REFLECTIONS AND APPLICATION FORMS OF SPECTRAL MUSIC ELEMENTS IN CONTEMPORARY TURKISH COMPOSITIONS

Öz

ABSTRACT The art of music, shaped by the circumstances and conditions of its era, continued to broaden its scope in the twentieth century through evolving sensitivity to sound and the use of technology. Following the Futurist music movement that emerged in the early twentieth century, electronic music production and consumption development significantly influenced compositional approaches. Especially after the Second World War, this transformation led to the emergence of new compositional movements and techniques, among which the idea of Spectral Music, founded in the 1970s, gained prominence. Initially shaped around the works of Tristan Murail and Gérard Grisey, this approach spread to Europe and North America and gained wide influence. From the early 2000s, spectral aesthetics began to appear in the works of various contemporary Turkish composers. This study aims to investigate the influence of Spectral Music aesthetics on contemporary Turkish composers and to analyse how spectral elements are employed in selected works. The study theoretically examines the historical development and principal techniques of the spectral approach through a qualitative research methodology, and based on expert evaluations, explores which spectral elements are present and how they are used in the works of eight selected Turkish composers. Findings indicate that these composers have adopted different techniques to enrich their musical language and resort to spectral elements depending on the atmosphere they wish to create. This research seeks to offer an original perspective on technical diversity in Contemporary Turkish music by revealing the reflections of the Spectral Music approach within Turkey’s compositional landscape.

Anahtar Kelimeler

• Spectral Music
• Contemporary Music
• Electronic Music
• Contemporary Turkish Composers
• Contemporary Turkish Music

SPEKTRAL MÜZİK ÖĞELERİNİN ÇAĞDAŞ TÜRK BESTECİLİĞİNDEKİ YANSIMALARI VE UYGULAMA BİÇİMLERİ

Öz

ÖZ Zaman içerisinde bulunduğu dönemin durum ve koşullarından etkilenerek biçimlenen müzik sanatı, yirminci yüzyılda sese olan duyarlılığın değişimiyle birlikte teknolojiden yardım alarak alanını genişletmeye devam etmiştir. Yüzyılın ilk yarısında başlayan Fütürist müzik akımının ardından elektronik müzik üretim ve tüketim pratiklerinin gelişmesi alanda kompozisyon düşüncesine olan bakış açısını etkilemiş, özellikle İkinci Dünya Savaşı sonrası yeni bestecilik akımları ve tekniklerine yol açmış bu doğrultuda 1970’li yıllarda temeli atılan Spektral Müzik düşüncesi ortaya çıkmıştır. Tristan Murail ve Gérard Grisey’in müzikleri etrafında şekillenmeye başlayan bu düşünce Avrupa’ya ve Kuzey Amerika’ya da yayılarak geniş bir etki alanı bulmuştur. 2000’li yılların başından itibaren de Türkiye’deki Çağdaş Türk bestecilerinin bazı eserlerinde spektral etkiler görülmeye başlamıştır. Bu çalışmanın amacı, Spektral Müzik estetiğinin Çağdaş Türk bestecileri üzerindeki etkisini incelemek ve bu doğrultuda seçili eserlerde spektral ögelerin nasıl kullanıldığını analiz etmektir. Nitel araştırma yöntemi doğrultusunda yapılan bu çalışma kapsamında, Spektral Müzik anlayışının tarihsel gelişimi ve temel teknikleri kuramsal olarak ele alınarak, uzman görüşlerinin doğrultusunda Türkiye’den seçilen sekiz bestecinin eserlerindeki spektral unsurların neler olduğu ve nasıl kullanıldığı incelenmiştir. Edinilen bulgular neticesinde Çağdaş Türk bestecilerinin kompozisyonlarının zenginleştirilmesi amacıyla farklı tekniklere yöneldikleri ve eserlerinde yaratmak istedikleri atmosfere bağlı olarak spektral unsurlara da başvurdukları sonucuna varılmıştır. Araştırma, Spektral Müzik yaklaşımının Türkiye’deki yansımalarını ortaya koyarak Çağdaş Türk Müziğinde teknik çeşitliliğe dair özgün bir bakış açısı sunmayı hedeflemektedir.

