MAKAM ELEMENTS IN TURKISH MILITARY MARCHES

Öz

ABSTRACT Marches are musical forms that instill feelings of unity and togetherness in the society they address. They have primarily developed and popularized within military music as forms of war music. The military music structure, which had been used in Turkish armies since time immemorial, changed in 1826. This study examines whether the marches performed by Turkish military bands include makam melodies. In this respect, the study is important in examining whether there is a tradition of polyphonic Turkish marches with makam melodies. For this purpose, the Turkish Marches section of the Ministry of National Defense Music Archive was examined. The marches were analyzed according to whether they bear traces of makam music in terms of general structure and melodies. Six marches identified as bearing these traces were analyzed. As a result of the examinations, it was determined that the marches with makam traces cover approximately ten percent of the entire archive. It has been observed that the number of general marches is considerably less compared to the old records and that many marches were not arranged for military bands. The analyzed marches show that a tradition of Turkish military marches with makam elements can be formed. The march culture inherited from the Turkish tradition to the Western armies should regain its original position. In this respect, it is suggested that the march tradition should be furthered by including elements of Turkish musical heritage, particularly in terms of composition.

Anahtar Kelimeler

• Military music
• Turkish march
• Muzıka-i Hümayun
• Turkish music
• band

TÜRK ASKERÎ MARŞLARINDA MAKAMSAL ÖĞELER

Öz

ÖZ Marşlar hitap ettiği topluma, gerek melodi gerekse de sözleri açısından bir araya getirme, bir olma gibi duygular aşılayan müzikal yapıtlardır. Marşlar ilk önce savaş müziği olarak askerî müzik içinde gelişmiş ve popülerleşmiştir. Türk ordularında çok eskiden beri kullanılan Mehteran ismiyle de dünyaca tanınır hale gelen yapı, 1826’da Muzika-i Hümayun adı altında batı tarzı askerî bandoların kullanılmaya başlamasıyla değişikliğe uğramıştır. Bu çalışmanın amacı; Türk askerî bandolarının icra ettiği marşlarda makamsal ezgilerin yer alıp almadığının incelenmesidir. Bu açıdan makamsal ezgiler içeren çok sesli Türk marşı geleneğinin oluşup oluşmadığının irdelenmesi çalışmanın amacını oluşturmaktadır. Bu amaç doğrultusunda Millî Savunma Bakanlığı Müzik Arşivinde yer alan Türk Marşları kısmı incelenmiştir. Marşlar genel yapı ve ezgiler özelinde makamsal müziğe ait izler taşıyıp taşımama durumuna göre incelenmiştir. Bu izleri taşıdığı tespit edilen marşlardan altısı makamsal analize tabi tutulmuştur. Yapılan incelemeler sonucunda makamsal izler taşıyan marşların, bütün arşivin yaklaşık yüzde onunu kapsadığı belirlenmiştir. Genel marş sayısının eski kayıtlara göre oldukça az olduğu, birçok marşın askerî bando için düzenlemesinin yapılmadığı görülmüştür. Analiz yapılan marşlar, makamsal öğeler içeren Türk askerî marş ekolünün oluşabileceğini göstermiştir. Türk geleneğinden batı ordularına miras kalan marş kültürünün tekrar asli yerini bulması önemlidir. Bu açıdan marş geleneğinin özellikle beste boyutuna yüzlerce yıllık Türk müziği unsurlarının dahil edilerek ilerletilmesi önerilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Askerî müzik
• Türk marşı
• Muzıka-i Hümayun
• Türk müziği
• bando

