Dijital Çağda Okuryazar Olmak: Duygusal Zekânın Dijital Okuryazarlık Üzerine Etkisi

Öz

Bu araştırmanın amacı, duygusal zekâ ve dijital okuryazarlık arasındaki ilişkiyi incelemektir. Araştırmada ilişkisel tarama yöntemi kullanılmıştır. Örneklem grubu, 2022-2023 eğitim-öğretim yılında Türkiye’de farklı üniversitelerde öğrenim gören kolayda örnekleme yöntemiyle seçilen 568 öğrenciden oluşmaktadır. Veri toplama aracı olarak Duygusal Zekâ Ölçeği ve Dijital Okuryazarlık Ölçeği kullanılmıştır. Veriler SPSS v26 ile analiz edilmiştir. Anlamlı farklılığı belirlemek için Post-Hoc tekniklerinden yararlanılmıştır. Araştırma bulgularına göre, öğrencilerin duygusal zekâ düzeyi cinsiyet, aile tipi, yaş ve internette geçirilen saat açısından farklılaşmazken, duygusal düzenleme boyutunun internette geçirilen saate göre farklılaştığı tespit edilmiştir. Öğrencilerin dijital okuryazarlık becerileri cinsiyete göre farklılaşırken, aile tipi, yaş ve internette geçirilen saat açısından farklılaşmamıştır. Duygusal zekâ ile dijital okuryazarlık arasında pozitif yönlü anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Duygusal zekânın dijital okuryazarlığı anlamlı olarak yordadığı saptanmıştır. Araştırmanın bulguları literatür ile uyumlu olup, duygusal zekâ ve dijital okuryazarlık becerilerinin geliştirilmesi için öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• duygusal zekâ
• dijital okuryazarlık
• nicel araştırma
• üniversite öğrencileri
• SPSS

Teşekkür

Teşekkür ederiz.

Being Literate in the Digital Age: The Effect of Emotional Intelligence on Digital Literacy

Öz

The aim of this study is to examine the relationship between emotional intelligence and digital literacy. Relational survey method was used in the study. The sample group consists of 568 students who were selected by convenience sampling method from different universities in Turkey in the 2022-2023 academic year. Emotional Intelligence Scale and Digital Literacy Scale were used as data collection tools. The data were analyzed with SPSS v26. Post-Hoc techniques were used to determine significant differences. According to the findings of the study, while the emotional intelligence level of the students did not differ in terms of gender, family type, age and hours spent on the internet, it was determined that the emotional regulation dimension differed according to the hours spent on the internet. While students' digital literacy skills differed according to gender, they did not differ in terms of family type, age and hours spent on the Internet. A significant positive relationship was found between emotional intelligence and digital literacy. Emotional intelligence was found to significantly predict digital literacy. The findings of the study are in line with the literature and suggestions are presented for the development of emotional intelligence and digital literacy skills.

Anahtar Kelimeler

• emotional intelligence
• digital literacy
• quantitative research
• university students
• SPSS

Kaynakça

1. Arısoy, Ö. (2009). İnternet bağımlılığı ve tedavisi. Psikiyatri’de Güncel Yaklaşımlar, 1(1), 55-67.
2. Aslantaş, T. (2015). Uzaktan eğitim, uzaktan eğitim teknolojileri ve Türkiye'de bir uygulama. 29 Mayıs 2023 tarihinde https://www.tankutaslantas.com/wp-content/uploads/2014/04/Uzaktan-E%C4%9Fitim-Uzaktan-E%C4%9Fitim-Teknolojileri-ve-T%C3%BCrkiyede-bir-Uygulama.pdf adresinden erişilmiştir.
3. Balay, R. (2004). Küreselleşme, bilgi toplumu ve eğitim. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 37(2), 61-82.
4. Balcı, Ş., & Gülnar, B. (2009). Üniversite öğrencileri arasında internet bağımlılığı ve internet bağımlılarının profili. Selçuk İletişim Dergisi, 6(1), 5-22.
5. Batıgün, A. D., & Hasta, D. (2010). İnternet bağımlılığı: Yalnızlık ve kişilerarası ilişki tarzları açısından bir değerlendirme. Anadolu Psikiyatri Dergisi, 11(3), 213-219.
6. Brackett, M. A., & Mayer, J. D. (2003). Convergent, discriminant, and ıncremental validity of competing measures of emotional ıntelligence. Personality and Social Psychology Bulletin, 29(9), 1147-1158. https://doi.org/10.1177/014616720325459
7. Bryman, A., & Cramer, D. (2001). Quantitative data analysis with SPSS release 10 for Windows. Routledge.
8. Burnett, K., & McKinley, E. G. (1998). Modeling infor-mation seeking. Interacting With Computers, 10, 285-302.

