu yöntemle, 2024-2025 eğitim-öğretim yılında Doğu Anadolu Bölgesinde bir il merkezindeki beşinci sınıf Fen Bilimleri dersini yürüten 12 öğretmenle çalışma gerçekleştirilmiştir. Katılımcı öğretmenlerin seçimi, amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme tekniği ile yapılmıştır. Veriler, yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla toplanmış olup, bu veriler içerik analizi yöntemiyle incelenmiştir. Araştırma bulguları, öğretmenlerin, yeni öğretim programının öğrenci merkezli olduğunu, yaparak-yaşayarak öğrenme fırsatları sunduğunu, süreç odaklı değerlendirmeyi esas aldığını, değerler eğitimine önem verdiğini, bireysel farklılıkları dikkate aldığını, günümüz koşullarına uygun, beceri temelli ve günlük yaşamla ilişkili bir yapıya sahip olduğunu ifade ettiklerini ortaya koymuştur. Ancak öğretmenler, programın bazı sınırlılıkları hakkında da görüş bildirmişlerdir. Bu sınırlılıklar arasında, kalabalık sınıflarda programın uygulanmasının zorluk yaratması, ders içi etkinlik sayısının fazla olması, öğretim materyallerinin eksikliği ve öğrenme ortamları arasındaki farklılıkların programın etkinliğini olumsuz yönde etkileyebileceği yer almaktadır. Bu bağlamda, öğretim programının etkin bir şekilde uygulanabilmesi için, uzmanlar tarafından uygulama odaklı hizmet içi uygulama temelli eğitimlerin öğretmenlere verilmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Türkiye yüzyıl maarif modeli
• fen bilimleri dersi öğretim programı
• fen bilimleri öğretmeni
• öğretmen görüşü

SCIENCE TEACHERS' OPINIONS ABOUT THE 2024 SCIENCE COURSE CURRICULUM: AN EXAMPLE OF THE MAARIF MODEL

Öz

The aim of the study is to determine the opinions of science teachers about the 2024 Science Curriculum (SC) prepared within the scope of the Türkiye Century Education Model. In this research, a special case study, one of the qualitative research methods, was used. With this method, the study was conducted with 12 teachers teaching fifth grade science courses in a city center in the Eastern Anatolia Region in the 2024-2025 academic year. The selection of participating teachers was made using the criterion sampling technique, one of the purposeful sampling methods. The data was collected through a semi-structured interview form, and these data were analyzed using the content analysis method. Research findings indicate that teachers state that the new curriculum is student-centered, offers learning opportunities by doing and experiencing, is based on process-oriented evaluation, attaches importance to values education, takes individual differences into account, and has a structure that is suitable for today's conditions, skill-based and related to daily life. demonstrated what they did. However, teachers also expressed their opinions about some limitations of the program. These limitations include the difficulty of implementing the program in crowded classes, the high number of in-class activities, the lack of teaching materials, and the differences between learning environments that may negatively affect the effectiveness of the program. In this context, in order to effectively implement the curriculum, it is recommended that experts provide practice-oriented in-service training to teachers.

Anahtar Kelimeler

• Türkiye century education model
• science course curriculum
• science teacher
• teacher opinion.

Kaynakça

1. Abir, M. (2017). 2013 ilkokullar ve ortaokullar fen Bilimleri dersi öğretim programlarının öğretmen görüşlerine göre incelenmesi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Muğla Sıtkı Kocaman Üniversitesi, Muğla.
2. Ak, B. Ş., & Köse, M. (2024). 2024 Fen bilimleri dersi öğretim programı hakkında öğretmen görüşlerinin incelenmesi. Akademik Platform Eğitim ve Değişim Dergisi, 7(2), 132-169. https://doi.org/10.55150/apjec.1582677
3. Akıncı, B., Uzun, N., & Kışoğlu, M. (2015). Fen bilimleri öğretmenlerinin meslekte karşılaştıkları problemler ve fen öğretiminde yaşadıkları zorluklar. International Journal of Human Sciences, 12(1), 1189-1215.
4. Akpınar, B., & Köksalan, B. (2024). Eğitimde maarif ve müfredat yenileme ihtiyacı: Türkiye yüzyılı maarif modeli üzerinden teorik bir analiz. Tarih Okulu Dergisi, 17(68), 27-48. http://dx.doi.org/10.29228/joh.74735
5. Akpınar, B., Özer, B., Oral, B., & Köksalan, B. (2024). Türkiye yüzyılı maarif modelinin program geliştirme ve felsefi düzlemden analizi. EKEV Akademi Dergisi, (99), 59-73. https://doi.org/10.17753/sosekev.1489135
6. Aksu, H. H. (2008). Öğretmenlerin yeni ilköğretim matematik programına ilişkin görüşleri. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 8(1), 1-10.
7. Altıntaş, İ. N. (2025). Maarif yüzyılı eğitim modelinin 4. sınıf insan hakları vatandaşlık ve demokrasi dersinin eleştirel ve sorgulayıcı yaklaşım bağlamında incelenmesi: beceri ve eğilimler örneği. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (73), 660-683. https://doi.org/10.21764/maeuefd.1525374
8. Ayas, A. (1995) Fen bilimlerinde program geliştirme ve uygulama teknikleri üzerine bir çalışma: İki çağdaş yaklaşımın değerlendirilmesi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 11, 149-155.