Kaynakça

1. Aksoy, B. (1994) Avrupalı gezginlerin gözüyle Osmanlılarda musıki. Ankara: Pan Yayıncılık.
2. Apel, W. (1974). Harvard dictionary of music. Oxford: Harvard University Press,
3. Arnold, B. (1993). Music and war: A research and information guide. New York: Garland.
4. Bateson, Catherine V. (2019). Music and war. K. Roy (Ed.), Military History içinde. https://doi.org/10.1093/obo/9780199791279-0188
5. Başer, F. A. (2019). Gelenekten modern zamanlara geçerken Müzika-i Hümayun ’un köprü rolü ve Osmanlı toplumundan müzik manzaraları. H. Yücel ve S. Türkel Oter (Ed), Müzik Kültürüne Dair Çeşitli Görüşler II içinde (49–68 ss.). Konya: Eğitim Yayınevi.
6. Bowles, E. A. (2006). The impact of Turkish military bands on European court festivals in the 17th and 18th centuries. Early Music, 34(4), 533–559. (Erişim adresi: http://www.jstor.org/stable/4137306), (Erişim tarihi: 07.01.2026).
7. Childs, J. (2000). The military revolution I. The Oxford history of modern war içinde (20–39 ss.). New York: Oxford University Press.
8. Collins, I. H. (2013). Dictionary of music education. Lanham: The Scarecrow Press.

