‘Olmak ya da Olmamak’ Roman Polanski’nin ‘Kiracı’ Filminde Benlik ve Ötekilik Sorunu

Çağdaş yaşam ve onun metropolleri, bireyin büyük bir toplumsal ilişkiler ağına dahil olduğu, etkileşim kurduğu insanlara karşı her gün kendi kimlik ve benliğini yeniden inşa ettiği ve korumaya çalıştığı bir arena olarak ortaya çıkmaktadır. Modernleşme ve göç, farklı türden insanların paylaştığı daha heterojen mekânlar yaratsa da “göçmen” olmanın getirdiği ötekilik algısı bu mekânı aynı zamanda tekinsiz yapmaktadır. Böylece birey için temel sorunlardan birisi içinde yer almaya çalıştığı gruplar tarafından kabul görmek olmuştur. Bu çalışmada sinemada benlik ve ötekilik sorunu, Polonyalı yönetmen Roman Polanski’nin, Fransa’ya göç etmiş bir göçmenin, bir apartmanda yaşadığı benlik sorununu ele aldığı Kiracı (Le Locataire, 1976) filmi dolayımıyla ele alınmıştır. Film psikolojide önemli bir kavram olan benlik ve onunla ilişkili biçimde beden, ötekilik ve kimlik kavramları çerçevesinde nitel betimsel içerik analizine tabii tutulmuştur. Bu çerçevede film kahramanının karakter tipi Carl G. Jung’un kişilik tipleri kuramına göre sınıflandırılmış, benlik ve kimlik sorunsalı düşünce/beden düalizmi düşüncesiyle ilişkili biçimde çeşitli tematik başlıklar üzerinden betimlenmiş, incelenmiştir. Sonuç olarak filmdeki kahramanın toplumun baskısına karşılık, kendi benliğini korumak adına bir protesto biçimi olarak döngüselleşen intihara yöneldiği, filmin klasik fantazma üreten ana akım sinemadan farklı olduğu görülmüştür.

Contemporary life and its metropolises emerge as an arena in which the individual is involved in a vast network of social relations, rebuilding and trying to protect her identity and self against the people she interacts with every day. Although modernization and migration create more heterogeneous spaces shared by different types of people, the perception of otherness brought about by being an "immigrant" also makes this space uncanny. Thus, one of the main problems for the individual has been to be accepted by the groups she tries to be a part of. In this study, the problem of self and otherness in cinema is examined in the film The Tenant (Le Locataire, 1976) by Polish director Roman Polanski, in which an immigrant to France deals with the problem of self in an apartment building. The film is analyzed through qualitative descriptive content analysis within the framework of the self, an important concept in psychology, and the related concepts of the body, otherness and identity. In this framework, the character type of the protagonist was categorized according to C. G. Jung's theory of personality types, and the problematic of self and identity is described and analyzed under various thematic headings in relation to the idea of mind-body dualism. As a result, it is observed that the protagonist in the film turns to cyclical suicide as a form of protest against the oppression exerted by the society to protect his own self, and that the film is different from the mainstream cinema that produces classical phantasmagoria.