Hakkari Merkez ve Yüksekova Katı Atık Vahşi Depolama Alanlarının Rehabilitasyonu ve Değerlendirilmesi

Mesrur Demir; Ayşe Özgüven

doi:10.53433/yyufbed.1647809

EN TR

Rehabilitation and Evaluation of Hakkari Center and Yüksekova Solid Waste Wild Landfills

Öz

Nowadays, landfill upgrading and sustainable waste management strategies are of great importance for the protection of the environment and public health. In this study, the current status of solid waste landfills in Hakkari Centre and Yüksekova, their environmental impacts and rehabilitation process were examined in detail. Wild landfills may cause water, soil and air pollution due to uncontrolled accumulation of wastes and lead to negative impacts on the ecosystem. Within the scope of the rehabilitation of wild landfills in Hakkari and Yüksekova, covering of wastes with suitable materials, collection of leachate, installation of gas monitoring chimneys, grass laying and greening works were carried out. Particularly, leachate management and control of gas emissions are critical for protecting groundwater and improving air quality. Rehabilitation of wild landfills should be considered as a part of sustainable waste management policies and the continuity of such studies should be ensured. According to the results of the study, the rehabilitated areas could be used for green areas, recreation areas or renewable energy projects. In addition, technical and financial difficulties experienced during the rehabilitation process were also discussed and suggestions were presented for more effective implementation of similar projects in the future. This study is an important guide not only for Hakkari and Yüksekova, but also for other regions with similar problems.

Anahtar Kelimeler

Hakkari, Rehabilitation, Solid waste, Wild landfill, Yüksekova

Hakkari Merkez ve Yüksekova Katı Atık Vahşi Depolama Alanlarının Rehabilitasyonu ve Değerlendirilmesi

Öz

Günümüzde çöp döküm sahalarının iyileştirilmesi ve sürdürülebilir atık yönetimi stratejileri, çevre ve halk sağlığını koruma açısından büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmada, Hakkâri Merkez ve Yüksekova’da bulunan katı atık vahşi depolama alanlarının mevcut durumları, bu alanların çevresel etkileri ve rehabilitasyon süreci detaylı bir şekilde incelenmiştir. Vahşi depolama alanları, kontrolsüz atık birikimi nedeniyle su, toprak ve hava kirliliğine neden olmakta ve ekosistem üzerinde olumsuz etkilere yol açmaktadır. Hakkâri ve Yüksekova’daki vahşi depolama alanlarının rehabilitasyonu kapsamında atıkların üzerinin uygun malzemelerle kapatılması, sızıntı sularının toplanması, gaz gözlem bacalarının yerleştirilmesi, çim serimi ve yeşillendirme çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Özellikle sızıntı suyu yönetimi ve gaz emisyonlarının kontrol altına alınması, yeraltı sularının korunması ve hava kalitesinin iyileştirilmesi açısından kritik öneme sahiptir. Vahşi depolama alanlarının rehabilitasyonu, sürdürülebilir atık yönetimi politikalarının bir parçası olarak ele alınmalı ve bu tür çalışmaların sürekliliği sağlanmalıdır. Çalışma sonuçlarına göre, rehabilite edilen bölgelerin yeşil alanlar, rekreasyon alanları veya yenilenebilir enerji projeleri için kullanılabileceği görülmüştür. Bunun yanı sıra, rehabilitasyon sürecinde yaşanan teknik ve finansal zorluklar da ele alınarak, gelecekte benzer projelerin daha etkin bir şekilde yürütülebilmesi için öneriler sunulmuştur. Bu çalışma, sadece Hakkâri ve Yüksekova özelinde değil, benzer sorunların yaşandığı diğer bölgeler için de önemli bir rehber niteliği taşımaktadır.

Anahtar Kelimeler

Hakkari, Katı atık, Rehabilitasyon, Vahşi depolama, Yüksekova

Teşekkür

Araştırma sürecinde desteklerini esirgemeyen Proje Müşaviri Enviroplan Proje Uzmanı İbrahim Cumhur KALE’ye ve Yüklenici Gündoğu Proje Müdürü Yalçın YAŞAR’a teşekkür ederiz.

