7. Sınıf Öğrencilerinin Hikâyelerindeki Mesajların Karşılaştırmalı Olarak İncelenmesi: Duygusal Yön Analizi

Yıl 2025, Cilt: 22 Sayı: 3, 797 - 827, 22.12.2025

Özlem Türközü , Kenan Bulut

Öz

Bu araştırmada, 7. sınıf öğrencilerinin hikâyelerindeki mesajlar karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Çalışmanın amacı, 7. sınıf öğrencilerinin hikâyelerindeki mesajları, duygusal yönden karşılaştırmak, böylece öğrencilerin duygusal yönden sahip oldukları olumlu, olumsuz, karışık ve müphem mesajlar ile cinsiyetleri, anne ve baba eğitim durumları, okudukları kitap sayısı, ailelerinin aylık gelir durumu arasındaki ilişkiyi ortaya koymaktır. Çalışma, nitel araştırma türlerinden biri olan “temel nitel araştırma” desenine göre yürütülmüştür. Araştırmanın çalışma grubunu, Van ili merkez ilçelerinde bulunan 9 ortaokulda öğrenim gören 180 7. sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. Araştırmada amaçlı örnekleme tekniklerinden “tabakalı amaçlı örnekleme” kullanılmıştır. Çalışma çerçevesinde öğrencilere üç tane konu verilmiş, bunlardan istediklerini seçmeleri ve o konu ile ilgili bir hikâye yazmaları istenmiştir. Öğrencilerin yazmış oldukları hikâyeler (180 hikâye metni) çalışmanın verilerini oluşturmuştur. Elde edilen veriler ilk olarak içerik analizi çeşitlerinden biri olan duygusal yön analizi ile kategorileştirilmiş, daha sonra elde edilen kategorik verilerle öğrencilerin cinsiyetleri, anne eğitim durumları, baba eğitim durumları, okudukları kitap sayısı, ailelerinin gelir durumları ve başarı seviyeleri arasında bir ilişkinin olup olmadığına bakılmıştır. Yapılan analizlerin sonuçlarına göre öğrencilerin hikâyelerindeki mesajlarla cinsiyetleri, anne ve baba eğitim durumları arasında anlamlı düzeyde bir ilişki görülmezken söz konusu mesajlarla ailelerinin gelir durumları, okudukları kitap sayıları ve okullarının başarı seviyeleri arasında anlamlı bir ilişkinin olduğu görülmüştür. Buna göre aylık gelir durumu yüksek ve düşük olan öğrencilerin, 1 kitap okuyan öğrencilerin, orta ve yüksek seviyedeki okullarda okuyan öğrencilerin hikâyelerinin daha olumlu mesajlar içerdiği görülmektedir. Bu sonuçlardan hareketle tartışma bölümünde, araştırmanın bulgularıyla benzer çalışmaların bulguları karşılaştırılmış ve çeşitli değerlendirmeler yapılarak tartışılmıştır. Çalışmanın sonunda çeşitli önerilere yer verilmiştir.

Anahtar Kelimeler

7. sınıf öğrencileri , hikâyelerdeki mesajlar , duygusal yön analizi

A Comparative Analysis of Messages in 7th Grade Students' Stories: An Emotional Direction Analysis

Öz

This study examines the comparative characteristics of the averages in the stories of 7th graders. The study aims to explore the messages in the stories of 7th graders, the development of their emotional development, their emotional states, the generally positive, negative, mixed, and ambiguous messages, and the emergence of these messages in relation to their gender, the educational background of their parents, the number of books they read, and their families' absenteeism. The study is conducted using a "basic qualitative research" design, a type of qualitative research. The study group consisted of 180 7th-grade students attending nine middle schools in the central districts of Van province. A "layered intentional hand" technique, a purposeful manual skill, was used in the study. Three topics were assigned to the study list, and students were asked to choose from these and write a story on that topic. The stories (180 story texts) were composed of fragments. The data obtained was first categorized using emotional direction analysis, a type of content analysis. The resulting categorical data was then examined for any correlations between gender, mother's education level, father's education level, the number of books read, family income, and achievement levels. The analysis revealed no significant correlation between the messages in the stories and gender, mother's and father's education level, while there was a significant correlation between the messages in the stories and their family status, the books they read, and their school achievement levels. This suggests that stories from those with high and low monthly incomes, those who read one book, and those attending middle and high-level schools conveyed more positive messages. Based on these results, the discussion section compared the features of similar programs and computers, and reviewed various assessments. The study concludes with several recommendations.

Anahtar Kelimeler

7th-grade students , messages in stories , emotional direction analysis.

