An Investigation of the Digital Literacy Skill Levels of Elementary Mathematics Teacher Candidates According to Various Variables

Yıl 2025, Cilt: 11 Sayı: 3, 213 - 232, 29.12.2025

Büşra Yüksal Saray , Esra Altıntaş , Şükrü İlgün

https://doi.org/10.29065/usakead.1812364

Öz

The aim of this study is to determine the digital literacy levels of elementary mathematics teacher candidates based on variables such as gender, grade level, high school type, daily internet use, prior digital literacy training, and personal computer ownership. The study seeks to reveal the current status of teacher candidates in digital literacy, support education and training processes according to their needs, and guide education planners. The sample includes 103 students from the 1st to 4th grades in the elementary mathematics teaching program. A survey model, a quantitative research method, was used. Data were collected via a Demographic Information Form and a Digital Literacy Scale. Results showed that candidates generally have an average level of digital literacy. Male candidates had higher digital literacy than females. The study found no significant differences based on grade level or type of high school attended. Daily time spent on the internet created a significant difference in one sub-dimension of the scale, while receiving digital literacy training caused significant differences in the general knowledge, professional production, and social dimensions, as well as in the total score on the scale.

Anahtar Kelimeler

Literacy , Digital literacy , Elementary Mathematics Teacher Candidates

İlköğretim Matematik Öğretmeni Adaylarının Dijital Okuryazarlık Beceri Düzeylerinin Çeşitli Değişkenlere Göre İncelenmesi

Öz

Bu çalışmanın amacı ilköğretim matematik öğretmeni adaylarının dijital okuryazarlık beceri düzeylerini çeşitli değişkenlere (cinsiyet, sınıf düzeyi, mezun olunan lise türü, günlük internette geçirilen süre, daha önce dijital okuryazarlık eğitimi alma durumu, kişisel bilgisayara sahip olma) göre belirlemektir. Mevcut araştırmanın ilköğretim matematik öğretmeni adaylarının gerek eğitimi ve gerekse öğrencilere öğretim yapma süreçlerinde önem taşıyan bir okuryazarlık türü olan dijital okuryazarlık konusundaki mevcut durumlarının ortaya konması ve bu alandaki ihtiyaçlarına göre eğitim-öğretim süreçlerinin desteklenmesi ve eğitim-öğretim planlayıcılarına yol göstermesi bakımından katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Araştırmanın örneklemini ilköğretim matematik öğretmenliği programında eğitim görmekte olan 103 (1.-2.-3.ve 4. Sınıf) öğrenci oluşturmaktadır. Çalışmada nicel araştırma yöntemlerinden tarama modeli kullanılmıştır. Veri toplama araçları olarak “Demografik Bilgi Formu ve Dijital Okuryazarlık Ölçeği” kullanılmıştır. İlköğretim matematik öğretmeni adaylarının genel olarak ortalama düzeyde dijital okuryazarlığa sahip olduğu tespit edilmiştir. Araştırmaya göre, ilköğretim matematik öğretmeni adaylarının dijital okuryazarlıklarının cinsiyete göre erkekler lehinde olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmada sınıf düzeyi ve mezun olunan lise türü göre anlamlı bir farklılık bulunmamıştır. Günlük internette geçirilen süre ölçeğe ait bir alt boyutta, dijital okuryazarlıkla ilgili eğitim alma durumu ise genel bilgi, profesyonel üretim ve sosyal boyut ile ölçeğe ait toplam puanlarda anlamlı farklılığa neden olmuştur.

Anahtar Kelimeler

Okuryazarlık , Dijital Okuryazarlık , İlköğretim Matematik Öğretmeni Adayları

Etik Beyan

Bu araştırmanın Etik Kurul İzni, Aydın Adnan Menderes Üniversitesi Etik Kurulu’nun 28/11/2024 tarih ve 2024/9/6 sayılı kararı ile onaylanmıştır. Bu araştırmada yer alan katılımcıların bilgilendirilmiş gönüllü onam beyanları alınmıştır.

