Comparison of Derivative-Based and Derivative-Free Optimization Methods for Parameter Estimation in Nonlinear Least Squares Problems

Sinan Deniz; Yener Altun; Murat Canayaz; Beytullah Yağiz

doi:10.53433/yyufbed.1928294

TR EN

Doğrusal Olmayan En Küçük Kareler Problemlerinde Parametre Tahmini için Türev Tabanlı ve Türevsiz Optimizasyon Yöntemlerinin Karşılaştırılması

Öz

Bu çalışmada, doğrusal olmayan en küçük kareler problemlerinde parametre tahmini amacıyla Gradyan İniş, Gauss–Newton, Levenberg–Marquardt, Nelder–Mead ve Genetik Algoritma ile Nelder–Mead’in ardışık olarak kullanıldığı hibrit yaklaşım karşılaştırılmıştır. Karşılaştırmalar, her veri ve model kombinasyonunda aynı SSE amaç fonksiyonu ve ortak sayısal parametre alanı kullanılarak normalize koordinatlarda oluşturulan 30 kontrollü başlangıç senaryosu üzerinden yürütülmüştür. Hesaplama yükü NFE, NJE ve çalışma süresiyle izlenmiş, algoritmanın sonlanma kriterini karşılaması ulaşılan çözümün kalitesinden ayrı olarak değerlendirilmiştir. Yöntemler iki parametreli sentetik problemde, 4–60. haftalar arasındaki 57 dişi hindi canlı ağırlık gözleminde ve dişi Boer keçilerine ait 3783 yaş–ağırlık kaydında incelenmiştir. Sentetik problemde GN ve LM düşük hata düzeyine düşük hesaplama maliyetiyle ulaşırken, NM bazı başlangıçlarda daha yüksek hatalı sınır çözümlerinde sonlanma kriterini karşılamıştır. Hindi verisinde GA→NM başlangıç değerlerindeki değişime karşı daha tutarlı sonuçlar verirken, LM Gompertz ve Richards modellerinde benzer hata düzeylerine çok daha az değerlendirmeyle ulaşmıştır. Boer analizinde GA→NM başlangıç değerlerindeki değişime karşı tutarlı bir davranış gösterirken, GN özellikle Richards ve Weibull modellerinde başlangıçlara duyarlı bulunmuştur. Boer Richards çözümü Gompertz sınırına yaklaşmış ve bu bölgede belirgin sayısal kötü koşullandırma gözlenmiştir. Bulgular, NLS yöntemlerinin terminal hata düzeyi, başlangıç değerlerine duyarlılık, sonlanma davranışı, parametre sınırları ve hesaplama maliyeti birlikte dikkate alınarak karşılaştırılması gerektiğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

Doğrusal olmayan en küçük kareler, Parametre tahmini, Gauss–Newton, Levenberg–Marquardt, Nelder–Mead, Genetik algoritma

Comparison of Derivative-Based and Derivative-Free Optimization Methods for Parameter Estimation in Nonlinear Least Squares Problems

Öz

This study compared Gradient Descent, Gauss–Newton, Levenberg–Marquardt, Nelder–Mead, and a hybrid approach in which a Genetic Algorithm was followed sequentially by Nelder–Mead for parameter estimation in nonlinear least squares problems. For each data–model combination, the methods were evaluated under the same SSE objective function and a common numerical parameter space using 30 controlled initialization scenarios generated in normalized coordinates. Computational burden was monitored through the number of function evaluations (NFE), Jacobian evaluations (NJE), and runtime, while attainment of the algorithmic termination criterion was assessed separately from the quality of the terminal solution. The methods were examined on a two-parameter synthetic problem, 57 weekly live-weight observations from female turkeys between 4 and 60 weeks of age, and 3783 age–weight records from female Boer goats. In the synthetic problem, GN and LM reached low error levels at low computational cost, whereas NM met its termination criterion at higher-error boundary solutions for some initializations. In the turkey data, GA→NM produced more consistent results across changes in starting values, while LM reached comparable error levels with substantially fewer evaluations for the Gompertz and Richards models. In the Boer analysis, GA→NM likewise showed consistent behavior across starting values, whereas GN was particularly sensitive to initialization for the Richards and Weibull models. The Boer Richards solution approached the Gompertz boundary and exhibited pronounced numerical ill-conditioning in this region. These findings indicate that NLS methods should be compared by jointly considering terminal error level, sensitivity to starting values, termination behavior, parameter boundaries, and computational cost.