Kaynakça

• Aktaş, Ş. (2003). Roman sanatı ve roman incelemesine giriş. Akçağ Yayınları.
• Akyol, H. (1999). Hikâye haritası yöntemiyle metin öğretimi. Milli Eğitim Dergisi, 142, 55-57.
• Altuntaş, H. & Genç, H. (2020). Mutluluğun yordayıcısı olarak psikolojik sağlamlık: Öğretmen örnekleminin incelenmesi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 35(4), 936-948. https://doi.org/10.16986/HUJE.2018046021
• Bakırcıoğlu, R. (2012). Ansiklopedik eğitim ve psikoloji sözlüğü. Anı Yayıncılık.
• Baltacı, A. (2018). Nitel araştırmalarda örnekleme yöntemleri ve örnek hacmi sorunsalı üzerine kavramsal bir inceleme. Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(1), 231-274.
• Başaran, M. & Akyol, H. (2009). Okuduğunu anlama ve metne karşı geliştirilen tutum üzerinde metnin bilgi verici veya hikâye edici olmasının etkisi. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi 2(1), 11-23. https://doi.org/10.12780/UUSBD41
• Bulut, K. & Kaya, E. (2024). Yazma eğitimi alanında yazılan lisansüstü tezlerin akademik metin yazma ilkelerine uygunluğu üzerine bir inceleme. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 21(3), 1024-1054. https://doi.org/10.33711/yyuefd.1417780
• Bulut, K. & Turkozu, O. (2019). Affective comparison of messages in narrative texts of first- and fourth-grade preservive Turkish teachers. Educational Policy Analysis and Strategic Research, 14(3), 26-40. https://doi.org/10.29329/epasr.2019.208.2
• Canbazoğlu Bilici, S. (2019). Örnekleme yöntemleri. H. Özmen & O. Karamustafaoğlu (Ed.), Eğitimde araştırma yöntemleri içinde (s. 55-80). Pegem Akademi Yayınları.
• Cansız Aktaş, M. (2014). Nitel veri toplama araçları. M. Metin (Ed.), Kuramdan uygulamaya eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri içinde (s. 337-371). Pegem Akademi Yayınları.
• Cemiloğlu, M. (2013). Türk dili ve edebiyatı öğretimi. Aktüel Yayınları.
• Çiftçi, Ö. & Kaya, M. (2020). Ortaokul Türkçe ders kitaplarındaki masalların duygusal yön analizine göre değerlendirilmesi. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(1), 799-822. https://doi.org/10.33711/yyuefd.751850
• Doğan, Y. & Özdevecioğlu, M. (2009). Pozitif ve negatif duygusallığın çalışanların performansları üzerindeki etkisi. Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 9(18), 165-190.
• Erdoğan, Ö. (2009). Duygu durumunun problem çözme stratejileri üzerindeki etkileri. Milli Eğitim, 181(Kış), 253-276.
• Ergişi, A., & Kozener Yenigül, Ç. (2020). Öğretmen adaylarının akademik yazma eğitimine yönelik görüşleri. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (21), 100-125. https://doi.org/10.29000/rumelide.835421
• Erol, S. (2021). Yabancı dil olarak Türkçe öğrenenlerin yazılı anlatımları üzerine bir inceleme: duygusal yön analizi. Ekev Akademi Dergisi, 25(86), 483-496.
• Günaydın, Y. (2021). Yabancı dil olarak Türkçe öğrenenlerin konuşma becerileri üzerine bir inceleme: duygusal yön analizi. The Journal of Academic Social Science, (116), 329-341. http://dx.doi.org/10.29228/ASOS.50661
• Güneş, F. (2019). İlkokuma yazma öğretimi, yaklaşımlar ve modeller. Pegem Akademi Yayınları.
• Isen, A. M., Daubman, K. A. & Nowiciki, G. P. (1987), Positive affect facilitates creative problem solving. Journal of Personality and Social Psychology, 52(6), 1122-1131.
• İşimtekin, S. & Kaya, M. (2023). Sadık Hidaye’in aylak köpek ve bir eşeğin ölüm vakti hal diliyle söyledikleri başlıklı öykülerinin duygusal yön analizi bağlamında okunması. Nüsha, 23(56), 1-35. https://doi.org/10.32330/nusha.1239304
• Karadağ, Ş. (2019). Üniversite öğrencilerinde olumlu düşünme becerisinin kişilerarası iletişim becerisi ile ilişkisi. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7, 131-136. https://doi.org/10.18506/anemon.521122
• Karagöz, Y. (2011). Olumlu düşünme eğitim programının ergenlerin geleceğine yönelik iyimserlik, depresyon ve bilişsel çarpıtma düzeylerine etkisinin incelenmesi (Tez No: 286480) [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi.
• Kardaş, M. N., Esendemir, N. & Kardaş S. (2021). Yazma eğitimiyle ilgili temel bilgiler. M. N. Kardaş (Ed.), Yazma eğitimi içinde (s. 1-24). Pegem Akademi Yayınları.
• Kaya, M. (2020). Minik Teyze öyküsünde işlenen eğitsel değerlerin duygusal yön analizi ile belirlenmesi. Kuram ve Uygulamada Sosyal Bilimler Dergisi, 4(1), 34-42.