Kaynakça

• Aksoy, C. N., Karabay, E., & Aksoy, E. (2021). Sınıf öğretmenlerinin dijital okuryazarlık düzeylerinin incelenmesi. Selçuk İletişim Dergisi, 14(2), 859-894.
• Altıntaş, E., İlgün, Ş., & Yaşar, B. (2022). Matematik öğretmen adaylarının internet okuryazarlığı özyeterlik düzeylerinin bazı değişkenlere göre incelenmesi. Gaziantep Üniversitesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 6(1), 63-74.
• Aşıcı, M. (2009). Kişisel ve sosyal bir değer olarak okuryazarlık. Değerler Eğitimi Dergisi, 7(17), 9-26.
• Audrin, C., & Audrin, B. (2022). Key factors in digital literacy in learning and education: A systematic literature review using text mining. Education and Information Technologies, 27, 7395–7419. https://doi.org/10.1007/s10639-021-10832-5
• Bay, D. N. (2021). Okul öncesi öğretmen adaylarının dijital okuryazarlık düzeyleri. Mustafa Kemal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 5(7), 172-187.
• Bayrakçı, S., & Narmanlıoğlu, H. (2021). Digital literacy as whole of digital competences: Scale development study. Düşünce ve Toplum Sosyal Bilimler Dergisi, 4, 1-30.
• Breakstone, J., McGrew, S., Smith, M., Ortega, T., & Wineburg, S. (2018). Key factors in digital literacy in learning and education:a systematic literature review using text mining. Phi Delta Kappan, 99(6), 27-32. https://doi.org/10.1177/0031721718762419
• Büyüköztürk, Ş. (2020). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı (27. Baskı). Ankara. Pegem Akademi.
• Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz Oran, Ş., & Demirel, F. (2020). Bilimsel araştırma yöntemleri (28. Baskı). Ankara: Pegem Akademi.
• Can, Ş., Çelik, B., & Çelik, C. (2020). Fen bilgisi öğretmen adaylarının dijital okuryazarlık düzeyine çeşitli değişkenlerin etkisi. Eğitim Kuram ve Uygulama Araştırmaları Dergisi, 6(3), 352-358.
• Çelikkaya, T., & Köşker, C. (2023). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının dijital okuryazarlık beceri düzeylerinin incelenmesi. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(2), 402-419.
• Çubukçu, A., & Bayzan, Ş. (2013). Türkiye’de dijital vatandaşlık algısı ve bu algıyı internetin bilinçli, güvenli ve etkin kullanımı ile artırma yöntemleri. Middle Eastern & African Journal of Educational Research, 5, 148-174.
• Demir, S. (2023). Pandemi sürecinde ortaokul matematik öğretmenlerinin dijital okuryazarlık öz yeterlilikleri, e-öğrenmeye hazırbulunuşlukları, teknoloji kabul düzeyleri ve uzaktan eğitime yönelik tutumlarının incelenmesi. (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Balıkesir Üniversitesi, Balıkesir.
• Doğan, A. O. (2022). İlköğretim matematik öğretmeni adaylarının teknolojik pedagojik alan bilgileri (TPAB) ile kesirlerde çarpma-bölme konusundaki matematiksel modelleme yeterlilikleri arasındaki ilişki. (Yüksek lisans tezi). Akdeniz Üniversitesi, Antalya.
• Dündar, R., Demir, R. Z., Yeşilyurt, S., & Hakverdi, T. (2024). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının dijital okuryazar öğretmen kavramına yönelik algılarının belirlenmesi. Uluslararası Sosyal Bilimler ve Eğitim Dergisi, 6(11), 497-522.
• Eshet-Alkalai, Y. (2004). Digital literacy: A conceptual framework for survival skills in the digital era. Journal of Educational Multimedia and Hypermedia, 13, 93-106.
• Göçemen, B. (2023). Matematik öğretmen adaylarının matematiksel okuryazarlık özyeterlilikleri, evrensel fen okuryazarlıkları ve dijital okuryazarlık öz-yeterlilikleri arasındaki ilişki (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Balıkesir Üniversitesi, Balıkesir.
• Gökbulut, B. (2021). Öğretmenlerin dijital okuryazarlık düzeyleri ile hayat boyu öğrenme eğilimlerinin incelenmesi. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, 11(3), 469-479. https://doi.org/10.5961/jhes.2021.466
• Göldağ, B., & Kanat, S. (2018). Güzel sanatlar eğitimi alan öğrencilerin dijital okuryazarlık durumları. The Journal of Academic Social Science Studies, 70, 77-82.
• Hamutoğlu, N., Güngören, Ö., Uyanık, G., & Erdoğan, D. (2017). Dijital okuryazarlık ölçeği: Türkçe’ye uyarlama çalışması. Ege Eğitim Dergisi, 18(1), 408-429.
• Karabacak, Z. İ., & Sezgin, A. A. (2019). Türkiye'de dijital dönüşüm ve dijital okuryazarlık. Türk İdare Dergisi, 1(488), 319-343.
• Kayış, A. (2009). Güvenirlik analizi. Ş. Kalaycı (Ed.), SPSS uygulamalı çok değişkenli istatistik teknikleri (ss. 403-419) içinde. Ankara: Asil Yayıncılık.
• Kılıç, S. (2018). Örnekleme yöntemleri. Journal of Mood Disorders, 3(1), 44-46. https://doi.org/10.5455/jmood.20130325011730.
