Sessiz Kitapların Okul Öncesi Dönem Çocuklarının Dil Gelişimlerine Etkisinin İncelenmesi

Öz

Bu araştırmada sessiz kitapların okul öncesi dönem çocuklarının dil gelişimine etkisini ortaya koymak amaçlanmaktadır. Araştırma, yarı deneysel desen türlerinden ön-test, son-test, kalıcılık testi eşleştirilmiş kontrol gruplu desen uygulanarak yürütülmüştür. Araştırmanın çalışma grubunu, 2023-2024 eğitim-öğretim yılında Van ili İpekyolu ilçesinde iki ayrı resmi bağımsız anaokuluna devam eden 58 çocuk oluşturmaktadır. Seçkisiz bir şekilde belirlenen anaokullarından birindeki dört sınıf deney, diğer anaokulundaki dört sınıf ise kontrol grubunu oluşturmuştur. Çalışmada veri toplama aracı olarak Kaçar Kütükçü (2021) tarafından geçerlilik ve güvenirlik çalışması yapılmış olan LITMUS Türkçe Cümle Tekrarı Testi kullanılmıştır. Verilerin analizinde betimleyici istatistiklerin yanında fark analizleri yapılmıştır. İkili grupların karşılaştırılmasında bağımsız örneklemler t testi, bağımlı örneklemler t testi ve çoklu grupların karşılaştırılmasında ise bağımlı örneklemler tek yönlü varyans analizi ANOVA testleri kullanılmıştır. Elde edilen bulgulara göre, eğitim ortamının sessiz kitaplar kullanılarak desteklendiği deney grubunun LİTMUS Testi son test sonuçları, herhangi bir müdahalenin bulunmadığı kontrol grubuna göre deney grubunun lehine anlamlı derecede farklılık göstermektedir. Benzer şekilde deney grubu LİTMUS Testi ön test sonuçları ile son test sonuçları arasında da son test lehine anlamlı bir farklılık bulunmaktadır. Bulgular, sessiz kitapların eğitim ortamında kullanımının çocukların dil gelişimine katkı sağladığını ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Sessiz kitap
• dil gelişimi
• okul öncesi

Examining the Effect of Silent Books on the Language Development of Preschool Children

Öz

This research aims to examine the impact of silent books on the language development of preschool children. The study was conducted using a quasi-experimental design, specifically a pre-test, post-test, follow-up test matched control group design. The study group consisted of 58 children attending public kindergartens in Van province during the 2023-2024 academic year. Four classes from one kindergarten were assigned to the experimental group, while four classes from another kindergarten formed the control group. The LITMUS Turkish Sentence Repetition Test, which conducted validity and reliability testing by Kaçar Kütükçü (2021), was used as the data collection instrument. In addition to descriptive statistics, inferential analyses were conducted, including independent samples t-tests for pairwise comparisons, paired samples t-tests for within-group comparisons, and one-way analysis of variance (ANOVA) for multiple pairede group comparisons. The findings indicate that the experimental group, supported by the use of silent book, demonstrated significantly better results in the LITMUS Test post-test compared to the control group without any intervention. Similarly, there was a significant difference in favor of the post-test results compared to the pre-test results within the experimental group. These results suggest that the use of silent books in the educational environment contributes to children's language development.

Anahtar Kelimeler

• Silent books
• language development
• preschool

Kaynakça

1. Ahmed, O. (2003). Türkçede morfosentaktik çözümleme (sistemleştirme denemesi). Hikmet İlmi Araştırmalar Dergisi, 1(2), 87-97.
2. Aksoy, P. ve Baran, G. (2017) Dil gelişimi. A. Köksal Akyol (Ed), Erken çocukluk döneminde gelişim I içinde. Anı Yayıncılık.
3. Arizpe, E. (2014), ‘Wordless picturebooks: critical and educational perspectives on meaning-making’, in Bettina Kümmerling-Meibauer (ed.), Aesthetic and cognitive challenges of the picturebook, Routledge: London, 91-108.
4. Aslanargun, E. ve Tapan, F. (2011). Okul öncesi eğitim ve çocukların üzerindeki bağlantılar. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 11(2).
5. Atasagun, A. (2022). Görsel okuryazarlık bağlamında sessiz kitaplar ve dil edinimi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Necmettin Erbakan Üniversitesi.
6. Bayraktar, O. & Bayraktar, İ. (2024). The use of wordless books in terms of dialogical pedagogy and learning approaches. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (38).
7. Bayraktar, T. (2022). Okul öncesi eğitimde sessiz kitapların önemi. Turkish Studies-Educational Sciences, 17(4).
8. Berk, L. E. (2020). Bebekler ve çocuklar: Doğum öncesinden orta çocukluğa.(ç. Ed. Nesrin Işıkoğlu Erdoğan). Nobel Akademik Yayıncılık.

