Araştırma Makalesi

Genel Akademik Amaçlı Türkçe Dersleri için Metin Değiştirim: Öğrenci ve Öğretici Uygulamaları

Cilt: 6 Sayı: 1 27 Nisan 2026
PDF İndir
EN TR

Genel Akademik Amaçlı Türkçe Dersleri için Metin Değiştirim: Öğrenci ve Öğretici Uygulamaları

Öz

Akademik amaçlı Türkçe öğretiminde metin değiştirim süreçleri, öğretim materyallerinin hazırlanması ve hedef kitleye uygun hâle getirilmesi açısından önemli bir yer tutmaktadır. Bu süreçler metnin yalnızca biçimsel özelliklerinin değil, aynı zamanda içeriğinin ve bağdaşıklık unsurlarının da öğrencinin seviyesine uygun bir biçimde yeniden düzenlenmesini gerektirmektedir. Bu bakımdan metin değiştirim, öğretim uygulamaları içerisinde sistematik olarak incelenmesi gereken bir alan olarak öne çıkmaktadır. Bu çalışmada, ders materyali olarak kullanılabilecek akademik metinlerin değiştiriminde öğreticiler tarafından uygulanan stratejilerin belirlenmesi ve bu değiştirimlerin öğrencilerin zorluk yaşadığı noktalar ile uyumunun tespit edilmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla yabancı dil olarak Türkçe öğretimi alanında çalışan 20 öğretici, seçilen iki akademik okuma metninde B2 düzeyi başlangıcında kullanılmak üzere değiştirim yapmışlardır. Aynı iki metin B2 düzeyine yeni başlamış olan 48 öğrenciye de verilerek öğrencilerden zor buldukları ifadeleri işaretlemeleri istenmiştir. Bu kapsamda öğretici ve öğrencilerden nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi ve görüşme yoluyla toplanan veriler, içerik analizi yapılarak yorumlanmıştır. Bu doğrultuda öğreticilerden toplanan veriler ışığında akademik metinlerin değiştiriminde rehberlik edebilecek bir kontrol listesi geliştirilmiştir. Öğrencilerden elde edilen bulgulardan hareketle öğrencilerin en çok sözcük düzeyinde zorlandıkları ve metin anlama becerisini ağırlıklı olarak sözcükleri anlama yeterlilikleriyle ilişkilendirdikleri tespit edilmiştir. Öğreticilerin değiştirim yaptıkları noktalar ve öğrencilerin zorluk yaşadıkları noktalar arasındaki ilişkiye yönelik olarak ise öğretici değiştirimlerinin öğrenci zorluklarıyla kısmen örtüştüğü saptanmıştır. Çalışmanın sonunda ulaşılan tüm bulgular ışığında, araştırma kapsamında hazırlanan kontrol listesinin Türkçenin genel akademik amaçlı öğretimine yönelik okuma metinlerinin değiştirim süreçlerine katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Ayrıca öğretici ve öğrenci verileri arasındaki uyuma yönelik verilerden hareketle öğreticilerin değiştirim yaparken öğrencilerin karşılaşabilecekleri olası zorlukları dikkate almalarının değiştirimlerin verimliliğini artıracağı öngörülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Proje Numarası

2024-4020-167

Etik Beyan

İstanbul Bilgi Üniversitesi İnsan Araştırmaları Etik Kurul Komisyonu, Tarih: 08.10.2024, Sayı: 2024-4020-167

Kaynakça

  1. Alexander, O., Argent, S., & Spencer, J. (2008). EAP essentials: A teacher's guide to principles and practice. Garnet.
  2. Allen, D. (2009). A study of the role of relative clauses in the simplification of news texts for learners of English. System, 37(4), 585-599. https://doi:10.1016/j.system.2009.09.004
  3. Avrupa Konseyi. (2021). Diller için Avrupa ortak başvuru metni; öğrenme, öğretmen ve değerlendirme, tamamlayıcı cilt, (çev. MEB Komisyonu). https://ttkb.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/2022_01/04144518_CEFR_TR.pdf
  4. Basturkmen, H., & Shackleford, N. (2015). How content lecturers help students with language: An observational study of language-related episodes in interaction in first year accounting classrooms. English for Specific Purposes, 37, 87-97. https://doi.org/10.1016/j.esp.2014.08.001
  5. Beaugrande, R. de, & Dressler, W. U. (1981). Introduction to text linguistics. Longman.
  6. Berardo, S. A. (2006). The use of authentic materials in the teaching of reading. The Reading Matrix, 6(2), 60-69. https://readingmatrix.com/articles/berardo/article.pdf
  7. Bölükbaş, F. (2015). Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde okuma metinlerinin dil düzeylerine göre sadeleştirilmesi. International Journal of Languages' Education, 1, 27-37. https://doi.org/10.18298/ijlet.268
  8. Crossley, S. A., Allen, D., & McNamara, D. S. (2012). Text simplification and comprehensible input: A case for an intuitive approach. Language Teaching Research, 16(1), 89–108. http://dx.doi.org/10.1177/1362168811423456

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Dil Çalışmaları (Diğer), Türkçe Eğitimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

27 Nisan 2026

Gönderilme Tarihi

10 Eylül 2025

Kabul Tarihi

20 Aralık 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 6 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Dereli, B., & Sayar, E. (2026). Genel Akademik Amaçlı Türkçe Dersleri için Metin Değiştirim: Öğrenci ve Öğretici Uygulamaları. Uluslararası Türkçe Öğretimi Araştırmaları Dergisi, 6(1), 40-74. https://doi.org/10.5281/zenodo.19323819
AMA
1.Dereli B, Sayar E. Genel Akademik Amaçlı Türkçe Dersleri için Metin Değiştirim: Öğrenci ve Öğretici Uygulamaları. (UTÖAD). 2026;6(1):40-74. doi:10.5281/zenodo.19323819
Chicago
Dereli, Bihter, ve Elif Sayar. 2026. “Genel Akademik Amaçlı Türkçe Dersleri için Metin Değiştirim: Öğrenci ve Öğretici Uygulamaları”. Uluslararası Türkçe Öğretimi Araştırmaları Dergisi 6 (1): 40-74. https://doi.org/10.5281/zenodo.19323819.
EndNote
Dereli B, Sayar E (01 Nisan 2026) Genel Akademik Amaçlı Türkçe Dersleri için Metin Değiştirim: Öğrenci ve Öğretici Uygulamaları. Uluslararası Türkçe Öğretimi Araştırmaları Dergisi 6 1 40–74.
IEEE
[1]B. Dereli ve E. Sayar, “Genel Akademik Amaçlı Türkçe Dersleri için Metin Değiştirim: Öğrenci ve Öğretici Uygulamaları”, (UTÖAD), c. 6, sy 1, ss. 40–74, Nis. 2026, doi: 10.5281/zenodo.19323819.
ISNAD
Dereli, Bihter - Sayar, Elif. “Genel Akademik Amaçlı Türkçe Dersleri için Metin Değiştirim: Öğrenci ve Öğretici Uygulamaları”. Uluslararası Türkçe Öğretimi Araştırmaları Dergisi 6/1 (01 Nisan 2026): 40-74. https://doi.org/10.5281/zenodo.19323819.
JAMA
1.Dereli B, Sayar E. Genel Akademik Amaçlı Türkçe Dersleri için Metin Değiştirim: Öğrenci ve Öğretici Uygulamaları. (UTÖAD). 2026;6:40–74.
MLA
Dereli, Bihter, ve Elif Sayar. “Genel Akademik Amaçlı Türkçe Dersleri için Metin Değiştirim: Öğrenci ve Öğretici Uygulamaları”. Uluslararası Türkçe Öğretimi Araştırmaları Dergisi, c. 6, sy 1, Nisan 2026, ss. 40-74, doi:10.5281/zenodo.19323819.
Vancouver
1.Bihter Dereli, Elif Sayar. Genel Akademik Amaçlı Türkçe Dersleri için Metin Değiştirim: Öğrenci ve Öğretici Uygulamaları. (UTÖAD). 01 Nisan 2026;6(1):40-74. doi:10.5281/zenodo.19323819