CHANGES OBSERVED IN TURKISH FOLK MUSIC COMPILATION ACTIVITIES FROM PAST TO PRESENT

Abstract

Turkish folk music compilation activities have played an important role in recording cultural heritage and transmitting it to future generations from past to present. The aim of this study is to examine the processes of change in the environments where Turkish folk music compilation activities are conducted, the profile of source persons, and digital media tools from past to present. In this research, the historical research method, one of the qualitative research designs, was employed. During the data collection process, books, theses, academic articles related to the subject, and folk song notations included in the TRT Turkish Folk Music repertoire were examined. The data obtained were evaluated in line with the relevant literature, and the changes within the historical process were revealed. It is observed that the technical tools and application environments used in compilation activities have changed over time. However, the source-person and repertoire-oriented approach that forms the basis of the compilation tradition has largely been preserved. In earlier periods, compilation studies were carried out through written notes and dictation methods; with the introduction of sound recording technologies, the process evolved into a recording-based structure. Today, thanks to the technical opportunities provided by digital media tools, compilation activities can be conducted in the natural performance environments of source persons, and thus it has been concluded that the compilation process has gained a more flexible and multidimensional structure.

Keywords

• Turkish Folk Music
• folk song
• compilation
• oral tradition
• folklore.

GEÇMİŞTEN GÜNÜMÜZE TÜRK HALK MÜZİĞİ DERLEME FAALİYETLERİNDE GÖRÜLEN DEĞİŞİMLER

Öz

Türk halk müziği derleme faaliyetleri, geçmişten günümüze kültürel mirasın kayıt altına alınması ve gelecek kuşaklara aktarılması açısından önemli bir yer tutmaktadır. Bu araştırmanın amacı, geçmişten günümüze Türk halk müziği derleme faaliyetlerinde kullanılan ortamların, kaynak kişi profilinin ve dijital medya araçlarının değişim süreçlerini incelemektir. Bu araştırmada nitel araştırma desenlerinden tarihsel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Verilerin toplanması sürecinde konuya ilişkin kitaplar, tezler, akademik makaleler ile TRT Türk halk müziği repertuvarında yer alan türkü notaları incelenmiştir. Elde edilen bu veriler ilgili literatür doğrultusunda değerlendirilerek tarihsel süreç içerisindeki değişim ortaya konulmuştur. Derleme faaliyetlerinde kullanılan teknik araçların ve uygulama ortamlarının tarihsel süreç içinde değiştiği görülmektedir. Buna karşılık, derleme anlayışının temelini oluşturan kaynak kişi ve repertuvar odaklı yaklaşım büyük ölçüde korunmuştur. Erken dönemlerde derleme çalışmaları yazılı notlar ve dikte yöntemiyle yürütülürken, ses kayıt teknolojilerinin kullanılmaya başlanmasıyla süreç kayıt temelli bir yapıya dönüşmüştür. Günümüzde dijital medya araçlarının sağladığı teknik imkânlar sayesinde derleme faaliyetleri kaynak kişilerin doğal icra ortamlarında gerçekleştirilebilmekte ve böylece derleme sürecinin daha esnek ve çok boyutlu bir yapı kazandığı sonuçlarına ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Türk Halk Müziği
• türkü
• derleme
• sözlü kültür
• halk bilimi.

Kaynakça

1. Akkaş, S. (2015). Türkiye’de cumhuriyet dönemi kültür ve müzik Politikaları: (1923- 2000). Ankara: Sonçağ Yayıncılık.
2. Aksu, C. (2010). Folklorumuzda türkü derlemeciliği. Güzel Sanatlar Enstitüsü Dergisi, (5), 1-5.
3. Albayrak, N. (2012). Türkü. (Cilt 41, 611-612. ss.) Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi.
4. Altınay, F. R. (2000). Cumhuriyet döneminde Türk halk müziği alanında yapılan bilimsel çalışmalar. (Doktora tezi). Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir.
5. Artun, E. (2013). Türkü söyleme geleneği ile türkülerde tür, şekil ve tasnif üzerine düşünceler. (22-24 Mart) 4. Uluslararası Türk Dünyası Kültür Kurultayı, Türkü, Türkülerimiz, Öyküleriyle Türküler Sempozyumu, Fethiye-Muğla.
6. Balkılıç, Ö. (2009). Cumhuriyet halk ve müzik-Türkiye’de müzik reformu 1922-1952. Ankara: Tan Kitabevi Yayınları.
7. Bartok, B. (2017). Küçük Asya’dan Türk halk musıkisi. İstanbul: Pan Yayıncılık.
8. Behar. C. (2012). Aşk olmayınca meşk olmaz, Geleneksel Osmanlı / Türk Müziğinde öğretim ve intikal. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.