9. Büyüköztürk, Ş. (2002). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı. Pegem Yayıncılık.
10. Committee, J. J. (2011). Review of the joint ınformation systems committee. 3 Haziran 2023 tarihinde https://dera.ioe.ac.uk/id/eprint/2000/1/11_04.pdf adresinden erişilmiştir.
11. Durmaz, Y. (2020). Vakıf üniversitelerinde okuyan öğrencilerin kişilik özelliklerinin içgüdüsel satın alma davranışları üzerindeki etkisinin yapısal eşitlik modeli ile belirlenmesi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Üsküdar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
12. Field, A. (2005). Discovering statistics using SPSS. Sage.
13. George, D., & Mallery, P. (2010). SPSS for windows step by step: A simple guide and reference. Pearson.
14. Gilster, P. (1997). Digital literacy. John Wiley.
15. Hague, C., & Payton, S. (2010). Digital literacy across the curriculum. A Futurelab Handbook.
16. Haynes, L. A., & Avery, A. (1979). Training adolescents in self-disclosure and empathy skills. Journal of Counseling Psychology, 526-530.
17. Herece, F. G., & Şener, İ. (2017). Duygusal zekâ ile tükenmişlik arasındaki ilişki: Kamu sektöründe bir uygulama. Gazi İktiat ve İşletme Dergisi, 3(3), 38-54.
18. Hobbs, R. (2010). Digital and media literacy:A plan of action. The Aspen Institute.
19. Kalaycı, Ş. (2014). SPSS uygulamalı çok değişkenli istatistik teknikleri. Asil Yayın Dağıtım.
20. Karabulutlu, E. Y., Yılmaz, S., & Yurttaş, A. (2011). Öğrencilerin duygusal zeka düzeyleri ile problem çözme becerileri. Psikiyatri Hemşireliği Dergisi, 2(2), 75-79.
21. Kayıhan, Ş., & Arslan, S. (2016). Emotional ıntelligence scale: A study of scale adaptation. FSM Scholarly Studies Journal of Humanities and Social Sciences, 7, 137-145.
22. Korkmaz, Ö., & Mahiroğlu, A. (2009). Üniversiteyi yeni kazanmış öğrencilerin bilgisayar okuryazarlık düzeyleri. Kastamonu Eğitim Dergisi, 17(3), 983-1000.
23. Korkmaz, Ö., Çakır, R., & Öztürk, Y. (2018). Doğru internet kullanımının bilgi okuryazarlığı, medya okuryazarlığı ve internet bağımlılığı kavramları çerçevesinde incelenmesi. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 7(4), 27-39.
24. Landry, L. (2019). Harvard bussines school online. 21 Mayıs 2023 tarihinde https://online.hbs.edu/blog/post/emotional-intelligence-in-leadership#:~:text=Emotional%20intelligence%20is%20defined%20as,popularized%20by%20psychologist%20Daniel%20Goleman adresinden erişilmiştir.
25. Lee, H., & Kwak, Y. (2012). Development and initial validation of a trait emotional intelligence scale for Korean adults. Asia Pacific Education Review, 13(2), 209–217. https://doi.org/10.1007/s12564-011-9175-8
26. Lei, J. (2009). Digital natives as preservice teachers: What technology preparation ıs needed? Journal of Computing in Teacher Education, 25(3), 87-97. https://doi.org/10.1080/10402454.2009.10784615
27. Martin, A., & Grudziecki, J. (2015). DigEuLit: Concepts and tools for digital literacy. Italics, 249-267. https://doi.org/10.11120/ital.2006.05040249
28. Mentalhelp. (2023). 2 Mayıs 2023 tarihinde https://www.mentalhelp.net/ adresinden erişilmiştir.
29. Mohammadyari, S., & Singh, H. (2015). Understanding the effect of e-learning on individual performance: The role of digital literacy. Computers & Education, 82(1), 11–25. https://doi.org/10.1016/j.compedu.2014.10.025