Anahtar Kelimeler

• Spektral Müzik
• Çağdaş Müzik
• Elektronik Müzik
• Çağdaş Türk Bestecileri
• Çağdaş Türk Müziği

Kaynakça

1. Altınel, A.A. (2012). Spektral Müzikte zamansallık ile koro, orkestra ve elektronikler için beste. (Yayımlanmamış doktora tezi). Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
2. Anderson, J. (2000). A provisional history of spectral music. Contemporary Music Review, 19(2), 7-22. https://doi.org/10.1080/07494460000640231
3. Assayag, G., Rueda, C., Laurson, M., Agon, C., & Delerue, O. (1999). Computer-assisted composition at IRCAM: From PatchWork to OpenMusic. Computer music journal, 23(3), 59-72. https://www.jstor.org/stable/3681240b
4. Born, G. (1997). Modernist discourse, psychic forms, and agency: Aesthetic subjectivities at IRCAM. Journal Storage, 12(4), 480-501. https://www.jstor.org/stable/656633
5. Cagney, L. (2023). Gérard Grisey and spectral music: Composition in the information age. Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/9781009399494
6. Cetiz, M. (2013). Listening Experience and Musical Construction: Spectromorphological Analysis of Enfilade: Lamento-Cambiata. (Yayımlanmamış doktora tezi). Colombia University. Colombia.
7. Cross, J. (2018). Musical Spectra, l'espace sensible and Contemporary Opera. Twentieth-Century Music, 15(1), 103-124. https://doi.org/10.1017/S1478572218000087
8. Cross, J. (2018). Introduction: Spectral Thinking. Twentieth-Century Music, 15(1), 3-9.