Anahtar Kelimeler

Nonlinear least squares, Parameter estimation, Gauss–Newton, Levenberg–Marquardt, Gradient descent, Nelder–Mead, Genetic algorithm

Etik Beyan

This article has received Ethics Committee Approval from the Van Yüzüncü Yıl University Animal Experiments Local Ethics Committee, dated October 17, 2024, Meeting No: 2024-9, File No: 2024-99, and Decision No: 2024-9-99, for the animal experiment described herein.

Kaynakça

Akgün, F. (2018). Doğrusal olmayan regresyon model parametrelerinin nokta ve aralık tahmini için bir yaklaşım [Master’s thesis, Ankara University].
Arando, A., González-Ariza, A., Lupi, T. M., Nogales, S., León, J. M., Navas-González, F. J., Delgado, J. V., & Camacho, M. E. (2021). Comparison of non-linear models to describe the growth in the Andalusian turkey breed. Italian Journal of Animal Science, 20(1), 1156–1167. https://doi.org/10.1080/1828051X.2021.1950054
Bates, D. M., & Watts, D. G. (1981). A relative offset orthogonality convergence criterion for nonlinear least squares. Technometrics, 23(2), 179–183. https://doi.org/10.1080/00401706.1981.10486262
Bilgin, Ö. C., & Esenbuğa, N. (2003). Doğrusal-olmayan büyüme modellerinde parametre tahmini. Hayvansal Üretim, 44(2), 81–90.
Björck, Å. (2024). Numerical methods for least squares problems (2nd ed.). Society for Industrial and Applied Mathematics. https://doi.org/10.1137/1.9781611977950
Brand, T. S., van der Westhuyzen, J. P., Hough, W., & van Zyl, J. H. C. (2024). Application of growth models to South African Boer goat castrates and does under feedlot conditions. Tropical Animal Health and Production, 56, Article 178. https://doi.org/10.1007/s11250-024-03973-5
Bvirwa, W., & Washaya, S. (2025). Application of growth models to Boer × Mashona and Kalahari × Mashona goats under extensive semi-arid conditions. Tropical Animal Health and Production, 57, Article 244. https://doi.org/10.1007/s11250-025-04489-2
Cochran, W. G. (1950). The comparison of percentages in matched samples. Biometrika, 37(3–4), 256–266. https://doi.org/10.1093/biomet/37.3-4.256
Çelik, A. (2013). Multiphase growth functions and some applications [Unpublished master’s thesis]. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi.
Conn, A. R., Gould, N. I., & Toint, P. L. (2000). Trust region methods. Society for Industrial and Applied Mathematics. https://doi.org/10.1137/1.9780898719857

Croeze, A., Pittman, L., & Reynolds, W. (2012). Solving nonlinear least-squares problems with the Gauss-Newton and Levenberg-Marquardt methods [Technical report]. Louisiana State University.
Demir, U. (2022). A study on parameter estimation methods in nonlinear regression models and their applications [Unpublished master’s thesis]. Ankara Üniversitesi.
Dennis, J. E., Jr., & Schnabel, R. B. (1996). Numerical methods for unconstrained optimization and nonlinear equations. Society for Industrial and Applied Mathematics. https://doi.org/10.1137/1.9781611971200
Foroutanifar, S., & Khaldari, M. (2024). The comparisons of non-linear models to describe the growth performance of Lori-Bakhtiari sheep. Veterinary Medicine and Science, 10(5), Article e1527. https://doi.org/10.1002/vms3.1527
Friedman, M. (1937). The use of ranks to avoid the assumption of normality implicit in the analysis of variance. Journal of the American Statistical Association, 32(200), 675–701. https://doi.org/10.1080/01621459.1937.10503522
Gallant, A. R. (1977). Three-stage least-squares estimation for a system of simultaneous, nonlinear, implicit equations. Journal of Econometrics, 5(1), 71–88. https://doi.org/10.1016/0304-4076(77)90035-5
García-Muñiz, J. G., Ramírez-Valverde, R., Núñez-Domínguez, R., & Hidalgo-Moreno, J. A. (2019). Dataset on growth curves of Boer goats fitted by ten non-linear functions. Data in Brief, 23, Article 103672. https://doi.org/10.1016/j.dib.2019.01.020
Gavin, H. P. (2019). The Levenberg-Marquardt algorithm for nonlinear least squares curve-fitting problems [Technical report]. Department of Civil and Environmental Engineering, Duke University.
Gratton, S., Lawless, A. S., & Nichols, N. K. (2007). Approximate Gauss–Newton methods for nonlinear least squares problems. SIAM Journal on Optimization, 18(1), 106–132. https://doi.org/10.1137/050624935
Haupt, R. L., & Haupt, S. E. (2004). Practical genetic algorithms (2nd ed.). Wiley.
Hifzan, R. M., Mamat Hamidi, K., Nur Aida, M. T., & Salisi, M. S. (2024). Analysis of growth curve with non-linear models of Gompertz and Logistics model in female Katjang × Boer goats in Malaysia. Tropical Animal Science Journal, 47(2), 155–160. https://doi.org/10.5398/tasj.2024.47.2.155
Holm, S. (1979). A simple sequentially rejective multiple test procedure. Scandinavian Journal of Statistics, 6, 65-70.
Kendall, M. G., & Stuart, A. (1967). The advanced theory of statistics: Vol. 2. Inference and relationship (2nd ed.). Charles Griffin.
Kittrell, J. R., Mezaki, R., & Watson, C. C. (1965). Estimation of parameters for nonlinear least squares analysis. Industrial & Engineering Chemistry, 57(12), 18–27. https://doi.org/10.1021/ie50672a006
Kmenta, J. (1971). Elements of econometrics. Macmillan.
Kor, A., Başpınar, E., Karaca, S., & Keskin, S. (2006). The determination of growth in Akkeci (White goat) female kids by various growth models. Czech Journal of Animal Science, 51(3), 110–116. https://doi.org/10.17221/3917-CJAS
Lai, W. H., Kek, S. L., & Tay, K. G. (2017). Solving nonlinear least squares problem using Gauss-Newton method. International Journal of Innovative Science, Engineering & Technology, 4(1), 258–262.
Lourakis, M. I. A. (2005). A brief description of the Levenberg-Marquardt algorithm implemented by levmar [Technical report]. Foundation for Research and Technology–Hellas.
Madsen, K., Nielsen, H. B., & Tingleff, O. (2004). Methods for non-linear least squares problems (2nd ed.). Technical University of Denmark.
Majhi, N., & Mishra, R. (2025). A novel hybrid genetic algorithm and Nelder-Mead approach and its application for parameter estimation (Version 3). F1000Research, 13, Article 1073. https://doi.org/10.12688/f1000research.154598.3
Marquardt, D. W. (1963). An algorithm for least-squares estimation of nonlinear parameters. Journal of the Society for Industrial and Applied Mathematics, 11(2), 431–441. https://doi.org/10.1137/0111030
Mathews, J. H., & Fink, K. K. (2004). Numerical methods using MATLAB (4th ed.). Pearson Prentice Hall.
McNemar, Q. (1947). Note on the sampling error of the difference between correlated proportions or percentages. Psychometrika, 12(2), 153–157. https://doi.org/10.1007/BF02295996
Musluoğlu, G. (2018). Comparison of iterative algorithms for parameter estimation in nonlinear regression [Master’s thesis, Middle East Technical University].
Narinç, D., Narinç, N. Ö., & Aygün, A. (2017). Growth curve analyses in poultry science. World’s Poultry Science Journal, 73(2), 395–408. https://doi.org/10.1017/S0043933916001082
Nash, J. C., & Walker-Smith, M. (1987). Nonlinear parameter estimation: An integrated system in BASIC. Marcel Dekker.
Nelder, J. A., & Mead, R. (1965). A simplex method for function minimization. The Computer Journal, 7(4), 308–313. https://doi.org/10.1093/comjnl/7.4.308
Nocedal, J., & Wright, S. J. (2006). Numerical optimization (2nd ed.). Springer. https://doi.org/10.1007/978-0-387-40065-5
Norris, D., Ngambi, J. W., Benyi, K., Makgahlela, M. L., Shimelis, H. A., & Nesamvuni, E. A. (2007). Analysis of growth curves of indigenous male Venda and Naked Neck chickens. South African Journal of Animal Science, 37(1), 21–26. https://doi.org/10.4314/sajas.v37i1.4021
Pimentel, C. M. M., Louvandini, H., & Campos, V. A. L. (2010). Non linear growth curves for weight and height in four genetic groups of horses. Ciência Animal Brasileira, 11(1), 80–89. https://doi.org/10.5216/cab.v11i1.5400
Ranganathan, A. (2004). The Levenberg-Marquardt algorithm [Tutorial].
Söğüt, B., Çelik, Ş., Ayasan, T., & İnci, H. (2016). Analyzing growth curves of turkeys reared in different breeding systems (intensive and free-range) with some nonlinear models. Brazilian Journal of Poultry Science, 18(4), 619–628. https://doi.org/10.1590/1806-9061-2016-0263
Şengül, T., & Kiraz, S. (2005). Non-linear models for growth curves in Large White turkeys. Turkish Journal of Veterinary and Animal Sciences, 29, 331–337.
Tesema, Z., Kefale, A., Deribe, B., Tilahun, M., Lakew, M., Alebachew, G. W., Belayneh, N., Zegeye, A., Yizengaw, L., Alemayehu, K., Getachew, T., Kebede, D., Taye, M., & Gizaw, S. (2023). Growth curve analysis in different generations of Boer × Central Highland goats using alternative estimation models. PLOS ONE, 18(11), Article e0293493. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0293493
Tjørve, K. M. C., & Tjørve, E. (2017). The use of Gompertz models in growth analyses, and new Gompertz-model approach: An addition to the Unified-Richards family. PLOS ONE, 12(6), Article e0178691. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0178691
Wilcoxon, F. (1945). Individual comparisons by ranking methods. Biometrics Bulletin, 1(6), 80–83. https://doi.org/10.2307/3001968
Yang, X. S. (2010). Engineering optimization: An introduction with metaheuristic applications. Wiley. https://doi.org/10.1002/9780470640425
Yonar, A., & Yonar, H. (2022). An efficient hybrid algorithm with particle swarm optimization and Nelder-Mead algorithm for parameter estimation of nonlinear regression modeling. Gazi University Journal of Science, 35(2), 716–729. https://doi.org/10.35378/gujs.864980