30. Ng, W. (2012). Can we teach digital natives digital literacy? Computers & Education, 59(3), 1065-1078. https://doi.org/10.1016/j.compedu.2012.04.016
31. Noviyanto, A. T., & Wijanarka, B. S. (2023). Influence of emotional ıntelligence, digital literacy, and student self- efficacy on job readiness of the mechanical engineering skills program at vocational schools in Yogyakarta City. International Journal of Social Science and Human Research, 6(10), 5830-5836. https://doi.org/10.47191/ijsshr/v6-i10-03
32. Ognyanova, K. (2010). Political efficacy on the ınternet: A media system dependency approach. Political Efficacy on the Internet: A Media System Dependency Approach. 11 Mayıs tarihinde https://kateto.net/wp-content/uploads/2012/11/MSD%20Internet%20Efficacy%20-%20Ognyanova,%20Ball-Rokeach%20-%202012.pdf adresinden erişilmiştir.
33. Okumuş, M., & Atilgan, S. (2021). Üniversite öğrencilerinin dijital okuryazarlık becerileri ile dijital mahremiyet kaygısı arasındaki ilişki. TRT Akademi Dergisi, 6(12), 342-363. https://doi.org/10.37679/trta.907558
34. Özdamar, K. (2004). Paket programlar ile istatistiksel veri analizi. Kaan Kitabevi.
35. Öztürk, E. (2005). Çoklu doğrusal regresyon modeli. Ş. Kalaycı (Ed.), SPSS Uygulamalı Çok Değişkenli İstatistik Teknikleri içinde (ss. 259-272). Asil Yayın Dağıtım.
36. Pelit, E., Karaçor, M., & Kılıç, İ. (2018). Duygusal zekânın iletişim becerilerine etkisi: Turizm öğrencileri üzerinde bir araştırma. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 20(1), 85-107.
37. Prensky, M. (2001). Digital natives, digital immigrants. On the Horizon, 9(5), 1-6.
38. Rikhye, R., Cook, S., & Berge, Z. L. (2009). Digital natives vs. digital immigrants: Myth or reality? International Journal of Instructional Technology and Distance Learning, 6(2), 3-10.
39. Salovey, P., & Mayer, J. D. (1990). Emotional intelligence. Imagination, Cognition and Personality, 9(3), 185-211.
40. Şencan, H. (2005). Sosyal ve davranışsal ölçümlerde güvenirlik ve geçerlik. Seçkin Yayıncılık.
41. Tarhan, N. (2020). Duyguların psikolojisi ve duygusal zeka. Timaş Yayınları.
42. Tavşancıl, E. (2006). Tutumların ölçülmesi ve SPSS ile veri analizi. Nobel Yayın.
43. Tuman, M. (1994). Word perfect: Literacy in computer age. Falmer.
44. UNESCO. (2023). Literacy. 15 Mayıs 2023 tarihinde https://www.unesco.org/en/literacy/need-know#:~:text=Literacy%20is%20a%20continuum%20of,well%20as%20job%2Dspecific%20skills adresinden erişilmiştir.
45. Üstündağ, M., Güneş, E., & Bahçivan, E. (2017). Dijital okuryazarlık ölçeğinin Türkçeye uyarlanması ve fen bilgisi öğretmen adaylarının dijital okuryazarlık durumları. Journal of Education and Future, 12, 19-29.
46. Yazıcıoğlu, Y., & Erdoğan, S. (2004). SPSS uygulamalı bilimsel araştırma yöntemleri. Detay Yayıncılık.
47. Yükseköğretim Kurulu (2019). Üniversitelerde 30 bin öğrenciye "dijital okuryazarlık" dersi. 3 Haziran 2023 tarihinde https://basin.yok.gov.tr/InternetHaberleriBelgeleri/%C4%B0nternet%20Haber%20Belgeleri/2019/113_univ_dijital_okuryazarlik_dersi.pdf adresinden erişilmiştir.
48. Zins, C. (2000). Success, a structured search strategy: Rationale, principles, and implications. Journal of The Amerıcan Society For Information Science. 51(13), 1232-1247. https://doi.org/10.1002/1097-4571(2000)9999:9999<::AID-ASI1034>3.0.CO;2-2