9. Burns, P.C., & Roe, B.D. (1976). Teaching reading in today's elementary schools. Chicago: Rand McNally.
10. Büyükköse, E. C. (2020). Okul öncesi 3-6 yaş çocuklara yönelik özgün bir sessiz pop-up kitap uygulaması. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
11. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., ve Demirel, F. (2020). Bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem A Yayıncılık.
12. Büyüköztürk, Ş. (2017). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı. Pegem A Yayıncılık.
13. Chaparro-Moreno, L. J., Reali, F., & Maldonado-Carreño, C. (2017). Wordless picture books boost preschoolers’ language production during shared reading. Early Childhood Research Quarterly, 40, 52–62.
14. Cohen, L., Manion, L. ve Morrison, K. (2021). Eğitimde araştırma yöntemleri. (ç. Ed. Erkan dinç & Kasım Kıroğlu). Pegem A Yayıncılık.
15. Conica, M., Kelly, L., Nixon, E., & Quigley, J. (2023). Father and toddler language during shared book reading with text‐based and wordless picture books. Reading Research Quarterly, 58(4), 655-667.
16. Çıldır, B. & Turatova, A. (2019, 2-5 Ekim). Sessiz kitaplar ve resimli kitapların okul öncesi dönem çocuk- öğretmen etkileşimine etkisinin karşılaştırılması, 6. Uluslararası Okul Öncesi Eğitimi Kongresi, Kars, Türkiye.
17. D’Angelo, K. (1981). Wordless picture books and the young language-disabled child. Teachıng Exceptional Children, 14(1), 34–37.
18. Early, M. (1991). Using wordless picture books to promote second language learning. ELT Journal, 45(3), 245–251.
19. Grolig, L., Cohrdes, C., Tiffin-Richards, S. P., & Schroeder, S. (2020). Narrative dialogic reading with wordless picture books: A cluster-randomized intervention study. Early Childhood Research Quarterly, 51, 191–203.
20. Hillman, J. (1995). Discovering children’s literature. Englewood Cliffs, Prentice Hall.
21. Jalongo, M. R., Dragich, D., Conrad, N. K., & Zhang, A. (2002). Using wordless picture books to support emergent literacy. Early Childhood Education Journal, 29(3), 167-177.
22. Kaçar- Kütükçü, D. (2021). LITMUS Türkçe Cümle Tekrarı Testinin geçerlik güvenirlik çalışması [Yayımlanmamış doktora tezi]. Anadolu Üniversitesi.
23. Karasar, N. (2007). Bilimsel araştırma yöntemi: kavramlar, ilkeler, teknikler. Nobel Yayın Dağıtım.
24. Klem, M., Melby-Lervåg, M., Hagtvet, B., Lyster, S.-A. H., Gustafsson, J.-E., & Hulme, C. (2014). Sentence repetition is a measure of children’s language skills rather than working memory limitations. Developmental Science, 18(1), 146–154.
25. Koç Başaran, Y. (2017). Sosyal bilimlerde örnekleme kuramı. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 5(47), 480-495.
26. Le Roux, A. (2017). An exploration of the potential of wordless picturebooks to encourage parent-child reading in the South African context [Unpublished doctoral dissertation]. Stellenbosch University.
27. Lindauer, S. L. K. (1988). Wordless books: An approach to visual literacy. Children's Literature in Education, 19(3), 136-142.
28. Louie, B., & Sierschynski, J. (2015). Enhancing english learners’ language development using wordless picture books. The Reading Teacher, 69(1), 103–111.
29. Marron, J. E. (2010). Using wordless books to help emergent literacy skills. [Unpublished M.S. thesis]. St. John Fisher University. https://fisherpub.sjf.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1008&context=education_ETD_masters
