Derleme

SAĞLIKTA ACISIZ KAZANÇSIZ TEORİ: SAĞLIKLI YAŞAM VE SAĞLIK KARARLARINI İYİLEŞTİRMEK VE GELİŞTİRMEK İÇİN KAVRAMSAL BİR ÇERÇEVE

Cilt: 9 Sayı: 3 31 Aralık 2023
PDF İndir
TR EN

SAĞLIKTA ACISIZ KAZANÇSIZ TEORİ: SAĞLIKLI YAŞAM VE SAĞLIK KARARLARINI İYİLEŞTİRMEK VE GELİŞTİRMEK İÇİN KAVRAMSAL BİR ÇERÇEVE

Öz

Sağlık gibi özellikli alanlarda insanların tutum ve davranışlarının temeli dinamik süreçlere dayanmaktadır. Bu yüzden kişilerin davranış, karar ve inanç dinamiklerini anlamak sağlıklı bir toplum oluşturulması ve sağlık hizmet sunucularının faaliyetlerinin planlaması açısından büyük öneme sahiptir. Bu kapsamda acısız, kazançsız teori toplumun sağlıklı yaşam için çevresel faktörleri ve tedavi süreçlerini daha iyi değerlendirebilecekleri bir mercek görevi görmektedir. Acısız, Kazançsız teori, optimal düzeyde kişilerin ve hastaların güvenliğini artırabilme, sürekli iyileşme, gelişim ve dönüşümü teşvik edebilme, sağlık çalışanları ve sağlıktan olmayan kişilere ilham verebilme, toplumsal sağlık, ferah ve memnuniyet düzeyini yüksek tutabilme açısından kritik öneme sahiptir. Özellikle risk almanın yoruma açık, karmaşık ve çok yönlü olduğu göz önünde bulundurulduğunda bireylerin sağlıkları ile ilgili değerlendirmelerini, kararlarını ve davranışlarını güçlü bir şekilde etkileyen faktörlerin bilinmesi için acısız kazançsız teorinin anlaşılmasını gerekli kılmaktadır. Sağlıklı yaşam ve sağlık hizmetlerinde “acısız, kazançsız teorisi” ile bireylerin hem kendileri hem de toplum için doğru, güvenilir ve sağlıklı kararlar almalarının desteklenmesi, sürdürülmesi veya iyileştirilmesine ilişkin bir çerçeve sunmak amacıyla derinlemesine literatür incelemesi ve örnekleri kapsayan bu çalışmada; teoriyi tanımlamak, teorinin sağlıktaki yeri ve önemini vurgulamak, özelliklerini ve değişkenlerini belirterek, teorinin geliştirilmesine ve yaygınlaştırılmasına katkı sağlamak amaçlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Baker, S. A. (2022). “Alt Health Influencers: how wellness culture and web culture have been weaponised to promote conspiracy theories and far-right extremism during the COVID-19 pandemic”. European Journal of Cultural Studies, 25(1), 3-24.
  2. Bermejo, I., Kriston, L., & Muthny, F. A.(2012) “Lay theories toward cancer and myocardial infarction: A trans-cultural comparison of Germans and Spaniards. Journal of health psychology” 17(1), 77-86.
  3. Bunda, K., & Busseri, M. A. (2019) “Lay theories of health, self-rated health, and health behavior intentions. Journal of health psychology, 24(7), 979-988.
  4. Di Leo A, Risi E, Biganzoli L. (2017) “No pain, no gain… What we can learn from a trial reporting negative results. Ann Oncol”. Apr 1;28(4):678-680. doi: 10.1093/annonc/mdx065. PMID: 28327956.
  5. Dweck, C. S. (2017) “From needs to goals and representations: Foundations for a unified theory of motivation, personality, and development”. Psychological review, 2017, 124(6), 689.
  6. Dweck, C. S. (2008) “Can personality be changed? The role of beliefs in personality and change.” Current directions in psychological science, 17(6), 391-394.
  7. Eisenberg, D. M., Davis, R., Ettner, S., Appel, S., Wilkey, S., Van Rompay, M., and Kessler, R. (1998) “Trends in Alternative Medicine Use in the United States, 1990–1997, Journal of the American Medical Association, 280 (18), 1569–75.
  8. Furnham, A., and Rees, J. (1988) “Lay theories of schizophrenia.” International Journal of Social Psychiatry, 1988, 34(3), 212-220.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sağlık Sistemleri, Sağlık ve Toplum Hizmetleri, Sağlık Yönetimi

