GİRESUN HALK OYUNLARINDA KUŞAKLAR ARASI KADIN İCRASI VE KEYFANI STİLİ

Öz

Bu çalışma, Giresun yöresinde yürütülen alan araştırmasına dayalı olarak kadınların halk oyunlarındaki icra pratiklerini incelemektedir. Araştırma, kadınların karma oyunlarda nasıl konumlandığını, yaş evreleri boyunca beden tavırlarının hangi yönlerden değiştiğini ve yörede “herif gibi oynamak” şeklinde ifade edilen icra biçiminin hangi bedensel göstergeler üzerinden ayırt edilebildiğini ele almaktadır. Çalışma nitel araştırma yaklaşımıyla yürütülmüş olup, 2023–2025 yılları arasında gerçekleştirilen katılımlı gözlem ve 35 kadın katılımcı ile yapılan yarı yapılandırılmış görüşmelere dayanmaktadır. Saha verileri, kadınların yaşla birlikte geliştirdikleri ya da dönüştürdükleri tavır özelliklerinin, topluluk içinde kazandıkları saygınlık ve kabul ilişkileriyle bağlantılı olduğunu göstermektedir. Özellikle yerel terminolojide keyfanı adı verilen ileri yaş kadınların oyun alanında sergiledikleri sert ve maskülen tavırlarla belirginleşen bu icra biçimi, çalışmada “keyfanı” stili kavramı üzerinden analitik olarak değerlendirilmektedir. Keyfanı stili, estetik bir tercih olmanın ötesinde, yaşla birlikte edinilen deneyimin, bedensel hafızanın ve toplumsal meşruiyetin bir ifadesi olarak ele alınmaktadır. Araştırma bulguları, halk oyunlarının Giresun bağlamında yaşlı kadınlara hem görünürlük hem de otorite kazandıran önemli bir kültürel alan sunduğunu işaret etmektedir. Bu çerçevede çalışma, kadın icrasının yaş temelli farklılaşmalarını beden ve tavır üzerinden okumaya olanak tanıyan bir bakış açısı sunmaktadır. Elde edilen bulguların, halk oyunları alanında kadın icrasına ilişkin yapılacak yeni saha temelli araştırmalar için karşılaştırmalı bir zemin oluşturması beklenmektedir

Anahtar Kelimeler

• halk oyunları
• kadın icrası
• keyfanı
• tavır
• Giresun

WOMEN’S INTERGENERATIONAL DANCE PERFORMANCE AND THE KEYFANI STYLE IN GIRESUN FOLK DANCES

Abstract

ABSTRACT This study aims to examine women’s participation in folk dance practices based on field research conducted in the Giresun region. The research focuses on how women are positioned within mixed-gender dances, how their performative attitudes change across different stages of life, and how style locally referred to as “dancing like a man” can be distinguished through indicators. This study was conducted within a qualitative research framework and draws on participant observation carried out between 2023 and 2025, together with semi-structured interviews conducted with 35 women participants. In this respect, the position of women in Giresun folk dances is re-evaluated in light of fieldwork observations. The findings obtained from the field indicate that women develop distinctive performative attitudes over time and that these attitudes are closely related to forms of social recognition within the community. The style known as keyfanı becomes particularly evident through the firm, masculine bodily expressions displayed by older women in the dance space. These performative styles not only distinguish keyfanı dancers from other female performers but also function as embodied representations that confer respect and authority within collective memory. The results of the study suggest that folk dance practices constitute a cultural space in which older women gain social legitimacy and reinforce their authority through embodied performance

Keywords

• folk dances
• women’s performance
• keyfani
• performance style
• Giresun

Kaynakça

1. Bulut, S. (2017) Giresun İli ve Yöresi Ağızlarında Kadın. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi, 9(2), 325-355.
2. Butler, J. (2020). Cinsiyet belası (Z. Direk, Çev.). İstanbul: Metis Yayınları.
3. Çınar, S. (2019). Women in Turkish folk dance and music: A case of musical gatherings. Journal of International Social Research, 12(63), 445–453. https://doi.org/10.17719/jisr.2019.3202
4. Hanna, J. L. (1988). Dance, sex, and gender: Signs of identity, dominance, defiance, and desire. Chicago: University of Chicago Press.
5. Hanna, J. L. (2010). Dance and sexuality: Many moves. Journal of Sex Research, 47(2–3), 212–241. https://doi.org/10.1080/00224491003599744
6. Özbilgin, M. Ö., & Aşkar, F. (2025). The phenomenon of age in Western Anatolia local dance culture in Turkey. Musicologist, 9(1), 259–283. https://doi.org/10.33906/musicologist.1466073
7. Özdoğan, S. (2025). İnanç ritüel müzik: Giresun Güvenç Abdal ocaklarında cem ritüelleri ve müzik pratikleri. Çanakkale: Hars Akademi Yayınları.
8. Özdemir, M. (2017). Giresun yayla şenlikleri ve performans kültürü (Yayımlanmamış doktora tezi). Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.

9. Özdemir, T. (2025). 2014–2024 yılları Türkiye’deki kadın folkloru çalışmaları üzerine bir değerlendirme. Türk Folklor Araştırmaları Dergisi, (370), 216–239. https://doi.org/10.61620/tfa.51
10. Sklar, D. (1991). On dance ethnography. Dance Research Journal, 23(1), 6–10.
11. Sklar, D. (2008). Remembering kinesthesia: An inquiry into embodied cultural knowledge. In C. Noland & S. A. Ness (Eds.), Migrations of gesture (pp. 85–111). Minneapolis: University of Minnesota Press.
12. Sözer Özdemir, Ş. (2014). Creating communitas through playing: A study on the horon practice in Turkey (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Norwegian University of Science and Technology. https://ntnuopen.ntnu.no/ntnu-xmlui/handle/11250/2504872
13. Yayla, Y. (2020). Giresun ve yöresi ağızlarındaki bazı Farsça alıntı kelimeler. Karadeniz Araştırmaları Dergisi, 17(67), 737–751.