Kaynakça

Akbıyık, A. O. (2021). Karaiğdemir baraj gölü (Tekirdağ) çevresindeki kömürlü birimlerin ana-eser element zenginleşmeleri ve bunların çevre sağlığı açısından etkileri. (Yüksek Lisans), Akdeniz Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Antalya, Türkiye.
Akıncı, G., Onargan, T., Danışman, M. A., Küçük, K., Güven, D., Gök, G., & Bilgin, M. (2010). Uşak Belediyesi katı atık yönetimi fizibilite raporuna esas sondajlı atık sahası karakterizasyonu belirlenmesi ve gaz varlığının araştırılmasına yönelik Ar-Ge projesi. Dokuz Eylül Üniversitesi, İzmir.
Allaire, S. E., Lafond, J. A., Cabral, A. R., & Lange, S. F. (2008). Measurement of gas diffusion through soils: comparison of laboratory methods. Journal of Environmental Monitoring, 10(11), 1326-1336. https://doi.org/10.1039/B809461F
Ando, M., Tadano, M., Yamamoto, S., Tamura, K., Asanuma, S., Watanabe, T., & Cao, S. (2001). The health effects of fluoride contamination caused by coal combustion. Total Environmental Science Journal, 271(1-3), 107-116. https://doi.org/10.1016/S0048-9697(00)00836-6
Anonim. (2024). Hakkari. Erişim tarihi: 04.10.2024. https://tr.wikipedia.org/wiki/Hakkari
Bayar, S., & Talinli, İ. (2010). Zararlı atıkların solidifikasyon/stabilizasyon teknolojisi ile yönetimi. İtüdergisi/d, 5(1), 281-289.
Bolan, N. S., Thangarajan, R., Seshadri, B., Jena, U., Das, K. C., Wang, H., & Naidu, R. (2013). Landfills as a biorefinery to produce biomass and capture biogas. Bioresource Technology, 135, 578-587. https://doi.org/10.1016/j.biortech.2012.08.135
Citaristi, I. (2022). United Nations Environment Programme-UNEP. In The Europa Directory of International Organizations 2022 (pp. 193-199). Europa Publications.
Covre, W. P., Ramos, S. J., da Silveira Pereira, W. V., de Souza, E. S., Martins, G. C., Teixeira, O. M. M., ... & Fernandes, A. R. (2022). Impact of copper mining wastes in the Amazon: Properties and risks to environment and human health. Journal of Hazardous Materials, 421, 126688. https://doi.org/10.1016/j.jhazmat.2021.126688
Cui, W., Meng, Q., Feng, Q., Zhou, L., Cui, Y., & Li, W. (2019). Occurrence and release of cadmium, chromium, and lead from stone coal combustion. International Journal of Coal Science & Technology, 6(4), 586-594. https://doi.org/10.1007/s40789-019-00281-4