30. Martínez-Carratalá, F. A. (2022). Wordless picturebooks: a theoretical review of the articles published between 1975-2020. Ocnos, 21(1), 1-16.
31. MEB. (2024).Okul öncesi eğitim programı. MEB Yayınları.
32. MEB. (2013).Okul öncesi eğitim programı. MEB Yayınları.
33. Natale, Jennifer M., (2018). Using wordless picture books to develop oral language skills with kindergarten students. [Unpublished doctoral dissertation]. Rowan University. https://rdw.rowan.edu/etd/2514
34. Özdemir, A. A. & Özdemir, B. (2019). Sözcüksüz kitapların niteliğinin ve okul öncesi dönem çocuklarının sözcüksüz kitap anlatımlarının incelenmesi. Tarih Okulu Dergisi, 12(39), 1-41.
35. Özen, B. (2022). Sessiz (yazısız) resimli çocuk kitapları. Turkish Studies-Social Sciences, 17(5).
36. Petrie, A., Mayr, R., Zhao, F. & Montanari, S. (2023). Parent-child interaction during storybook reading: wordless narrative books versus books with text. Journal of Child Language, 50(1), 104-131.
37. Reid, K. & Gottardo, A. (2021). Mother-chıld shared story tellıng of wordless and worded pıcture books: a wıthın-subject desıgn study of preschool chıldren. [Unpublished doctoral dissertation]. Wilfrid Laurier University. https://scholars.wlu.ca/etd/2420
38. Rujas, I., Mariscal, S., Murillo, E. & Lázaro, M. (2021). Sentence repetition tasks to detect and prevent language difficulties: a scoping review. Children, 8(7), 578. https://doi.org/10.3390/children8070578.
39. Sağlam, S. (2023). Çocuk sessiz kitaplarında karakter tasarımlarının tasarım ilkelerine göre incelenmesi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Necmettin Erbakan Üniversitesi.
40. Santrock, J. W. (2021). Çocuk gelişimi. (Ç. Ed. Ayşen Güre). Nobel Akademi Yayıncılık.
41. Smadja, M. L., Ziv, M. & Aram, D. (2021). Children's theory of mind referencing and contribution to discourse during different book sharing contexts in preschool. Early Childhood Research Quarterly, 56(3), 333-343.
42. Soba, B. (2019). The use of wordless picture books to encourage reading for pleasure amongst reluctant readers. Iconıc Research And Engıneerıng Journals, 3(6).
43. Son, J. H. & Kim, Y. J. (2007). The effects of ıntegrated activities using wordless picture books on ıncrease in preschool children's creativity. Journal of Families and Better Life, 25(4), 57-66.
44. Suggate, S., Schaughency, E., McAnally, H. & Reese, E. (2018). From infancy to adolescence: The longitudinal links between vocabulary, early literacy skills, oral narrative, and reading comprehension. Cognitive Development, 47, 82–95.
45. Temiz, G. (2002). Okul öncesi eğitimin çocuğun dil gelişimine olan etkisi [Yayımlanmamış doktora tezi]. Selçuk Üniversitesi.
46. Topbaş S. (2013). TÖDİL-özgül dil bozukluğu Türkiye projesi: anadili Türkçe olan tek dilli ve iki dilli okul öncesi ve ilköğretim çağı (2:0-9:0 yaş) öğrencilerinde özgül dil bozukluğunun denetimi ve değerlendirme çalışması. TÜBİTAK Proje no: 109K001. Ankara.
47. Trawick Smith, J. (2022). Erken çocukluk döneminde gelişim. (ç. Ed. Berrin Akman). Nobel Akademi Yayıncılık.
48. Xia, Q., Ai, J.T.T. & Supian, N. (2023). To investigate the potential ınfluence of wordless picture books on children's creative expression through drawing. Eurasian Journal of Educational Research, 108(108), 255-272. Yekeler, A. D. & Cengiz, Ö. (2018). Okul öncesi dönem çocuklarının sözsüz kitap anlatımlarında hikâye elementlerinin incelenmesi. Electronic Turkish Studies, 13(19).