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

31 Aralık 2023

Gönderilme Tarihi

7 Temmuz 2023

Kabul Tarihi

24 Aralık 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 9 Sayı: 3

Kaynak Göster

APA
Korkmaz, S., & Özyurt, E. (2023). SAĞLIKTA ACISIZ KAZANÇSIZ TEORİ: SAĞLIKLI YAŞAM VE SAĞLIK KARARLARINI İYİLEŞTİRMEK VE GELİŞTİRMEK İÇİN KAVRAMSAL BİR ÇERÇEVE. Uluslararası Sağlık Yönetimi ve Stratejileri Araştırma Dergisi, 9(3), 307-321. https://izlik.org/JA55NB27ME
AMA
1.Korkmaz S, Özyurt E. SAĞLIKTA ACISIZ KAZANÇSIZ TEORİ: SAĞLIKLI YAŞAM VE SAĞLIK KARARLARINI İYİLEŞTİRMEK VE GELİŞTİRMEK İÇİN KAVRAMSAL BİR ÇERÇEVE. USAYSAD. 2023;9(3):307-321. https://izlik.org/JA55NB27ME
Chicago
Korkmaz, Sezer, ve Elif Özyurt. 2023. “SAĞLIKTA ACISIZ KAZANÇSIZ TEORİ: SAĞLIKLI YAŞAM VE SAĞLIK KARARLARINI İYİLEŞTİRMEK VE GELİŞTİRMEK İÇİN KAVRAMSAL BİR ÇERÇEVE”. Uluslararası Sağlık Yönetimi ve Stratejileri Araştırma Dergisi 9 (3): 307-21. https://izlik.org/JA55NB27ME.
EndNote
Korkmaz S, Özyurt E (01 Aralık 2023) SAĞLIKTA ACISIZ KAZANÇSIZ TEORİ: SAĞLIKLI YAŞAM VE SAĞLIK KARARLARINI İYİLEŞTİRMEK VE GELİŞTİRMEK İÇİN KAVRAMSAL BİR ÇERÇEVE. Uluslararası Sağlık Yönetimi ve Stratejileri Araştırma Dergisi 9 3 307–321.
IEEE
[1]S. Korkmaz ve E. Özyurt, “SAĞLIKTA ACISIZ KAZANÇSIZ TEORİ: SAĞLIKLI YAŞAM VE SAĞLIK KARARLARINI İYİLEŞTİRMEK VE GELİŞTİRMEK İÇİN KAVRAMSAL BİR ÇERÇEVE”, USAYSAD, c. 9, sy 3, ss. 307–321, Ara. 2023, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA55NB27ME
ISNAD
Korkmaz, Sezer - Özyurt, Elif. “SAĞLIKTA ACISIZ KAZANÇSIZ TEORİ: SAĞLIKLI YAŞAM VE SAĞLIK KARARLARINI İYİLEŞTİRMEK VE GELİŞTİRMEK İÇİN KAVRAMSAL BİR ÇERÇEVE”. Uluslararası Sağlık Yönetimi ve Stratejileri Araştırma Dergisi 9/3 (01 Aralık 2023): 307-321. https://izlik.org/JA55NB27ME.
JAMA
1.Korkmaz S, Özyurt E. SAĞLIKTA ACISIZ KAZANÇSIZ TEORİ: SAĞLIKLI YAŞAM VE SAĞLIK KARARLARINI İYİLEŞTİRMEK VE GELİŞTİRMEK İÇİN KAVRAMSAL BİR ÇERÇEVE. USAYSAD. 2023;9:307–321.
MLA
Korkmaz, Sezer, ve Elif Özyurt. “SAĞLIKTA ACISIZ KAZANÇSIZ TEORİ: SAĞLIKLI YAŞAM VE SAĞLIK KARARLARINI İYİLEŞTİRMEK VE GELİŞTİRMEK İÇİN KAVRAMSAL BİR ÇERÇEVE”. Uluslararası Sağlık Yönetimi ve Stratejileri Araştırma Dergisi, c. 9, sy 3, Aralık 2023, ss. 307-21, https://izlik.org/JA55NB27ME.
Vancouver
1.Sezer Korkmaz, Elif Özyurt. SAĞLIKTA ACISIZ KAZANÇSIZ TEORİ: SAĞLIKLI YAŞAM VE SAĞLIK KARARLARINI İYİLEŞTİRMEK VE GELİŞTİRMEK İÇİN KAVRAMSAL BİR ÇERÇEVE. USAYSAD [Internet]. 01 Aralık 2023;9(3):307-21. Erişim adresi: https://izlik.org/JA55NB27ME