MÜZİK EĞİTİMİNDE MÜZİKSEL İŞİTME, OKUMA VE YAZMA BECERİLERİNİN YERİ

Öz

Müzik eğitimi sürecinde solfej ve dikte dersleri, öğrencilerin müzikal işitme, okuma-yazma, ritmik algı ve müzikal düşünme becerilerinin geliştirilmesinde temel bir rol üstlenmektedir. Bu çalışma, müzik eğitimi bağlamında solfej ve diktenin yerini, işlevini ve öğrenci deneyimleri üzerindeki etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, müzik okullarına hazırlık sürecinde yer alan öğrencilerin solfej ve dikte derslerine ilişkin algılarını, bu derslerde karşılaştıkları güçlükleri ve öğrenme sürecini etkileyen faktörleri ortaya koymaya odaklanmaktadır. Kuramsal çerçevede müzik eğitiminin genel, özengen (amatör) ve mesleki boyutları ele alınmış; müziksel işitme, okuma ve yazma (solfej ve dikte) eğitiminin müziksel yeterliklerin kazanılmasındaki önemi vurgulanmıştır. Çalışmada, öğrencilerin solfej ve dikte derslerinde özellikle ritim, aralık algısı ve yazma becerileri alanlarında zorlandıkları; buna karşın düzenli çalışma, öğretmen geri bildirimi ve uygun öğretim yöntemlerinin öğrenme sürecini olumlu yönde etkilediği belirlenmiştir. Ayrıca sınav ve performans kaygısının ders deneyimleri üzerinde belirleyici bir etkiye sahip olduğu görülmüştür. Elde edilen bulgular, solfej ve dikte eğitiminin yalnızca teknik bir kazanım alanı olmadığını, aynı zamanda öğrencilerin müzikal özgüven ve öğrenme süreçlerini sürdürülebilir kılmalarında (çalışma sürekliliği) önemli bir işlev üstlendiğini göstermektedir. Bu doğrultuda, solfej ve dikte öğretiminde öğrenci merkezli, kademeli ve destekleyici yaklaşımların benimsenmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Müzik Eğitimi
• Solfej
• Dikte
• Müzik Okulları
• Müziksel İşitme
• Müziksel Okuma ve Yazma

THE ROLE OF MUSICAL HEARING, READING, AND WRITING SKILLS IN MUSIC EDUCATION

Öz

In music education, musical hearing, reading, and writing (solfège and dictation) courses play a fundamental role in developing students’ musical hearing, reading–writing, rhythmic perception, and musical thinking skills. This study aims to examine the role and function of solfège and dictation in music education, as well as their effects on students’ learning experiences. The research focuses on the perceptions of students preparing for music schools regarding solfège and dictation courses, the difficulties they encounter, and the factors influencing the learning process. Within the theoretical framework, the general, amateur (özengen), and professional dimensions of music education are addressed, emphasizing the importance of musical hearing, reading, and writing training in acquiring musical competencies. The findings indicate that students particularly experience difficulties in rhythm, interval perception, and notation skills; however, regular practice, teacher feedback, and appropriate instructional methods positively affect the learning process. In addition, exam and performance anxiety is found to have a significant impact on students’ learning experiences. The results reveal that musical hearing, reading, and writing education is not merely a field of technical skill acquisition, but also plays an important role in fostering students’ musical self-confidence and sustainability in their learning processes (continuity of study). Accordingly, the study recommends adopting student-centered, gradual, and supportive approaches in instruction.

