İş Modeli Alanında Yapılmış Ulusal Ve Uluslararası Çalışmaların Bibliyometrik Analizi

Öz

Son yıllarda iş modeli kavramı, stratejik yönetim, girişimcilik ve organizasyon teorisi gibi disiplinlerde giderek artan bir ilgiyle ele alınmaktadır. Bu ilginin temelinde, iş modellerinin yalnızca işletmelerin değer yaratma ve yakalama süreçlerini değil, aynı zamanda sürdürülebilir rekabet avantajı elde etme biçimlerini de şekillendirmesi yatmaktadır. Bununla birlikte, literatürde iş modeli kavramının tanımı, kapsamı ve analitik çerçevesi konusunda hâlâ belirli bir ortaklık sağlanamamıştır. Bu durum, kavramsal çeşitliliğin yanı sıra metodolojik yaklaşımlarda da farklılıkların ortaya çıkmasına neden olmuştur.Bu çalışma, iş modeli araştırmalarının gelişim dinamiklerini sistematik biçimde ortaya koymayı amaçlamaktadır. Özellikle 2014–2024 yılları arasında yayımlanan akademik çalışmaların bibliyometrik analizi yoluyla, alandaki temel eğilimler, öne çıkan temalar ve araştırma boşlukları belirlenmiştir. Bu kapsamda, Web of Science ve DergiPark veri tabanlarında yer alan yayınlar VOSviewer yazılımı aracılığıyla analiz edilerek, literatürdeki kavramsal kümelenmeler, atıf ilişkileri ve anahtar kelime yoğunlukları görselleştirilmiştir. Araştırmanın temel katkılarından biri, gelecekteki akademik çalışmalara yön gösterici bir çerçeve sunmasıdır. Literatürdeki boşlukların tespiti, özellikle sürdürülebilirlik, dijitalleşme ve KOBİ’ler bağlamında iş modeli inovasyonu gibi konularda yeni araştırma alanlarının açılmasına olanak tanımaktadır. Bu yönüyle çalışma, hem doktora düzeyindeki araştırmacılar hem de akademisyenler için teorik ve metodolojik bir referans noktası oluşturmayı hedeflemektedir.

Anahtar Kelimeler

• iş modeli
• bibliyometrik analiz
• işletme yönetimi

Bibliyometric Analysis of National and International Studies Conducted in the Field of Business Model

Öz

In recent years, the concept of business models has been increasingly addressed in disciplines such as strategic management, entrepreneurship, and organizational theory. This interest stems from the fact that business models shape not only how businesses create and capture value but also how they achieve sustainable competitive advantage. However, there is still no consensus in the literature on the definition, scope, and analytical framework of the business model concept. This situation has led to differences in methodological approaches as well as conceptual diversity. This study aims to systematically reveal the developmental dynamics of business model research. Specifically, through a bibliometric analysis of academic studies published between 2014 and 2024, the fundamental trends, prominent themes, and research gaps in the field have been identified. In this context, publications in the Web of Science and DergiPark databases were analyzed using VOSviewer software to visualize conceptual clusters, citation relationships, and keyword densities in the literature. One of the main contributions of the research is that it provides a guiding framework for future academic work. The identification of gaps in the literature opens up new areas of research, particularly in the context of sustainability, digitalization, and business model innovation for SMEs. In this respect, the study aims to serve as a theoretical and methodological reference point for both doctoral-level researchers and academics.

Anahtar Kelimeler

• business model
• bibliometric analysis
• business management

Kaynakça

1. Bornmann, L., Stefaner, M., de Moya Anegón, F., & Mutz, R. (2014). Ranking and mapping of universities and research-focused institutions worldwide based on highly-cited papers: A visualisation of results from multi-level models. Online Information Review, 38(1), 43–58. https://doi.org/10.1108/OIR-12-2012-0214
2. Chesbrough, H. (2010). Business model innovation: Opportunities and barriers. Long Range Planning, 43(2-3), 354–363. https://doi.org/10.1016/j.lrp.2009.07.010
3. Chesbrough, H., & Rosenbloom, R. S. (2002). The role of the business model in capturing value from innovation: Evidence from Xerox Corporation’s technology spinoff companies. Industrial and Corporate Change, 11(3), 529–555. https://doi.org/10.1093/icc/11.3.529
4. Magretta, J. (2002). Why business models matter. Harvard Business Review, 80(5), 86–92, 133. Massa, L. (2010). The business model: Theoretical roots, recent developments, and future research. Navarra: IESE Business School – University of Navarra.
5. Osterwalder, A., & Pigneur, Y. (2010). Business model generation. John Wiley & Sons.
6. Senge, P., Cambron-McCabe, N., Lucas, T., Smith, B., Dutton, J., & Kleiner, A. (2000). Schools that learn: A fifth discipline fieldbook for educators, parents, and everyone who cares about education (New ed.). Doubleday/Currency.
7. Shafer, S. M., Smith, H. J., & Linder, J. C. (2005). The power of business models. Business Horizons, 48(3), 199–207. https://doi.org/10.1016/j.bushor.2004.10.014
8. Skyttner, L. (2005). General systems theory. World Scientific Publishing Co. Pte. Ltd.

9. Teece, D. J. (2010). Business models, business strategy and innovation. Long Range Planning, 43(2-3), 172–194. https://doi.org/10.1016/j.lrp.2009.07.003
10. Tranfield, D., Denyer, D., & Smart, P. (2003). Towards a methodology for developing evidence-informed management knowledge by means of systematic review. British Journal of Management, 14(3), 207–222. https://doi.org/10.1111/1467-8551.00375
11. Zott, C., & Amit, R. (2010). Business model design: An activity system perspective. Long Range Planning, 43(2–3), 216–226. https://doi.org/10.1016/j.lrp.2009.07.004