Çelebi, E. E. (2023). Balya Pb/Zn flotasyon atığının BCR sıralı ekstraksiyon tekniği ile metal türleşmesinin belirlenmesi. Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 12(4), 1409-1416. https://doi.org/10.28948/ngumuh.1314247
Demir Yetiş, A., İlhan, N., & Kara, H. (2024). Integrating deep learning and regression models for accurate prediction of groundwater fluoride contamination in old city in Bitlis province, Eastern Anatolia Region, Türkiye. Environmental Science and Pollution Research, 31(34), 47201-47219. https://doi.org/10.1007/s11356-024-34194-w
Dönmez, Y., & Aydınözü, D. (2012). Bitki özellikleri açısından Türkiye. Coğrafya Dergisi, 1(24), 1-17.
Erdoğan, R., & Uzun, G. (2007). Katı atık depolama alanlarının bitkisel ıslahına bir örnek: Adana-Sofulu çöp depolama alanı. Akdeniz University Journal of the Faculty of Agriculture, 20(1), 71-82.
Ertürk, M. C., & Görgün, E. (2011). An actual example for rehabilitation of open dump areas in Turkey: Rehabilitation of Mersin Çavuşlu open dump area. Journal of Engineering and Natural Sciences, 3, 200-208.
Gökçe, G. F., Aydemir, P. K., Hasanoğlu, P., & Özbay, M. (2015). Katı atık düzenli depolama sahalarının ve vahşi depolama alanlarının ıslahı ve bitkilendirilmesi. Düzce Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Dergisi, 3(1), 258-271.
Gökçe, G., & Hasanoğlu, P. (2015). Katı atık düzenli depolama sahalarının ve vahşi depolama alanlarının ıslahı ve bitkilendirilmesi. Duzce University Journal of Science and Technology, 3(1), 258-271.
Jeong, S., Kim, D., & Yoon, H. O. (2019). Stabilization of fluorine in soil using calcium hydroxide and its potential human health risk. Environmental Engineering Research, 24(4), 654-661. https://doi.org/10.4491/eer.2018.347
Kabakcı, S. B., & Çelikçi, G. G. (2019). Atıktan türetilmiş yakıtın demineralizasyonu. Bitlis Eren Üniversitesi Fen Bilimleri Dergisi, 8(2), 604-616. https://doi.org/10.17798/bitlisfen.485179
Kadılar, G., & Dursun, Ş. (2025). Ünye ilçesi vahşi depolama alanının ıslahı ve düzenli depolama alanının araştırılması. Ulusal Çevre Bilimleri Araştırma Dergisi, 7(2), 103-116.
Kocaer, F. O., & Başkaya, S. H. (2003). Metallerle kirlenmiş toprakların temizlenmesinde uygulanan teknolojiler. Uludağ Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Dergisi,8(1).
Li, X., Bertos, M. F., Hills, C. D., Carey, P. J., & Simon, S. (2007). Accelerated carbonation of municipal solid waste incineration fly ashes. Waste Management, 27(9), 1200-1206. https://doi.org/10.1016/j.wasman.2006.06.011
Mejjad, N., Fekri, A., El Hammoumi, O., El Aouidi, S., El Kharraz, J., Kaya, S., & Moumen, A. (2021). Application of DPSIR framework to analyze the groundwater pollution threats of municipal solid waste: case study Médiouna Landfill, Morocco. In E3S Web of Conferences (Vol. 314, p. 06004). EDP Sciences. https://doi.org/10.1051/e3sconf/202131406004
Nas, S. S., & Bayram, A. (2008). Municipal solid waste characteristics and management in Gümüşhane, Turkey. Waste Management, 28(12), 2435-2442. https://doi.org/10.1016/j.wasman.2007.09.039
Öztürk, D., & Özgüven, A. (2022). Katı atık depo alanlarında bulunan atıklardan biyogaz enerjisi üretme potansiyelinin değerlendirilmesi; Van ili örneği. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 26(1), 160-170. https://doi.org/10.19113/sdufenbed.1007624
Palabıyık, H., & Altunbaş D. (2004). Kentsel katı atıklar ve yönetimi. C. Marin, & U. Yıldırım (Eds.), Çevre sorunlarına çağdaş yaklaşımlar: ekolojik, ekonomik, politik ve yönetsel perspektifler (pp. 103- 124). Beta Yayınları.
Sullivan, T. M., Adams, J., & Blake, R. (2006). Urban impacts of mercury emissions from coal-fired power plants. Journal of Urban Technology, 13(2), 53-70. https://doi.org/10.1080/10630730600872047
Şen, L., & Dursun, S. (2021). Konya Aslim Wild Storage Field Rehabilitation and gains. Advanced Engineering Days (AED), 1, 78-80.
Tarakci-Eren, E., Duzenli, T., & Akyol, D. (2018). A study on plantation of Trabzon-Sürmene Kutlular solid waste landfill site. Fresenius Environmental Bulletin, 27, 9463-9472.
Taylor, H. E., & Lichte, F. E. (1980). Chemical composition of Mount St. Helens volcanic ash. Geophysical Research Letters, 7(11), 949-952. https://doi.org/10.1029/GL007i011p00949
TÜİK. (2024). Hakkâri il-ilçe nüfus verileri. Erişim tarihi: 07.12.2024. https://data.tuik.gov.tr
U.S. EPA. (2009). Characterization of Coal Combustion Residues from Electric Utilities Leaching and Characterization Data (EPA-600/R-09/151).
U.S. EPA. (2020). Greenhouse Gas Customized Search. Erişim tarihi: 11.05.2021. https://www.epa.gov/enviro/greenhouse-gas-customized-search
World Health Organization. (2011). Lead in drinking water. World Health Organization. Erişim tarihi: 15.12.2024. https://www.who.int/water_sanitation_health/dwq/lead.pdf
World Health Organization. (2019). Health risks of uncontrolled waste sites. World Health Organization. Erişim tarihi: 18 Aralık 2024. https://www.who.int/publications
Yenial, U. (2012). Sulardan arseniğin giderilmesi. (Yüksek Lisans Tezi), İstanbul Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, İstanbul, Türkiye.
Yiğit, B., Salihoğlu, G., Mardani-Aghabaglou, A., Salihoğlu, N. K., & Özen, S. (2020). Atıksu arıtma çamurlarının yakılmasıyla oluşan küllerin yapı malzemesi olarak geri kazanımı. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, 35(3), 1647-1664. https://doi.org/10.17341/gazimmfd.544678
Zairi, M., Ferchichi, M., Ismael, A., Jenayeh, M., & Hammami, H. (2004). Rehabilitation of El Yahoudia dumping site, Tunisia. Waste Management, 24(10), 1023-1034. https://doi.org/10.1016/j.wasman.2004.07.002
Zhang, C., Xu, T., Feng, H., & Chen, S. (2019). Greenhouse gas emissions from landfills: A review and bibliometric analysis. Sustainability, 11(8), 2282. https://doi.org/10.3390/su11082282