9. Büyükyıldız, Z. (2004). Kültür taşıyıcısı olarak Türk halk müziği (TRT ve özel radyo örnekleri). (Yayımlanmamış Doktora Tezi). İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
10. Coşkun Elçi, A. (2008). Tarihsel gelişim bağlamında Türk halk müziği araştırmaları. Milli Folklor Dergisi, 20(78), 27-54.
11. Dere, H., Çapraz, E. (2021). Sait Uğur’un türkü derlemeleri üzerine bir inceleme. Yazıt Kültür Bilimleri Dergisi, 1(2), 157-180. https://doi.org/10.29228/yazitdergisi.53895
12. Dönmez, A. O. (2023). Muğla yöresine ait bir kına türküsü üzerine derleme çalışması. Yegâh Müzikoloji Dergisi, 6(2), 344-365. https://doi.org/10.51576/ymd.1352038
13. Ekici, M. (2004). Halk bilgisi (Folklor): derleme ve inceleme yöntemleri. Ankara: Geleneksel Yayınları.
14. Eroğlu, T. (2017). “Türkü nedir?”. Kesit Akademi Dergisi, 3(7), 78-91.
15. Ersoy, İ. (1993). Cumhuriyetten günümüze kadar Türk halk müziğindeki değişim. (Yüksek Lisans Tezi). Ege Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir.
16. Evliyaoğlu, S., Baykurt, Ş. (1988). Türk halk bilimi. Ankara: Ofset Matbaacılık.
17. Felek, B. (1979). Ses kaydının hikayesi. Geçmiş zaman olur ki. İstanbul: Taha Toros Arşivi.
18. Kaya, C. V. (2019). Türk halk müziği derleme çalışmalarının tarihçesi. Bir Dünya Müzik, TRT Aylık Müzik Dergisi, (45), 10-13.
19. Kaya, C.V. (2014). Ankara devlet konservatuvarının halk müziği alan araştırmaları kataloğu. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Teknik Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
20. Kayapınar, U., Özaltunoğlu, Ö. (2019). Sivas İmranlılı Ozan İsa Koç türkülerinin derlenmesi. International Journal of Cultural and Social Studies (IntJCSS), 5(2), 638-655.
21. Kınık, M. (2011). Bir iletişim aracı olarak Türk halk müziği ve türküler. Erciyes İletişim Dergisi, 2(1), 136-150.
22. Nacakcı, Z., Canbay, A. (2019). Türk halk müziği derleme çalışmalarında karşılaşılan güçlükler ve çözüm önerileri. (12-14 Aralık). Uluslararası Sanad Kongresi1, Ankara.
23. Sönmez, V., Alacapınar F. G. (2011). Bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Anı Yayıncılık.
24. Şenel, S. (1991). Cumhuriyet dönemi halk müziği araştırmaları. Folklor/Edebiyat, 17, 99-128.
25. Şenel, S. (2014). Cumhuriyet dönemi Türk halk müziği çalışmalarının ana hatları (1922-1960/1960-1980). Yeni Türkiye. 10 (57). 1001, 1022.
26. Uçan, A. (2000). Geçmişten günümüze, günümüzden geleceğe Türk müzik kültürü. İstanbul: Müzik Ansiklopedisi Yayınları.
27. Yekta, R. (1926). Anadolu halk şarkıları. Mukaddeme, Defter,1, İstanbul: İstanbul Belediyesi Konservatuvar Neşriyatı. Yıldırım, A., Şimşek, H. (2008). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayıncılık.