PATRİK PHOTIOS’UN XVII. HOMİLİSİ VE AYASOFYA’DAKİ MERYEM VE ÇOCUK İSA MOZAİĞİNİN AÇILIŞI
Öz
Bizans başkenti Konstantinopolis’in katedral kilisesi Ayasofya’da yer alan Meryem ve Çocuk İsa Mozaiği, tasvir ibadetinin yasaklandığı İkonoklazma döneminin (726-843) sona erişinin ardından halka açık bir kilisede görünen ilk anıtsal figüratif imgedir. Mozaik tahtta oturan Meryem ile kucağındaki Çocuk İsa’yı betimler. Mozaiğin açılışı için 29 Mart 867’de Bizans İmparatorları III. Mikhail (842-867) ve I. Basileos (867-886)’un da katıldığı görkemli bir tören düzenlenmiştir. Konstantinopolis Patriği Photios, törende mozaiğe ithafen “XVII. Homili” olarak bilinen konuşmasını yapmıştır. Photios konuşmasında bugünü “Ortodoksluğun başlangıcı” olarak tanımlar. Bu nedenle, mozaiğin açılışı İkonoklast sapkınlığa karşı Ortodoksluğun kesin zaferinin kamusal bir ilanı gibi görünmektedir. Mozaik ise bu zaferin somut bir kanıtı olarak sunulmuştur. Bu bağlamda çalışma, Patrik Photios’un XVII. Homili’si yoluyla açılış töreninin tarihsel ve politik anlamını tartışmayı amaçlamaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Aristarches, S. (1900). Τοῦ ἐν ἁγίοις πατρὸς ἡμῶν Φωτίου λόγοι καὶ ὁμιλίαι ὀγδοήκοντα τρεῖς.
- Brubaker, B. (1999). Vision and meaning in ninth-century Byzantium. Cambridge University Press.
- Cormack, R. (1985). Writing in gold: byzantine society and its icons. Oxford University Press.
- Cormack, R. (2000). The mother of god in the mosaics of Hagia Sophia at Constantinople. Vassilaki, M. (Ed.). in Mother of God: Representations of the Virgin in Byzantine Art. (107-123), Skira Editore.
- Cutler, A., & Hollingsworth, P. A. (1991). Iconoclasm. Kazhdan, A. (Ed.). in The Oxford Dictionary of Byzantium. II, (975-976), Oxford University Press.
- Dvornik, F. (1990). Konsiller tarihi: İznik’ten II. Vatikan’a. Türk Tarih Kurumu Yayınevi.
- Eyice, S. (1984). Ayasofya, II, Yapı Kredi Yayınları.
- Finney, P. C. (1994). The invisible god: the earliest christians on art. Oxford University Press.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Kültürel ve Doğal Miras
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yavuz Erdihan
*
0000-0001-7210-1650
Türkiye
Erken Görünüm Tarihi
26 Mart 2026
Yayımlanma Tarihi
26 Mart 2026
Gönderilme Tarihi
14 Ocak 2026
Kabul Tarihi
26 Mart 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 10 Sayı: 1