FÜG BESTELEME TEKNİĞİNDE TEMA VE CEVAP ARASINDAKİ İLİŞKİLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE ÖRNEK UYGULAMALARIN OLUŞTURULMASI

Öz

ÖZ Polifonik müziğin en karmaşık örneklerinden biri kuşkusuz fügdür. Fügde aşamalı bir besteleme tekniği kullanılmakla birlikte, temanın bazı nitelikleri cevabın kuruluşunu belirlemekte ve bu yapılar sonraki aşamalar için bir temel teşkil etmektedir. İlgili Türkçe literatürde füg odaklı tema ve cevap arasındaki ilişkilerin derinlemesine ele alındığı çalışmaların sınırlılığı dikkat çekmektedir. Nitel araştırma deseni ile yürütülmüş ve veri toplama tekniği olarak doküman incelemesi kullanılmış bu araştırmada, ilgili boşluğu doldurmak adına tema ve cevap arasındaki ilişkilerin teorik altyapısı değerlendirilerek, real ve tonal cevabın verilmesinin altında yatan dinamikler incelenmiştir. Bu tespitler bağlamında, ilgili cevap türleri için birer örnek uygulama oluşturularak bunların analizi yapılmıştır. Real cevap gerektiren temaların; dizinin I. veya III. seslerinde başlayıp bittiği, başlangıç veya yakınında dizinin I. veya III. seslerinden V. veya VII. seslerine atlama içermedikleri incelenmiştir. Tonal cevap gerektiren temaların dört ana grupta sınıflandırıldığı; bu tür temalarda tonik tonalitede yer alan kısmın dominant tonalitede, dominant tonalitede yer alan kısmın ise tonik tonalitede cevaplandığı tespit edilmiştir. Tema içerisindeki varsa modülasyonun mümkün olan en erken noktada yapılmış olarak kabul edilmesinin daha sıklıkla tercih edildiği ve bazı temaların kendi subdominant tonalitesinde cevaplandığı incelenmiştir. Cevabın oluşturulmasında bazen tek bir olası çözüm bulunurken, bazen de bestecinin bireysel estetik tercihi belirleyici olmaktadır. Kompozisyon öğrencilerinin öğrenme süreçlerinde ilgili yönde kendi stillerini geliştirmeleri için fırsatlar verilmesi tavsiye edilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Besteleme teknikleri
• füg
• real cevap
• tema
• tonal cevap

AN EVALUATION OF THE RELATIONSHIP BETWEEN THE SUBJECT AND ANSWER IN FUGUE COMPOSITIONAL TECHNIQUE AND THE DEVELOPMENT OF ILLUSTRATIVE EXAMPLES

Öz

ABSTRACT One of the most complex examples of polyphonic music is undoubtedly the fugue. Although a gradual compositional technique is employed in fugues, certain characteristics of the subject determine the construction of the answer, and these structures provide a foundation for subsequent stages. In the relevant Turkish literature, the limited number of studies that examine the relationship between subject and answer in fugues in depth is noteworthy. Conducted within a qualitative research design and employing document analysis as the data collection technique, this study seeks to fill that gap by evaluating the theoretical basis of subject–answer relationships and investigating the dynamics underlying the use of real and tonal answers. In this context, example applications were created for each type of answer, and their analyses were carried out. It was observed that subjects requiring a real answer begin and end on the first or third degree of the scale, and do not contain leaps from the first or third degree to the fifth or seventh degree at or near the beginning. Subjects requiring a tonal answer were classified into four main groups; in such cases, the part found in the tonic key is answered in the dominant key, while the part found in the dominant key is answered in the tonic key. If modulation occurs within the subject, it is generally assumed to be made at the earliest possible point, and some subjects were found to answer in their subdominant key. In constructing the answer, sometimes only a single possible solution exists, while at other times the composer’s individual aesthetic preference becomes decisive. It is recommended that composition students be provided with opportunities to develop their own styles during their learning process.

Anahtar Kelimeler

• Compositional techniques
• fugue
• real answer
• subject
• tonal answer

Kaynakça

1. Benjamin, T. (2003). The craft of tonal counterpoint (2th ed.). New York; Londra: Routledge.
2. Benward, B. ve Saker, M. (2009). Music in theory and practice: Volume II (8th ed.). New York: McGraw-Hill.
3. Cangal, N. (2004). Müzik formları. Ankara: Arkadaş Yayınevi.
4. Gültek, B. (2007). Piyano: Bir çalgının biyografisi. Ankara: Epilog Yayıncılık.
5. Heussenstamm, G. (t.y.). Chapter five: Imitation and canon. Handbook of tonal counterpoint içinde. (Erişim adresi: https://www.georgeheussenstamm.com/uploads/8/4/4/5/8445351/chapter_5.pdf), (Erişim tarihi: 17.01.2026).
6. Köse, Y. (2012). Uygulamalı kontrapunt öğretimi. İzmir: Arvo Yayınları.
7. Mann, A. (1987). The study of fugue. New York: Dover Publications.
8. Norden, H. (1977). Foundation studies in fugue. New York: Crescendo Publishing.

9. Prout, E. (1904). Fugue (4th ed.). Londra: Augener Ltd.
10. Say, A. (2002). Müziğin kitabı. Ankara: Müzik Ansiklopedisi Yayınları.
11. Say, A. (2010). Müzik tarihi. Ankara: Müzik Ansiklopedisi Yayınları.
12. Tarcan, H. (2000). Johann Sebastian Bach. İstanbul: Pan Yayıncılık.
13. Usmanbaş, İ. (1974). Müzikte biçimler. İstanbul: Devlet Konservatuvarı Yayınları.
14. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2011). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (8. bs.). Ankara: Seçkin Yayıncılık.