9. Conard, N. J., Malina, M., ve Münzel, S. C. (2009). New flutes document the earliest musical tradition in southwestern Germany. Nature, 460(7256), 737–740. https://doi.org/10.1038/nature08169
10. Demirtaş, E., ve Karaaslan, S. (2024). Türk askerî müziğine farklı bir bakış: Askerî caz orkestraları. Yegah Müzikoloji Dergisi, 7(4), 601–631. https://doi.org/10.51576/ymd.1560035
11. Derbidge, G. (1966). A history of the drums and fifes 1650-1700. Journal of the Society for Army Historical Research, 44(177), 50–55.
12. Farmer, H. G. (1912). The rise & development of military music. London: W. Reeves.
13. Farmer, H. G. (1946). Turkish influence in military music. Journal of the Society for Army Historical Research, 24(100). (Erişim adresi https://www.jstor.org/stable/44228423), (Erişim tarihi: 07.11.2025).
14. Farmer, H. G. (1945). The martial fife. The bi-centenary of its reintroduction. Journal of the Society for Army Historical Research, 23(94), 66–71.
15. Farmer, H. G. (1950). Military music. London: Max Parrish & Co.
16. Felix, S. (2010). Music dictionary. New York: Alpha Books.
17. Gazimihal, M. R. (1955). Türk askeri muzıkaları tarihi. Ankara: Maarif Basımevi.
18. Gilboa, A., ve Bodner, E. (2009). What are your thoughts when the national anthem is playing? An empirical exploration. Psychology of Music, 37(4), 459–484. https://doi.org/10.1177/0305735608097249
19. Ginsberg‐Klar, M. E. (1981). The archaeology of musical instruments in Germany during the Roman period. World Archaeology, 12(3), 313–320. https://doi.org/10.1080/00438243.1981.9979806
20. Herbert, T. ve Barlow, H. (2013). Music and the British military in the long nineteenth century, Oxford: Oxford University Press.
21. Herbert, T., ve Sarkissian, M. (1997). Victorian bands and their dissemination in the colonies. Popular Music, 16(2), 165–179. https://doi.org/10.1017/S0261143000000350
22. Hoeprich, E. (2008). The clarinet. New Haven: Yale University Press.
23. Kappey, J. A. (1890). Short history of military music. London: Boosey & Co.
24. Kaptan, M. N. (2024). William R. Bascom’un halkbilimi ürünü işlevlerinin mehter özelindeki tezahürü. Eurasian Journal of Music and Dance, (24). https://doi.org/10.31722/ejmd.1378102
25. Karasar, N. (2014), Bilimsel araştırma yöntemi. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
26. Kaya, E. E. (2012). Türk ordu geleneğinde askeri müzik olgusu. Idil Journal of Art and Language, 1(3), 93–105. https://doi.org/10.7816/idil-01-03-06
27. Lindemeyer, P. (1996). Celebrating the saxophone. New York: Hearst Books.
28. Mazey, P. (2020). The march: Military and ceremonial music. British film music içinde (149-188 ss.). Bristol, Palgrave Macmillan. https://doi.org/10.1007/978-3-030-33550-2_6
29. Murray, D. J. (2001). Military music. S. Sadie (Ed) The New Grove Dictionary of Music and Musicians içinde (686-687 ss.). London: Macmillan.
30. O’Leary, Z. (2017). The essential guide to doing your research project. Los Angeles: Sage Publications.
31. Özkan, İ. H. (2011). Türk musikisi nazariyatı ve usulleri kudüm velveleleri. İstanbul: Ötüken.
32. Pirgon, Y. (2021). İslamiyet öncesi Türklerde askeri müzik. İnsan ve Sosyal Bilimler Dergisi, 4(1), 121–134.
33. Ramsey, G. (2019). Marching bands. The SAGE International Encyclopedia of Music and Culture içinde. SAGE Publications, Inc. https://doi.org/10.4135/9781483317731.n456
34. Signell, K. (1968). Boomings, jinglings, and clangings: Turkish influences in Western music. Music Educators Journal, 54(9), 39–40. https://doi.org/10.2307/3391342
35. Suisman, D. (2020). How military music works. F. Iazzetta, D. Donato, H. S. Lima, V. Bonafe (Ed.), Sonologia International Conference on Sound Studies, Sao Paulo 9-12 Nisan 2019 içinde (54-72 ss.). (Erişim adresi: http://www2.eca.usp.br/sonologia/2019/), (Erişim tarihi: 12.10.2025).
36. Temperley, N. (1979). The music of the English Paris church. Cambridge: Cambridge University Press.
37. Toker, H. (2021). Marş-ı hassa. İstanbul: Dört Mevsim.
38. Türkmen, Z. (2021). Riyaset-i Cumhur Filarmoni Orkestrası. Atatürk Ansiklopedisi içinde. Atatürk Araştırma Merkezi. (Erişim adresi: https://ataturkansiklopedisi.gov.tr/detay/192/Riyaset-i-Cumhur-Filarmoni-Orkestrası), (Erişim tarihi: 20.01.2026).
39. Üngör, E. (1966). Türk marşları. Ankara: Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü.
40. Ürün, T. (2022). Giuseppe Donizetti’nin Türk müzik kültürüne katkıları ve eserlerinin analizi. (Yayımlanmamış doktora tezi). İnönü Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Malatya.
41. Üstün, H. (2020). Trompetin tarihsel gelişimi üzerine bir inceleme. Bayterek International Journal of Academic Research, 3(1), 19–45. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1212600
42. Wotton, T. S. (1907). A dictionary of foreign musical terms and handbook of orchestral instruments. Leipzig: Breithkopf & Hartel.
43. Url 1 Band (Erişim adresi: https://www.etymonline.com/word/band), (Erişim tarihi: 27.10.2025)
44. Url 2 March (Erişim adresi: https://www.britannica.com/art/march-music), (Erişim tarihi: 22.10.2025)
45. Url 3 History of British Military Bands (Erişim adresi: https://armycadets.com/feature/history-of-british-military-bands), (Erişim tarihi: 21.01.2026)
46. Url 4 Klugewicz, S. M. Ten Great American Civil War Songs (Erişim adresi: https://theimaginativeconservative.org/2016/09/ten-great-american-civil-war-songs-stephen-klugewicz.html), (Erişim tarihi: 17.10.2025)
47. Url 5 Hemann, C. The British Cavalry (Erişim adresi: https://imslp.org/wiki/The_British_Cavalry_(Hemann%2C_Carl), (Erişim tarihi: 21.01.2026)
48. Url 6 Chopin, F. Marche Funebre (Erişim adresi: https://imslp.org/wiki/Marche_funèbre%2C_Op.72_No.2_(Chopin%2C_Frédéric), (Erişim tarihi: 21.01.2026)
49. Url 7 Bochsa, N. C. Grand Polish Cavalry March (Erişim adresi: https://imslp.org/wiki/Grand_Polish_Cavalry_March_(Bochsa%2C_Nicholas_Charles), (Erişim tarihi: 21.01.2026)
50. Url 8 Kolej Marşı (Erişim adresi: https://www.tedankara.k12.tr/index.php/tr/marslarimiz), (Erişim tarihi 12.09.2025)
51. Url 9 Takım Marşları (Erişim adresi: https://www.trtdinle.com/playlist/galatasaray-marslari-27422703), (Erişim tarihi 12.09.2025)
52. Url 10 Hüzzam Marş.Türkiye Diyanet Vakfı İslam Araştırmaları Merkezi (Erişim adresi: https://arsiv.isam.org.tr/index.php/huzzam-mars), (Erişim tarihi 12.09.2025)