AN EXPERIENCES ANALYSIS OF COLORED INSTRUMENT (RENK SAZ) PRACTICES IN THE TRADITION OF INVENTED FOLK MUSIC

Öz

Reflecting on the invention of the folk music tradition in Türkiye and the invented folk music practices is quite complex. However, academic studies on these practices are also quite limited. This qualitative research aims to examine the ‘renk saz’ practices, one of these practices, within the context of the invention of tradition, from an ethnographic perspective through the experiences of people with historical testimonies. In the ‘Yurttan Sesler’ (Voices from the Homeland) formation, which can be positioned as the starting point for these practices, the term ‘renk saz’ has been used for each and/or family of folk instruments other than tambura-type stringed instruments and rhythm instruments. Therefore, interviews were conducted with wind instrument performers who had experience with this practice. In addition, bağlama (traditional Türkish lute) performers were included in the study group interviewed in order to obtain a multifaceted perspective on the practice. The data subjected to content analysis were examined within the context of tradition and musical change theories, categorised as renk saz definition, perceptions directed towards the performer, and changes experienced to date. The research yielded findings on topics such as the origins of the concept of renk saz, examples of its performance and orchestration in bağlama and wind instruments, and its functions in ensemble performance. It also identified some of the direct and indirect factors affecting the performance and teaching processes of bağlama and wind instruments. As a result of the research, the fundamental axes and various characteristics of perspectives on the ‘renk saz’ phenomenon and practices were accessed, and important clues were obtained regarding the reflections of this reality on contemporary individual bağlama and wind instrument performances and ensemble performance practices.

Anahtar Kelimeler

• Colourful instrument (Renk saz)
• Yurttan Sesler
• bağlama
• wind instruments
• invention of tradition

İCAT EDİLMİŞ HALK MÜZİĞİ GELENEĞİNDE RENK SAZ PRATİKLERİ ÜZERİNE DENEYİMSEL BİR ANALİZ

Öz

Türkiye’de halk müziği geleneğinin icadı ve icat edilmiş halk müziği pratikleri üzerine düşünmek oldukça karmaşıktır. Bununla birlikte bu pratiklere ilişkin akademik incelemeler de oldukça sınırlıdır. Araştırma, bu pratiklerden biri olan ‘renk saz’ uygulamalarını, geleneğin icadı bağlamında, tarihi tanıklıklara sahip insanların deneyimleri aracılığıyla olgubilimsel bir perspektiften incelemeyi amaçlar. Bu pratiklerin çıkış noktası olarak konumlandırılabilecek ‘Yurttan Sesler’ oluşumunda ‘renk saz’ tabiri, daha çok tambura tipli bağlamalar ve ritim çalgıları dışında kalan halk sazlarının her biri ve/veya ailesi için kullanılmıştır. Bu nedenle araştırmada bu pratikle ilgili deneyimi olan üflemeli çalgı yorumcularıyla görüşmeler yapılmış ayrıca pratiğe ilişkin çok yönlü bir bakış açısı elde edebilmek için görüşmeler yapılan çalışma grubuna, bağlama yorumcuları da eklenmiştir. İçerik analizine tabi tutulan veriler, ‘renk saz’ tanımı, yorumcuya dönük algılar ve günümüze değin yaşanan değişimler şeklinde temalandırılarak gelenek ve müzikal değişim teorileri bağlamında irdelenmiştir. Araştırmada, ‘renk saz’ kavramının doğuşuna ilişkin bilgiler, bu pratiğin bağlama ve üflemeli çalgılarda performans ve orkestrasyon örnekleri ve toplu icradaki işlevleri gibi başlıklarda bulgular elde edilmiş ayrıca bu fenomenin bağlama ve üflemeli çalgılara ilişkin icra ve öğretim süreçlerine etki eden doğrudan ve dolaylı faktörlere ilişkin bazı tespitlere ulaşılmıştır. Araştırma sonucunda, ‘renk saz’ fenomeni ve pratiklerine ilişkin bakış açılarının temel eksenine ve çeşitli karakteristiklerine erişilmiş ayrıca bu gerçekliğin günümüz bireysel bağlama ve üflemeli çalgılar icraları ile toplu icra pratiklerine olan yansımalarına ilişkin önemli ipuçları elde edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Yurttan Sesler
• bağlama
• Renk saz,
• üflemeli çalgılar
• geleneğin icadı

Kaynakça

1. Alexander, J. (2016). A Systematic theory of tradition. Journal of the Philosophy of History (10), 1-28. https://doi.org/10. 1163/18722636-12341313
2. Alpyıldız, E. (2012). Yerelden ulusala taşınan müzik belleği ve Yurttan Sesler. Milli Folklor, 24(96), 84-93.
3. Ayyıldız, S., ve Yıldız, E. C. (2020). Yükseköğretim kurumlarında Türk Halk Müziği toplu icra eğitimi uygulamalarının ve karşılaşılan problemlerin eğitmen görüşleri doğrultusunda incelenmesi, Turkish Studies- Education, 15(4), 2443-2466.
4. Balkılıç, Ö. (2015). Temiz ve soylu türküler söyleyelim: Türkiye’de milli kimliğin insaasında halk müziği. İstanbul: Tarih Vakfı Yunt Yayınevi.
5. Boucenna, Y., ve Mansouri, B. (2022). Performing antiquity in modernity: The ‘invention of tradition’ and the making of British nationalism. Aleph: Langues, médias et sociétés, 9(3), 705–719.
6. Burke, E. (1999). Reflections on the revolution in France. Indianapolis: Liberty Fund.
7. Creswell, J. W. (2018). Nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Siyasal Kitapevi.
8. Demir, M. (2017). Gelenek ve modernite bağlamında bir halk müziği topluluğu olarak Yurttan Sesler’, Electronic Turkish Studies, 12(21), 207-224.

9. Elçi, A. C. (1997). Muzaffer Sarısözen: Hayatı, eserleri ve çalışmaları. Ankara: Kültür Bak. Yay.
10. Ersoy, İ. (2009). Türkiye'de uluslaşma sürecinde bir simge olarak 'bağlama'. Motif Halk Oyunları Eğitim ve Öğretim Vakfı Halk Müziğinde Çalgılar Uluslararası Sempozyumu Bildirileri içinde (268-278. ss.)
11. Graburn, N. H. (2000). What is tradition? Museum Anthropology, 24(2‐3), 6, 11.
12. Giddens, A. (t.y). Tradition. from BBC Reith Lectures, (Erişim adresi: http://news.bbc.co.uk/hi/english/static/events/reith_99/week3/week3.htm), Erişim tarihi: 02.11.2025).
13. Güler, A., Halıcıoğlu, B. ve Taşğın, S. (2015). Sosyal bilimlerde nitel araştırma. Ankara: Seçkin Yayıncılık.
14. Hobsbawm, E. J. (2006). Seri üretim gelenekler: Avrupa 1870-1914 (1983 ilk basım), Geleneğin İcadı, E.J. Hobsbawm ve Terence Ranger (Der.) (Çev. Mehmet Murat Şahin), İstanbul: Agora Kitaplığı, (305-356).
15. Horner, A. E. (1990). The Assumption of Tradition: Creating, Collecting, and Conserving Cultural Artifacts in the Cameroon Grassfields (West Africa). (Yayımlanmamış doktora tezi), University of California, Berkeley.
16. Marshall, C. ve Rossman, G. B. (2014). Designing qualitative research. Sage publications.
17. Macfarlane, B., ve Yeung, J. (2024). The (re)invention of tradition in higher education research: 1976–2021. Studies in Higher Education, 49(2), 382, 393.
18. Mak, M. (2020). Bir kültürün dönüşümü: ‘Posttürkü’. Eurasian Journal of Music and Dance, (16), 1-33.
19. Oakeshott, M. (1991). Political Education. Timothy Fuller (Ed.), Rationalism in Politics and Other Essays içinde 43–69, s. 61. Indianapolis: Liberty Fund.
20. Patton, M. Q. (2005). Qualitative Research. New York: John Wiley & Sons Ltd.
21. Sachs, C. (1940). The history of musical instruments. New York: WW Norton.
22. Shils, E. (1981). Tradition. University of Chicago Press.