9. Dündar, E. (2007) Fransız Müzik Üretiminde Spektral Müzik Kavramı. (Yayımlanmamış yüksek lisans Tezi). Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
10. Fineberg, J.N. (1999). An introduction to the Spectral Movement- its ideas, techniques and music (Yayımlanmamış doktora tezi), Columbia University.
11. Friesen, L. (2015). Musical engagements with technology: analytical explorations of spectral mixed music. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Schulich School of Music Department of Music Research McGill University, Montreal.
12. Goldman, J. (2010). Boulez and the Spectralists between Descartes and Rameau: Who Said What about Whom?. Perspectives of New Music, 48(2), 208-232.
13. Haselböck, L. (2007). French spectral music in the context of contemporary philosophy. Alessandro Arbo (Hg.), Perspectives de l'esthétique musicale: Entre théorie et histoire, Paris, 365-372.
14. Moscovich, V. (1997). French Spectral Music: An Introduction. Tempo, 51(200), 21–27. https://doi.org/10.1017/S0040298200006054
15. Nemescu, O. (2015). Istoria muzicii spectrale. Revista MUZICA, (5), 11-23. https://ucmr.org.ro/revistele-ucmr/revista-muzica/revista-muzica-nr-5-2015/
16. Riegle, R., Whitehead, P. (2008). Spectral World Music. Proceedings of the Istanbul Spectral Music Conference, Müzik İleri Araştırmaları Merkezi (MİAM), İstanbul: Pan Yayıncılık.
17. Rose, F. (1996). Introduction to the pitch organisation of French spectral music. Perspectives of New Music, 34(2), 6-39. https://doi.org/10.2307/833469
18. Şimşek, M. (2024). Geleneksel müzik ile çağdaş müzik etkileşiminde bir aktör: Miam. Yegâh Müzikoloji Dergisi, 7(4), 1014-1032.
19. Tarikci, A. (2023). Müzik Teknolojisine Giriş. Ankara: Müzik Eğitim Yayınları.
20. Teodorescu-Ciocanea, L. (2003). Timbre versus spectralism, Contemporary Music Review, 22 (12), 87–104. https://doi.org/10.1080/0749446032000134751
21. Wannamaker, R. (2008). The Spectral Music of James Tenney. Contemporary Music Review, 27(1), 91-130. https://doi.org/10.1080/07494460701671558
22. Yücebağ, H. (2022). Elektroakustik Müzikte Kurumsallık: Miam Örneği. Balkan Müzik ve Sanat Dergisi, 4(2), 1-17. https://doi.org/10.47956/bmsd.1096557
23. Yürümez, E. (2025). Spektral Müzik Çerçevesinde Kaıja Saariaho. İnönü Üniversitesi Kültür ve Sanat Dergisi, 11(1), 164-169.
24. Mi̇̇am, İ. T. Ü. (2003, Mayıs). Uluslararası İstanbul Spektral Müzik Kongresi. (Erişim adresi: Garaj.org. https://www.garaj.org/haber/558/uluslararasi-istanbul-spektral-muzik-kongresi?srsltid=AfmBOoqKQls7etH7EjXhgw1CqXWbmQ6g8bRVUcqfmj_mCs2jePBJaHo), (Erişim tarihi: 28/02/2025).
25. ALTINEL, A. (2007). Gnomus. [Nota Partisyonu].
26. ALTINEL, A. (2008). Gecenin Kaynakları. [Nota Partisyonu].
27. ALTINEL, A. (2018). Rüzgârın Getirdiğini Rüzgâr Götürür. [Nota Partisyonu].
28. ALTINEL, A. (2019). Dört Kış Resmi. [Nota Partisyonu].
29. CETİZ, M. (2008). Waterprints. [Nota Partisyonu].
30. CETİZ, M. (2012). Enfilade: Lamonte/ Cambiata. [Nota Partisyonu].
31. DÜLGER, O. (2014). Radical Otherness. [Nota Partisyonu] https://onurdulger.neocities.org/RO15- partitur%20-%20Full%20Score.pdf
32. DÜLGER, O. (2015). Bai Ulgan. [Nota Partisyonu]. https://onurdulger.neocities.org/bai-ulgan11%20-%20Full%20Score.pdf.
33. ÖZER, M. (2017). İncubus. [Nota Partisyonu].
34. ÖZER, M. (2019). Kara Kam. [Nota Partisyonu].
35. ÖZER, M. (2020). Coding in C. [Nota Partisyonu].
36. TÜRKMEN, O. (2012). Hat for Kemençe. [Nota Partisyonu].
37. TÜRKMEN, O. (2019). Havuz. [Nota Partisyonu].
38. TÜRKMEN, O. (2021-2023). Gılgamış. [Nota Partisyonu].
39. TÜZÜN, T. (2006). Metathesis. [Nota Partisyonu].
40. TÜZÜN, T. (2018). Dialogue at Monastraki. [Nota Partisyonu].
41. TÜZÜN, T. (2019). The pain they left behind [Nota Partisyonu].
42. YAYALAR, T. (2005-2013). di luce e ombra. [Nota Partisyonu].
43. YAYALAR, T. (2024). Echos and Ashes. [Nota Partisyonu].
44. YILDIRIM, O. (2016-2021). Escathon According to bel-re-u-su. [Nota Partisyonu].
45. YILDIRIM. O. (2013). Upa Naxturusu. [Nota Partisyonu].
46. Altınel, A.A., (2025 Şubat 15) Kişisel Görüşme, İstanbul.
47. Cetiz, M., (2025, Nisan 14) Kişisel Görüşme, Amerika Birleşik Devletleri.
48. Dülger, O., (2025, Şubat 08). Kişisel Görüşme, Eskişehir.
49. Özer, M., (2025 Şubat 12-13) Kişisel Görüşme, İzmir.
50. Türkmen, O., (2025, Şubat 18). Kişisel Görüşme, Ankara.
51. Tüzün, T., (2025, Şubat 13). Kişisel Görüşme, İstanbul.
52. Yayalar, T., (2025, Şubat 15). Kişisel Görüşme, Ankara.
53. Yıldırım, O., (2025, Mart 01) Kişisel Görüşme, Ankara.