Anahtar Kelimeler

• Music Education
• Solfège
• Dictation
• Music Schools
• Musical Hearing
• Musical Reading and Writing

Kaynakça

1. Altuntaş, S. E. (2007). 7–11 yaş grubu çocuklarında keman eğitimi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü). Bolu.
2. Atalay, A. (2018). Başarılı bir dikte için kazanılmış olması gereken bilgiler, beceriler ve diktede dikkat edilmesi gereken hususlar. (https://adnanatalay.com/wp-content/uploads/2018/02/BASARILIBIRDIKTE.pdf)
3. Atılgan, D. (2020). Müzik eğitiminin çeşitli boyutlarda çocuk gelişimine olan etkileri. Sanat ve Tasarım Dergisi, 10(1), 120–136. https://doi.org/10.20488/sanattasarim.830732,
4. Çelebioğlu, E. (1986). Tarihsel açıdan evrensel müziğe giriş. Üçdal Neşriyat.
5. Eroy, O., Gürpınar, E., Zahal, O., Yıldız, D., & Adıgüzel, A. (2017). Çoksesli solfej eğitiminde kullanılan Solfege des Solfeges kitaplarının içerik analizi. İnönü Üniversitesi Sanat ve Tasarım Dergisi, 7(16), 158–174.
6. Ertok, N. (1994). Cumhuriyet döneminde Türkiye’de günümüze kadar yazılmış solfej kitaplarının incelenmesi (Yüksek lisans tezi). Marmara Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
7. Güdek, B. (2009). Müzik eğitimi anabilim dalı giriş/özel yetenek sınavına giren adayların kaygı düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (18), 147–166.
8. Kalkan, H. (2021). Konservatuvarlarda solfej ve dikte dersleri için örnek bir uygulama önerisi. Uluslararası Müzik ve Sahne Sanatları Dergisi, (5), 41–50. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/2115904

9. Karkın, A. M., & Baş, E. (2016). Başlangıç solfej ve dikte öğretiminde ezgi kalıpları modelinin uygulanması örneği. İnönü Üniversitesi Sanat ve Tasarım Dergisi, 6(13), 199–209. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/716809
10. Kaya, Ö., Ahmethan, N. B., & Kaya, E. E. (2013). Güzel sanatlar ve spor liselerinde yürütülen keman dersi öğretim programının incelenmesi. Sanat Eğitimi Dergisi, 1(1), 84–107.
11. Kılıçarslan, A. (1995). Geleneksel Türk müziğinde solfej eğitimi (Yüksek lisans tezi). Selçuk Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Konya.
12. Kolukırık, K. (2012). Muhittin Sadak ve “Mûsikî Nazariyâtı” adlı kitabında “müzik icrasının kuralları” hakkındaki görüşleri. Millî Eğitim Dergisi, 42(193), 231–243.
13. Lavignac, A. (1939). Musiki terbiyesi [Musical training]. Ankara: Kanaat Kitabevi.
14. Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi. (2008). İstanbul Devlet Konservatuvarı. MSGSÜ Açık Erişim (https://acikerisim.msgsu.edu.tr/xmlui/)
15. Pomerleau-Turcotte, J., Sala, M. T. M., & Dubé, F. (2020). Factors related to musical dictation teaching habits to school-aged children among independent music teachers. Visions of Research in Music Education, 36(1), 8.
16. Tangülü, Z., & Becerikli, S. (2020). Musiki Muallim Mektebi (1924–1937). Asia Minor Studies, 8(2), 458–466. https://doi.org/10.17067/asm.747050
17. Tanrıkorur, C. (2005). Osmanlı dönemi Türk mûsikîsi.
18. Uçan, A. (2005). Müzik eğitimi: Temel kavramlar, ilkeler, yaklaşımlar ve Türkiye’deki durum (3. basım). Evrensel Müzikevi.
19. Uçan, A. (2019). Türk müzik eğitimi. In F. G. Vural & T. Vural (Eds.), Türk musikî atlası (Cilt 3). Yeni Türkiye Stratejik Araştırma Merkezi Yayınları.
20. Ürün, T. (2015). Karşılaştırmalı tonal ve makamsal dizi öğretiminin silahlı kuvvetler bando okulları öğrencilerinin bilişsel gelişimlerine etkisi (Yüksek lisans tezi, Afyon Kocatepe Üniversitesi). Afyonkarahisar.
21. Yılmaz, H. H. (2010). Tartım-ezgi yineleme ve dikte yazma çalıştırmaları. İstanbul: Küğ Yayınları.