9. Aydın, S., & Boz, Y. (2012). Review of studies related to pedagogical content knowledge in the context of science teacher education: Turkish Case. Educational Sciences: Theory & Practice, 12(1), 497-505.
10. Aykaç, N. (2007). İlköğretim sosyal bilgiler dersi eğitim-öğretim programına yönelik öğretmen görüşleri. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 6(22), 46-73.
11. Batı, K. (2018). Türkiye’de fen eğitimi ve kimya eğitimi laboratuvar uygulamalarına genel bir bakış. Doğu Anadolu Sosyal Bilimlerde Eğilimler Dergisi, 2(1), 45-55.
12. Buluş-Kırıkkaya, E., & Tanrıverdi, B. (2006). Fen ve teknoloji programında beceri, anlayış, tutum ve değerlerle ilgili kazanımların önem derecesi ve gerçekleştirme düzeyi. Eurasian Journal of Educational Research, (25), 129-140.
13. Butakın, V., & Özgen, K. (2007). Yeni ilköğretim matematik dersi öğretim programının (4. ve 5. sınıf) uygulamalarındaki etkililiğinin değerlendirilmesi. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 8, 82-94.
14. Büyükbayraktar, F. N., & Aksoy Gürel, B. (2024). Fen bilimleri öğretmenlerinin 6. sınıf vücudumuzdaki sistemler ünitesinin öğretimine yönelik görüşleri. Pearson Journal of Social Sciences & Humanities, 8(30), 1846-1855. https://doi.org/10.5281/zenodo.14364178
15. Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E. K., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2017). Bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi.
16. Creswell, J. W., & Clark, V. L. P. (2016). Designing and conducting mixed methods research. Sage.
17. Creswell, J. W. (2013). Nitel araştırma yöntemleri. (Qualitative research methods). M. Bütün & SB Demir, Trans. (Eds.). Siyasal Kitapevi.
18. Çelik, Ö. (2017). Ortaokul fen bilimleri dersi 6. sınıf öğretim programı vücudumuzdaki sistemler teması bakımından değerlendirilmesi: Konya il merkezi örneği [Yayımlanmamış doktora tezi]. Necmettin Erbakan Üniversitesi, Konya.
19. Çepni, S. (2012). Araştırma ve proje çalışmalarına giriş̧. (Geliştirilmiş 6. Baskı.). Celepler Matbaacılık.
20. Çepni, S., & Akdeniz, A. R. (1996). Fizik öğretmenlerinin yetiştirilmesinde yeni bir yaklaşım. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 12, 221-226.
21. Çıray, F., Küçükyılmaz, E. A., & Güven, M. (2015). Ortaokullar için güncellenen fen bilimleri dersi öğretim programına yönelik öğretmen görüşleri. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 25, 31-56.
22. Demir, E., Gacanoğlu, Ş., & Nakiboğlu, C. (2017). 2013 Kimya dersi öğretim programına yönelik öğretmen görüşleri doğrultusunda 2017 kimya dersi öğretim programının değerlendirilmesi. Journal of Turkish Chemical Society Section, 2(2), 135-184.
23. Demirel, Ö. (2005). Eğitimde program geliştirme: Kuramdan uygulamaya. Pegem Akademi.
24. Deveci, İ. (2018). Türkiye’de 2013 ve 2018 yılı fen bilimleri dersi öğretim programlarının temel öğeler açısından karşılaştırılması. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 14(2), 799-825. https://doi.org/10.17860/mersinefd.342260
25. Doğan, Y. (2010). Fen ve teknoloji dersi programının uygulanması sürecinde karşılaşılan sorunlar. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 7(1), 86-106.
26. Durna, M., Erdem, S., Yılmaz, Ü., Özdal, M. U., Bodur, E., & Kara, N. (2024). İsveç ve Finlandiya eğitim sistemleri ve dil öğretimi. Socrates Journal of Interdisciplinary Social Studies, 10(37), 206-225. https://doi.org/10.5281/zenodo.10556367
27. Duschl, R. (2008). Science education in three-part harmony: balancing conceptual, epistemic, and social learning goals. Review of Research in Education, 32, 268-291.
28. Erdoğan, M., Kayır, Ç. G., Kaplan, H., Ünal, Ü. Ö. A., & Akbunar, Ş. (2005). 2005 yılı ve sonrasında geliştirilen öğretim programları ile ilgili öğretmen görüşleri; 2005-2011 yılları arasında yapılan araştırmaların içerik analizi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 23(1), 171-196.
29. Genç, U., & Acar Erdol, T. (2024). Düşünme eğitimi öğretim programının Demirel’in analitik program değerlendirme modeline göre değerlendirilmesi. Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 14(3), 987-1001. https://doi.org/10.48146/odusobiad.1475042
30. Gömleksiz, M. N., & Bulut, İ. (2006). Yeni fen ve teknoloji dersi öğretim programına ilişkin öğretmen görüşleri. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 16(2), 173-192.
31. Güneş, M. H., & Karaşah, Ş. (2016). Geçmişten günümüze fen eğitiminin önemi ve fen eğitiminde son yıllarda yapılan çalışmalar. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 5(3), 122-136.
32. Kaçar, K. (2024). Millî eğitim bakanlığı yabancı dil eğitimi ve öğretimi yönetmeliği bağlamında İngilizce dersi öğretim programlarının incelenmesi. Meriç Uluslararası Sosyal ve Stratejik Araştırmalar Dergisi, 8(3), 333-357. https://doi.org/10.54707/meric.1556126
33. Kaptan, F. (1999). Fen bilgisi öğretimi. Öğretmen kitapları dizisi, Millî Eğitim Basımevi.
34. Karataş, İ. H. (2024). Türkiye yüzyılı maarif modeli hakkında. Alan Yazın Eğitim Bilimleri Eleştirel İnceleme Dergisi, 5(1), 6-11.
35. Kılıç, S. (2013). Örnekleme yöntemleri. Journal of Mood Disorders, 3(1), 44-46.
36. Lederman, N. G., & Lederman, J. S. (2019). Teaching and learning nature of scientific knowledge: Is it Déjà vu all over again? Disciplinary and Interdisciplinary Science Education Research, 1(6), 1-9. https://doi.org/10.1186/s43031-019-0002-0
37. Merriam, S. B. (2013). Nitel araştırma, desen ve uygulama için bir rehber. (S. Turan, Çev.). Nobel Yayın Dağıtım. Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded Sourcebook (2nd edition). Sage Publications.
38. Millî Eğitim Bakanlığı (MEB), (2024). Türkiye yüzyılı maarif modeli öğretim programları ortak metni. MEB. OECD, (2024). Education and skills. 15. 01. 2025 tarihinde https://www.oecd.org/en/topics/education-and-skills.html adresinden edinilmiştir.
39. Özcan, H., Oran, G., & Arık, S. (2018). Fen bilimleri dersi 2013 ve 2017 öğretim programlarının öğretmen görüşlerine göre karşılaştırmalı incelenmesi. Başkent University Journal of Education, 5(2), 156-166.
40. Özerbaş, M. A., & Safi, B. N. (2022). İngiltere, Japonya, Norveç, Finlandiya, Singapur, Rusya ve Türk eğitim sistemlerinin karşılaştırmalı olarak incelenmesi. Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi, 11(1), 63-80. https://doi.org/10.33206/mjss.991068
41. Patton, M. Q. (2002). Qualitative research and evaluation methods. Thousand Oaks, CA: Sage.
42. Şahin, M. (2009). Cumhuriyetin kuruluşundan günümüze Türkiye’de hayat bilgisi dersi programlarının gelişimi. The Journal of International Social Research, 2(8).402-410.
43. Sahlberg, P. (2021). Finnish lessons 3.0: What can the world learn from educational change in Finland?. Teachers College Press.
44. Schremer, O. E. (1991). The teacher-A category in curriculum evaluation. Studies in Educational Evaluation, 17(1), 23-39.
45. Şener, M., Odabaş, M., Işık, M., Güzel-Akpulat, A., Kuzeyhan, H., Yiğit, M., & Uğurlu, T. (2023). Ortaokul 8. sınıf fen bilimleri dersi öğretim programının öğretmen görüşleri bağlamında incelenmesi. Uluslararası Eğitime Özgün Bakış Dergisi, 1(1),13-29. https://doi.org/10.5281/zenodo.7542110
46. Sezer, B. B., & Dedeoğlu, H. (2024). Maarif Modeli ilkokul öğretim programında okuryazarlık becerileri: Finansal, görsel ve eleştirel. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 22(3), 2007-2027. https://doi.org/10.37217/tebd.1511168
47. Soysal, Y. (2022). Science curriculum objectives’ intellectual demands: A thematic analysis. Journal of Science Learning. 5(1), 127-140.
48. Susam, B., & Demir, M. K. (2020). Öğretim programlarının değişimi üzerine sınıf öğretmenlerinin görüşlerinin değerlendirilmesi. Eğitim Kuram ve Uygulama Araştırmaları Dergisi, 6(2), 245-267. https://doi.org /10.38089/ekuad.2020.18
49. Taş, H., & Minaz, M. B. (2022). The acquisition level of 21st century skills in the primary education 4th grade social studies curriculum. Education Quarterly Reviews, 5(2), 600-611. https://ssrn.com/abstract=4146604
50. Taş, Ş., Şentürk, Ş., & Şiraz, F. (2024). Türkiye yüzyılı maarif modeli okul öncesi eğitim programının, program ögeleri açısından incelenmesi. Uluslararası Eğitimde Nitel Araştırmalarda Mükemmellik Arayışı Dergisi, 3(2), 85-99.
51. Tekışık, H. H. (1992). İlköğretim okullarında program geliştirme. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 8(8). 351-362.
52. Uygun, K., & Akgül, G. (2024). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin Türkiye yüzyılı maarif modeline ilişkin görüşleri. Dumlupınar Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 8(2), 81-102.
53. Ünal, S., Coştu, B., & Karataş, F. Ö. (2004). Türkiye’de fen bilimleri eğitimi alanındaki program geliştirme çalışmalarına genel bir bakış. G.Ü. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 24(2), 183-202.
54. Ünsal, H. (2024). Bütünleştirilmiş eğitim programı model ve yaklaşımlar maarif modele bir bakış. Pegem Akademi.
55. Üredi, P. (2024). Öğretmen yetiştirme programlarına yön vermek üzere bütüncül ölçme ve değerlendirme uygulamalarının öğretim programlarında uygulanma düzeyleri. International Journal of Education and New Approaches, 7(1), 10-30. https://dergipark.org.tr/en/pub/jena/issue/85367/1497259
56. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (12. baskı). Seçkin.
57. Yıldırım, Y., & Çalışkan, A. (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nin 21. yüzyıl insan profili açısından değerlendirilmesi, Elektronik Eğitim Bilimleri Dergisi, 13(26), 204-220.
58. Yurdakal, İ. H. (2024). Türkiye yüzyılı maarif modeli: 2024 ilkokul Türkçe dersi öğretim programının (1, 2, 3 ve 4. sınıflar) incelenmesi. Temel Eğitim Dergisi, 24, 76-88.