• Kutlu, M., Balcı, S. & Yılmaz, M. (6-9 Temmuz 2004). İletişim beceri eğitiminin öğrencilerin kendini ayarlama ve iyimserlik düzeylerine etkisi [Bildiri sunumu]. XIII. Ulusal Eğitim Bilimleri Kurultayı, Malatya.
• MEB (2005). İlköğretim Türkçe Dersi Öğretim Programı ve Kılavuzu (1-5. Sınıflar). Ankara: Milli Eğitim Basımevi.
• MEB (2006). İlköğretim Türkçe Dersi (6, 7, 8. Sınıflar) Öğretim Programı. Ankara: Milli Eğitim Basımevi.
• MEB (2015). Türkçe Dersi (1-8. Sınıflar) Öğretim Programı. Ankara: Milli Eğitim Basımevi.
• MEB (2019). Türkçe Dersi Öğretim Programı (İlkokul ve Ortaokul 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 ve 8. Sınıflar). Ankara: Milli Eğitim Basımevi.
• MEB (2024a). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli, Öğretim Programları Ortak Metni. Milli Eğitim Basımevi.
• MEB (2024b). Türkçe dersi öğretim programı (İlkokul ve ortaokul 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 ve 8. sınıflar). Milli Eğitim Basımevi.
• Merriam, S. B. (2013). Nitel araştırma: Desen ve uygulama için bir rehber (S. Turan, Çev.). Nobel Akademik Yayıncılık.
• Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook. 2nd Edition. Sage Publications Ltd.
• Miles, M. B., & Huberman, A. M. (2015). Genişletilmiş bir kaynak kitap nitel veri analizi (S. Akbaba Altun & A. Ersoy, Çev.). Pegem Akademi Yayınları.
• Öğretir, A. D. (2004). Pozitif düşünmeye dayalı grup eğitimi programının annelerin benlik algısı, eşlerine ve çocuklarına yönelik tutumları ile kendini denetleme becerisi ve otomatik düşünceleri üzerinde etkisi (Tez No: 205198) [Yayımlanmamış Doktora Tezi]. Ankara Üniversitesi.
• Özbay, M. (2006). Türkçe özel öğretim yöntemleri Ⅱ. Öncü Kitap.
• Özkara, Y. (2007). 6+1 analitik yazma ve değerlendirme modelinin 5. sınıf öğrencilerinin hikâye edici metin yazma becerilerini geliştirmeye etkisi (Tez No: 206907) [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Gazi Üniversitesi.
• Salık, H. H. (2017). Olumlu düşünme becerileri ve başa çıkma yeterliği arasındaki ilişkinin çeşitli demografik değişkenler göz önünde bulundurularak incelenmesi (Tez No: 525579) [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. İstanbul Gelişim Üniversitesi.
• Sarikaya, B. (2018). Muş ilinde asılan ilanların yazım yanlışları açısından değerlendirilmesi. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 6(STEMES’18), 9-17. https://doi.org/10.18506/anemon.464635
• Savi, F. (2008). 12-15 yaş arası ilköğretim öğrencilerinin davranış sorunları ile aile işlevleri ve anne-baba kişilik özellikleri arasındaki ilişki (Tez No: 220309) [Yayımlanmamış Doktora Tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi.
• Sevim, O. (2022). Yazı dili ve özellikleri. M. N. Kardaş & R. Koç (Ed.), Türk dili 1 yazma eğitimi içinde (s. 27-48). Pegem Akademi Yayınları.
• Şahin, İ. (2012). İlköğretim 5. sınıf öğrencilerinin hikâye edici metinlerde özetleme ve ana fikir bulma becerileri üzerinde hikâye haritalarının etkisi (Tez No: 312638) [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Akdeniz Üniversitesi.
• Şengül, M. (2011). İlköğretim II. kademe Türkçe öğretiminde yazma becerilerine yönelik öğretim ve ölçme-değerlendirme yaklaşımlarının uygulamadaki etkililiğinin değerlendirilmesi (Tez No: 300437) [Yayımlanmamış Doktora Tezi]. Fırat Üniversitesi.
• Tarhan, B. (2010). Çocuk tiyatrolarında içerik analizi: Ankara Devlet Tiyatrosu örneği (Tez No: 302880) [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Ankara Üniversitesi.
• Tavşancıl, E. & Aslan, A. E. (2001). Sözel, yazılı ve diğer materyaller için içerik analizi ve uygulama örnekleri. Epsilon.
• Türk Dil Kurumu (TDK). (2011). Türkçe sözlük. Türk Dil Kurumu Yayınları.
• Usta, F. (2013). Üniversite öğrencilerinin psikolojik iyi olma ve umut düzeyleri arasındaki ilişki (Tez No: 336034) [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Sakarya Üniversitesi.
• Yeter, S. İ. (2019). Üniversite öğrencilerinin mutluluk düzeylerinin aile aidiyeti ve manevi yönelimlerine göre yordanması (Tez No: 549448) [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Marmara Üniversitesi.
• Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2011). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
• Zubaroğlu Yanardağ, M. (2017). Üniversite öğrencilerinde pozitif-negatif duygu ve sosyal desteğin incelenmesi: Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi örneği. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(22), 278-294. https://doi.org/10.20875/makusobed.351777