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Katı ve Tehlikeli Atıklar

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Mesrur Demir
0009-0002-9701-4814
Türkiye

Ayşe Özgüven ^*
0000-0003-1071-2813
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

31 Ağustos 2025

Gönderilme Tarihi

27 Şubat 2025

Kabul Tarihi

17 Haziran 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 30 Sayı: 2

DOI

https://doi.org/10.53433/yyufbed.1647809

IZ

https://izlik.org/JA22ZR48WL

APA

Demir, M., & Özgüven, A. (2025). Hakkari Merkez ve Yüksekova Katı Atık Vahşi Depolama Alanlarının Rehabilitasyonu ve Değerlendirilmesi. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 30(2), 647-662. https://doi.org/10.53433/yyufbed.1647809

AMA

1.Demir M, Özgüven A. Hakkari Merkez ve Yüksekova Katı Atık Vahşi Depolama Alanlarının Rehabilitasyonu ve Değerlendirilmesi. YYUFBED. 2025;30(2):647-662. doi:10.53433/yyufbed.1647809

Chicago

Demir, Mesrur, ve Ayşe Özgüven. 2025. “Hakkari Merkez ve Yüksekova Katı Atık Vahşi Depolama Alanlarının Rehabilitasyonu ve Değerlendirilmesi”. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 30 (2): 647-62. https://doi.org/10.53433/yyufbed.1647809.

EndNote

Demir M, Özgüven A (01 Ağustos 2025) Hakkari Merkez ve Yüksekova Katı Atık Vahşi Depolama Alanlarının Rehabilitasyonu ve Değerlendirilmesi. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 30 2 647–662.

IEEE

[1]M. Demir ve A. Özgüven, “Hakkari Merkez ve Yüksekova Katı Atık Vahşi Depolama Alanlarının Rehabilitasyonu ve Değerlendirilmesi”, YYUFBED, c. 30, sy 2, ss. 647–662, Ağu. 2025, doi: 10.53433/yyufbed.1647809.

ISNAD

Demir, Mesrur - Özgüven, Ayşe. “Hakkari Merkez ve Yüksekova Katı Atık Vahşi Depolama Alanlarının Rehabilitasyonu ve Değerlendirilmesi”. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 30/2 (01 Ağustos 2025): 647-662. https://doi.org/10.53433/yyufbed.1647809.

JAMA

1.Demir M, Özgüven A. Hakkari Merkez ve Yüksekova Katı Atık Vahşi Depolama Alanlarının Rehabilitasyonu ve Değerlendirilmesi. YYUFBED. 2025;30:647–662.

MLA

Demir, Mesrur, ve Ayşe Özgüven. “Hakkari Merkez ve Yüksekova Katı Atık Vahşi Depolama Alanlarının Rehabilitasyonu ve Değerlendirilmesi”. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, c. 30, sy 2, Ağustos 2025, ss. 647-62, doi:10.53433/yyufbed.1647809.

Vancouver

1.Mesrur Demir, Ayşe Özgüven. Hakkari Merkez ve Yüksekova Katı Atık Vahşi Depolama Alanlarının Rehabilitasyonu ve Değerlendirilmesi. YYUFBED. 01 Ağustos 2025;30(2):647-62. doi:10.53433/yyufbed.1647809

Rehabilitation and Evaluation of Hakkari Center and Yüksekova Solid Waste Wild Landfills

Öz

Anahtar Kelimeler

Hakkari Merkez ve Yüksekova Katı Atık Vahşi Depolama Alanlarının Rehabilitasyonu ve Değerlendirilmesi

Öz

Anahtar Kelimeler

Teşekkür

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster