Araştırma Makalesi

Beliren Yetişkinlerde Fiziksel Aktivite, Benlik Saygısı ve Kendine Zarar Verme Davranışı: Cinsiyete Göre Farklılaşan Bir Düzenleyicilik Modeli

Cilt: 10 Sayı: 1 14 Haziran 2026
PDF İndir
TR EN

Beliren Yetişkinlerde Fiziksel Aktivite, Benlik Saygısı ve Kendine Zarar Verme Davranışı: Cinsiyete Göre Farklılaşan Bir Düzenleyicilik Modeli

Öz

Beliren yetişkinlik, bireylerin önemli gelişimsel geçişler ve belirsizlikler yaşadığı bir dönemdir. Bu süreçte bazı bireyler psikolojik zorlanmalarla baş etmek amacıyla intihar niyeti olmayan kendine zarar verme davranışı (KZVD) sergileyebilmektedir. Asgari fiziksel aktivite ölçütünü karşılama ve benlik saygısı, psikolojik iyi oluş ile ilişkili potansiyel koruyucu faktörler olarak değerlendirilmektedir. Bu çalışmanın amacı, beliren yetişkinlerde fiziksel aktivite ile KZVD arasındaki ilişkiyi incelemek ve bu ilişkide benlik saygısı ile cinsiyetin düzenleyici rolünü değerlendirmektir. Araştırma 18–25 yaş aralığında 410 katılımcı ile yürütülmüştür. Veriler Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği ve Kendine Zarar Verme Davranışı Değerlendirme Envanteri ile toplanmıştır. Fiziksel aktivite durumu Amerikan Spor Hekimleri Derneği kriterlerine göre belirlenmiştir. Analizlerde Spearman korelasyon, bağımsız örneklemler için t-testi, ki-kare analizi, hiyerarşik regresyon ve PROCESS temelli moderasyon analizleri kullanılmıştır. Bulgular, KZVD ile benlik saygısı arasında anlamlı bir ilişki olduğunu ve KZVD sergileyen bireylerin daha düşük benlik saygısı düzeyine sahip olduğunu göstermektedir. Erkek katılımcıların benlik saygısı düzeylerinin daha yüksek olduğu ve fiziksel aktivite ölçütünü daha yüksek oranda karşıladıkları bulunmuştur. KZVD açısından cinsiyetler arasında anlamlı bir fark saptanmamıştır. Moderasyon analizleri, fiziksel aktivite ile KZVD arasındaki ilişkinin benlik saygısı ve cinsiyete bağlı olarak farklılaştığını göstermiştir. Fiziksel aktivite ile KZVD arasındaki negatif yönlü ilişki yalnızca benlik saygısı düzeyi yüksek erkek katılımcılarda anlamlı bulunmuştur. Bulgular, fiziksel aktivite ile KZVD arasındaki ilişkinin bireysel özelliklere bağlı olarak değişebileceğini göstermektedir. Özellikle benlik saygısı düzeyi yüksek erkeklerde fiziksel aktivitenin KZVD ile negatif yönde ilişkili olduğu görülmektedir. Bu sonuçlar, beliren yetişkinlere yönelik müdahalelerde fiziksel aktivite ve benlik saygısının birlikte ele alınmasının önemine işaret etmektedir.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Bu çalışma araştırma ve yayın etiği ilkelerine uygun olarak yürütülmüştür. Katılımcılardan bilgilendirilmiş onam alınmış, gizlilik ve anonimlik sağlanmıştır. Araştırma için 30.10.2024 tarihli ve 885598 sayılı etik kurul izni alınmıştır. Veriler yalnızca bilimsel amaçlarla kullanılmış olup herhangi bir çıkar çatışması bulunmamaktadır.

Kaynakça

  1. Ali, A., Azam, M., Mattiullah, J. (2020). Physical exercise as medicine for self-injurious behavior. Psychiatric Annals, 50(4), 167-177.
  2. Almeida, C.M., Horta, M.P. (2018). Self-esteem and anger in borderline patients with self-injury behavior. The Journal of Nervous And Mental Disease, 206(4), 251-257.
  3. Arnett, J.J. (2000). Emerging adulthood: A theory of development from the late teens through the twenties. American Psychologist, 55(5), 469-480.
  4. Arnett, J.J., Žukauskienė, R., Sugimura, K. (2014). The new life stage of emerging adulthood at ages 18-29 years: Implications for mental health. The Lancet Psychiatry, 1(7), 569-576.
  5. Atak, H., Çok, F. (2010). A new period in human life: Emerging adulthood. Journal of Childhood and Adolescence Mental Health, 17(1), 39-50.
  6. Baggio, S., Studer, J., Iglesias, K., Daeppen, J., Gmel, G. (2016). Emerging Adulthood: A time of changes in Psychosocial Well-Being. Evaluation & the Health Professions, 40(4), 383-400.
  7. Bildik, T., Somer, O., Kabukçu Başay, B., Başay, Ö., Özbaran, B. (2013). Kendine Zarar Verme Davranışı Değerlendirme Envanterinin Türkçe formunun geçerlik ve güvenilirlik çalışması. Türk Psikiyatri Dergisi, 24(1), 49-57.
  8. Boone, S.D. (2015). Physical activity as a contributing factor to engagement in self-harm behaviors among youth. Master's Thesis. Western Kentucky University.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Klinik Psikoloji, Benlik, Spor ve Egzersiz Psikolojisi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

14 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

11 Nisan 2026

Kabul Tarihi

30 Mayıs 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 10 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Nasiboğlu, İ., & Şen, G. (2026). Beliren Yetişkinlerde Fiziksel Aktivite, Benlik Saygısı ve Kendine Zarar Verme Davranışı: Cinsiyete Göre Farklılaşan Bir Düzenleyicilik Modeli. Yaşam Becerileri Psikoloji Dergisi, 10(1), 43-62. https://doi.org/10.31461/ybpd.1927862
AMA
1.Nasiboğlu İ, Şen G. Beliren Yetişkinlerde Fiziksel Aktivite, Benlik Saygısı ve Kendine Zarar Verme Davranışı: Cinsiyete Göre Farklılaşan Bir Düzenleyicilik Modeli. Yaşam Becerileri Psikoloji Dergisi. 2026;10(1):43-62. doi:10.31461/ybpd.1927862
Chicago
Nasiboğlu, İlahe, ve Gamze Şen. 2026. “Beliren Yetişkinlerde Fiziksel Aktivite, Benlik Saygısı ve Kendine Zarar Verme Davranışı: Cinsiyete Göre Farklılaşan Bir Düzenleyicilik Modeli”. Yaşam Becerileri Psikoloji Dergisi 10 (1): 43-62. https://doi.org/10.31461/ybpd.1927862.
EndNote
Nasiboğlu İ, Şen G (01 Haziran 2026) Beliren Yetişkinlerde Fiziksel Aktivite, Benlik Saygısı ve Kendine Zarar Verme Davranışı: Cinsiyete Göre Farklılaşan Bir Düzenleyicilik Modeli. Yaşam Becerileri Psikoloji Dergisi 10 1 43–62.
IEEE
[1]İ. Nasiboğlu ve G. Şen, “Beliren Yetişkinlerde Fiziksel Aktivite, Benlik Saygısı ve Kendine Zarar Verme Davranışı: Cinsiyete Göre Farklılaşan Bir Düzenleyicilik Modeli”, Yaşam Becerileri Psikoloji Dergisi, c. 10, sy 1, ss. 43–62, Haz. 2026, doi: 10.31461/ybpd.1927862.
ISNAD
Nasiboğlu, İlahe - Şen, Gamze. “Beliren Yetişkinlerde Fiziksel Aktivite, Benlik Saygısı ve Kendine Zarar Verme Davranışı: Cinsiyete Göre Farklılaşan Bir Düzenleyicilik Modeli”. Yaşam Becerileri Psikoloji Dergisi 10/1 (01 Haziran 2026): 43-62. https://doi.org/10.31461/ybpd.1927862.
JAMA
1.Nasiboğlu İ, Şen G. Beliren Yetişkinlerde Fiziksel Aktivite, Benlik Saygısı ve Kendine Zarar Verme Davranışı: Cinsiyete Göre Farklılaşan Bir Düzenleyicilik Modeli. Yaşam Becerileri Psikoloji Dergisi. 2026;10:43–62.
MLA
Nasiboğlu, İlahe, ve Gamze Şen. “Beliren Yetişkinlerde Fiziksel Aktivite, Benlik Saygısı ve Kendine Zarar Verme Davranışı: Cinsiyete Göre Farklılaşan Bir Düzenleyicilik Modeli”. Yaşam Becerileri Psikoloji Dergisi, c. 10, sy 1, Haziran 2026, ss. 43-62, doi:10.31461/ybpd.1927862.
Vancouver
1.İlahe Nasiboğlu, Gamze Şen. Beliren Yetişkinlerde Fiziksel Aktivite, Benlik Saygısı ve Kendine Zarar Verme Davranışı: Cinsiyete Göre Farklılaşan Bir Düzenleyicilik Modeli. Yaşam Becerileri Psikoloji Dergisi. 01 Haziran 2026;10(1):43-62. doi:10.31461/ybpd.1927862

download?token=eyJhdXRoX3JvbGVzIjpbXSwiZW5kcG9pbnQiOiJqb3VybmFsIiwib3JpZ2luYWxuYW1lIjoiYnkucG5nIiwicGF0aCI6IjQzMTkvOTg1Mi9jOTBhLzY5ZmM0MjZhYWVhMzIxLjcwOTcxNTA0LnBuZyIsImV4cCI6MTc3ODE0MzM1NSwibm9uY2UiOiJhMGFkNTgzNzc2YTUzZjkzNzZjY2UxYmI4NmNjZGNmNCJ9.Y4_jYbMLsLpZENvNI3qq3_-_j_IwAL0hX0U2PCJF7jI

Yaşam Becerileri Psikoloji Dergisi, Creative Commons (CC) Atıf 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY 4.0) ile lisanslanmıştır.