Çağdaş Sanatın Hayalet Mekanları: Tekinsizlik ve Ev İlişkisi Üzerine Sanat Pratikleri
Öz
Bu çalışma, tekinsizlik (das unheimleiche/ the uncanny) kavramının geleneksel tanımlarından günümüze değişen anlamları ve çözümlemelerine yönelik verilerin, sanat alanı içerisinde üretilmiş ev/ mekân pratikleriyle ilişkili olarak anlamlandırılması üzerine kurulmuştur. Araştırma sürecinde, çok yönlü bir kavram olan tekinsizliğin dilsel kökeninden yola çıkılarak, ev mekânı ile ilişkili boyutu ele alınmış; insanın ev mekânında huzur içerisinde var olma halinden çıkışla, belirli olumsuz koşullar altında oluşan kaygı durumuna bağlı olarak, evin içinde var olma hissiyatının yitimiyle birlikte ortaya çıkan tekinsizlik duygusuna değinilmiştir. Bu anlamda, insana en bilindik, en yakın mekân olan evin; anı, bellek, zaman, dış dünyanın yarattığı koşullar vb. unsurlarla insana yabancılaşan bir mekâna nasıl dönüşebildiği durumu üzerinden, tekinsizleşebilen bir mekân olarak değişen anlam ve görüntüleri ele alınmıştır. Çağdaş sanat içerisinde evin/ mekânın yeniden üretim pratiklerine yönelik; Gregor Schneider, Rachel Whiteread, Paulette Phillips ve Michael Landy’nin ev/ mekân üzerine kurguladıkları eserleri, tekinsizlik kavramının dilbilimsel karşılıklarına yönelik taşıdığı anlamlar çerçevesinde ele alınmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Berstrand, T. (2013). Splitting and doubling: Spaces for contemporary living in works by gordon Matta-Clark, Kurt Schwitters and Gregor Schneider (Yayınlanmış Doktora Tezi). Kent School of Architecture, University of Kent.
- Bollnow, O. F. (1961). Lived-Space. Philosophy Today, 5(1), 31-39.
- Burke, E. (2015). Unsettling space: Trauma and architecture in contemporary art (Unpublished MSc. Thesis). Tasmanian School of Art, University of Tasmania.
- Colomina, B. (2007). Domesticiy at war. Cambridge, Mass: MIT Press.
- Coxhead, G. (2017, 6 November). Rachel Whiteread. Artnews, Art in America. Erişim adresi: https://www.artnews.com/art-in-america/aia-reviews/rachel-whiteread-62423/
- Derrida, J. (2007). Marx’ın hayaletleri. (A. Tümertekin, Çev.). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
- Dolar, M. (1991). I shall be with you on your wedding- night: Lacan and the uncanny, October: Rendering The Real, 58, 5-23.
- Freud, S. (1955). The ‘Uncanny’. The standard edition of the complete psychological works of Sigmund Freud, Volume XVII (1917-1919): An Infantile neurosis and other works, (A. Strachey, Trans.), 217-256.
- Hardy, S. and Wiedmer C. (2011). Motherhood and space configurations of the maternal through politics, home, and the body. US: Palgrave Macmillan.
- Hogue, M. (1999). Buildings cast, carved, wrapped: The intervention practices of Rachel Whiteread, Matta-Clark and Christo. 87. Acsa Annual Meeting, 195-202. Association of Collegiate Schools of Architecture.