• Koehler, M., & Mishra, P. (2009). What is technological pedagogical content knowledge (TPACK). Contemporary Issues In Technology And Teacher Education, 9(1), 60-70.
• Kötüğ, E. (2024). Ortaokul matematik öğretmenlerinin dijital okuryazarlık düzeylerinin incelenmesi: Karma desen araştırması. (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Hatay Mustafa Kemal Üniversitesi, Hatay.
• Kraft, M. A., Simon, N. S., & Lyon, M. A. (2021). Sustaining a sense of success: The protective role of teacher working conditions during the COVID-19 pandemic. Journal of Research on Educational Effectiveness, 14(4), 727–769. https://doi.org/10.1080/19345747.2021.1938314
• Millî Eğitim Bakanlığı (MEB) (2024a). Türkiye yüzyılı maarif modeli öğretim programları ortak metni. Ankara: MEB.
• Millî Eğitim Bakanlığı (MEB) (2024b). Ortaokul matematik dersi öğretim programı. Ankara: MEB.
• Mishra, P., & Koehler, M. J. (2006). Technological pedagogical content knowledge: A framework for teacher knowledge. Teachers College Record, 106(6), 1017-1054.
• Nartgün, Z. (2007). Aynı puanlar üzerinden yapılan mutlak ve bağıl değerlendirme uygulamalarının notlarda farklılık oluşturup oluşturmadığına ilişkin bir inceleme. Ege Eğitim Dergisi, 7(1), 19-40.
• Ng, W. (2012). Can we teach digital natives digital literacy? Computers & Education, 59, 1065-1078.
• Nguyen, L. A. T., & Habók, A. (2024). Tools for assessing teacher digital literacy: A review. Journal of Computers in Education, 11, 305–346. https://doi.org/10.1007/s40692-022-00257-5
• Ocak, G., & Karakuş, G. (2018). Öğretmen adaylarının dijital okur-yazarlık öz-yeterliliği ölçek geliştirme çalışması. Kastamonu Education Journal, 26(5), 1427-1436. https://doi.org/doi:10.24106/kefdergi.1931
• Ocak, G., & Karakuş, G. (2019). Öğretmen adaylarının dijital okuryazarlık öz-yeterlilik becerilerinin farklı değişkenler açısından incelenmesi. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21(1), 129-147.
• Ogelman, H. G., Demirci, F., & Güngör, H. (2022). Okul öncesi eğitimi öğretmenlerinin dijital okuryazarlık düzeylerinin incelenmesi. Trakya Eğitim Dergisi, 12(1), 235–247. https://doi.org/10.24315/tred.887072
• Özbek-Uluğ, Ş. (2023). Matematik öğretmenlerinin uzaktan eğitim sürecindeki dijital okuryazarlıkları ve öğretmen kimlikleri: Bir anlatı araştırması. (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, Eskişehir.
• Özerbaş, M., & Kuralbayeva, A. (2018). Türkiye ve Kazakistan öğretmen adaylarının dijital okuryazarlık düzeylerinin değerlendirilmesi. Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 5(1), 16-25. https://doi.org/10.21666/muefd.314761
• Sánchez-Cruzado, C., Santiago Campión, R., & Sánchez-Compaña, M. T. (2021). Teacher digital literacy: The indisputable challenge after COVID-19. Sustainability, 13(4), 1858. https://doi.org/10.3390/su13041858
• Sarıkaya, B. (2019). Türkçe öğretmeni adaylarının dijital okuryazarlık durumlarının çeşitli değişkenler açısından değerlendirilmesi. Journal of International Social Research, 12(62), 1-10. http://dx.doi.org/10.17719/jisr.2019.3122
• Sulak, S. E. (2019). Dijital okuryazarlık ölçeğinin geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Social Sciences Studies Journal, 5(31), 1329-1342. https://doi.org/10.26449/sssj.1345
• Şahin, H., & Kalkan, M. (2022). Okul öncesi öğretmen adaylarının dijital okuryazarlık düzeylerinin incelenmesi. Dijital Teknolojiler ve Eğitim Dergisi, 1(1), 26-38.
• Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) (2024). Hanehalkı bilişim teknolojileri (BT) kullanım araştırması. https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Hanehalki-Bilisim-Teknolojileri-(BT)-Kullanim-Arastirmasi-2024-53492 . (Erişim tarihi: 02.12.2024).
• Uslu, E. M., Akdemir, A., & Genç, S. Z. (2023). Öğretmen adaylarının dijital okuryazarlıkları ile yaşam boyu öğrenme becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 25(1), 283-302. https://doi.org/10.26468/trakyasobed.1183684
• Yazıcıoğlu, A., Yaylak, E., & Genç, G. (2020). Okul öncesi ve sınıf öğretmen adaylarının dijital okuryazarlık düzeyleri. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 10(2), 274-286.
• Yontar, A. (2019). Öğretmen adaylarının dijital okuryazarlık düzeyleri. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 7(4), 815-824.
• Yükseköğretim Kurulu (YÖK) (2019). Yükseköğretimde dijital dönüşüm projesi’nde imzalar atıldı. https://www.yok.gov.tr/Sayfalar/Haberler/agri-dijital-donusum-tanitim-toplantisi.aspx (Erişim tarihi: 02.12.2024).