Genel Akademik Amaçlı Türkçe Dersleri için Metin Değiştirim: Öğrenci ve Öğretici Uygulamaları
Öz
Akademik amaçlı Türkçe öğretiminde metin değiştirim süreçleri, öğretim materyallerinin hazırlanması ve hedef kitleye uygun hâle getirilmesi açısından önemli bir yer tutmaktadır. Bu süreçler metnin yalnızca biçimsel özelliklerinin değil, aynı zamanda içeriğinin ve bağdaşıklık unsurlarının da öğrencinin seviyesine uygun bir biçimde yeniden düzenlenmesini gerektirmektedir. Bu bakımdan metin değiştirim, öğretim uygulamaları içerisinde sistematik olarak incelenmesi gereken bir alan olarak öne çıkmaktadır. Bu çalışmada, ders materyali olarak kullanılabilecek akademik metinlerin değiştiriminde öğreticiler tarafından uygulanan stratejilerin belirlenmesi ve bu değiştirimlerin öğrencilerin zorluk yaşadığı noktalar ile uyumunun tespit edilmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla yabancı dil olarak Türkçe öğretimi alanında çalışan 20 öğretici, seçilen iki akademik okuma metninde B2 düzeyi başlangıcında kullanılmak üzere değiştirim yapmışlardır. Aynı iki metin B2 düzeyine yeni başlamış olan 48 öğrenciye de verilerek öğrencilerden zor buldukları ifadeleri işaretlemeleri istenmiştir. Bu kapsamda öğretici ve öğrencilerden nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi ve görüşme yoluyla toplanan veriler, içerik analizi yapılarak yorumlanmıştır. Bu doğrultuda öğreticilerden toplanan veriler ışığında akademik metinlerin değiştiriminde rehberlik edebilecek bir kontrol listesi geliştirilmiştir. Öğrencilerden elde edilen bulgulardan hareketle öğrencilerin en çok sözcük düzeyinde zorlandıkları ve metin anlama becerisini ağırlıklı olarak sözcükleri anlama yeterlilikleriyle ilişkilendirdikleri tespit edilmiştir. Öğreticilerin değiştirim yaptıkları noktalar ve öğrencilerin zorluk yaşadıkları noktalar arasındaki ilişkiye yönelik olarak ise öğretici değiştirimlerinin öğrenci zorluklarıyla kısmen örtüştüğü saptanmıştır. Çalışmanın sonunda ulaşılan tüm bulgular ışığında, araştırma kapsamında hazırlanan kontrol listesinin Türkçenin genel akademik amaçlı öğretimine yönelik okuma metinlerinin değiştirim süreçlerine katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Ayrıca öğretici ve öğrenci verileri arasındaki uyuma yönelik verilerden hareketle öğreticilerin değiştirim yaparken öğrencilerin karşılaşabilecekleri olası zorlukları dikkate almalarının değiştirimlerin verimliliğini artıracağı öngörülmektedir.
Anahtar Kelimeler
Proje Numarası
Etik Beyan
Kaynakça
- Alexander, O., Argent, S., & Spencer, J. (2008). EAP essentials: A teacher's guide to principles and practice. Garnet.
- Allen, D. (2009). A study of the role of relative clauses in the simplification of news texts for learners of English. System, 37(4), 585-599. https://doi:10.1016/j.system.2009.09.004
- Avrupa Konseyi. (2021). Diller için Avrupa ortak başvuru metni; öğrenme, öğretmen ve değerlendirme, tamamlayıcı cilt, (çev. MEB Komisyonu). https://ttkb.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2022_01/04144518_CEFR_TR.pdf
- Basturkmen, H., & Shackleford, N. (2015). How content lecturers help students with language: An observational study of language-related episodes in interaction in first year accounting classrooms. English for Specific Purposes, 37, 87-97. https://doi.org/10.1016/j.esp.2014.08.001
- Beaugrande, R. de, & Dressler, W. U. (1981). Introduction to text linguistics. Longman.
- Berardo, S. A. (2006). The use of authentic materials in the teaching of reading. The Reading Matrix, 6(2), 60-69. https://readingmatrix.com/articles/berardo/article.pdf
- Bölükbaş, F. (2015). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde okuma metinlerinin dil düzeylerine göre sadeleştirilmesi. International Journal of Languages' Education, 1, 27-37. https://doi.org/10.18298/ijlet.268
- Crossley, S. A., Allen, D., & McNamara, D. S. (2012). Text simplification and comprehensible input: A case for an intuitive approach. Language Teaching Research, 16(1), 89–108. http://dx.doi.org/10.1177/1362168811423456
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Dil Çalışmaları (Diğer), Türkçe Eğitimi
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
27 Nisan 2026
Gönderilme Tarihi
10 Eylül 2025
Kabul Tarihi
20 Aralık 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 6 Sayı: 1