Ayrıntılar

Birincil Dil

İngilizce

Konular

İstatistik (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Sinan Deniz
0000-0002-1088-321X
Türkiye

Yener Altun
0000-0003-1073-5513
Türkiye

Murat Canayaz
0000-0001-8120-5101
Türkiye

Beytullah Yağiz ^*
0000-0001-5453-185X
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

26 Ekim 2026

Gönderilme Tarihi

13 Nisan 2026

Kabul Tarihi

7 Eylül 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 31

DOI

https://doi.org/10.53433/yyufbed.1928294

IZ

https://izlik.org/JA45HS83LM

APA

Deniz, S., Altun, Y., Canayaz, M., & Yağiz, B. (2026). Comparison of Derivative-Based and Derivative-Free Optimization Methods for Parameter Estimation in Nonlinear Least Squares Problems. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 31. https://doi.org/10.53433/yyufbed.1928294

AMA

1.Deniz S, Altun Y, Canayaz M, Yağiz B. Comparison of Derivative-Based and Derivative-Free Optimization Methods for Parameter Estimation in Nonlinear Least Squares Problems. YYUFBED. 2026;31. doi:10.53433/yyufbed.1928294

Chicago

Deniz, Sinan, Yener Altun, Murat Canayaz, ve Beytullah Yağiz. 2026. “Comparison of Derivative-Based and Derivative-Free Optimization Methods for Parameter Estimation in Nonlinear Least Squares Problems”. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 31 (Ekim). https://doi.org/10.53433/yyufbed.1928294.

EndNote

Deniz S, Altun Y, Canayaz M, Yağiz B (01 Ekim 2026) Comparison of Derivative-Based and Derivative-Free Optimization Methods for Parameter Estimation in Nonlinear Least Squares Problems. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 31

IEEE

[1]S. Deniz, Y. Altun, M. Canayaz, ve B. Yağiz, “Comparison of Derivative-Based and Derivative-Free Optimization Methods for Parameter Estimation in Nonlinear Least Squares Problems”, YYUFBED, c. 31, Eki. 2026, doi: 10.53433/yyufbed.1928294.

ISNAD

Deniz, Sinan - Altun, Yener - Canayaz, Murat - Yağiz, Beytullah. “Comparison of Derivative-Based and Derivative-Free Optimization Methods for Parameter Estimation in Nonlinear Least Squares Problems”. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi 31 (01 Ekim 2026). https://doi.org/10.53433/yyufbed.1928294.

JAMA

1.Deniz S, Altun Y, Canayaz M, Yağiz B. Comparison of Derivative-Based and Derivative-Free Optimization Methods for Parameter Estimation in Nonlinear Least Squares Problems. YYUFBED. 2026;31. doi:10.53433/yyufbed.1928294.

MLA

Deniz, Sinan, vd. “Comparison of Derivative-Based and Derivative-Free Optimization Methods for Parameter Estimation in Nonlinear Least Squares Problems”. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, c. 31, Ekim 2026, doi:10.53433/yyufbed.1928294.

Vancouver

1.Sinan Deniz, Yener Altun, Murat Canayaz, Beytullah Yağiz. Comparison of Derivative-Based and Derivative-Free Optimization Methods for Parameter Estimation in Nonlinear Least Squares Problems. YYUFBED. 01 Ekim 2026;31. doi:10.53433/yyufbed.1928294

Amaç ve Kapsam

Yazım Kuralları

FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ DERGİSİ

YAYIM İLKELERİ VE YAZIM KURALLARI

Yayım ilkeleri

1. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 1992 yılında yayın hayatına başlamış bir bilimsel araştırma dergisidir. Dergimiz, mühendislik ve mimarlık bilimleri, tarım ve orman bilimleri ve temel bilimler alanlarında düzenli olarak Nisan, Ağustos ve Aralık aylarında yılda üç sayı yayımlanan ulusal hakemli bir dergidir.

2. Dergimizde Türkçe ve İngilizce yazılmış Araştırma Makalesi, Teknik Not ve Derlemeler yayımlanır.

3. Yayımlanmak üzere gönderilen makalelerin herhangi bir yerde yayımlanmamış veya yayımlanmak üzere herhangi bir dergiye gönderilmemiş olması zorunludur. On yıldan eski çalışmalar değerlendirmeye alınmaz.

4. Dergiye yayınlanmak üzere gönderilen bir araştırma makalesi; Başlık, Türkçe ve İngilizce Özet, Giriş, Materyal ve Yöntem, Bulgular, Tartışma ve Sonuç ve Kaynaklar ana başlıkları altında hazırlanmalıdır. Bulgular ve Tartışma kısmı birlikte de yazılabilir.

5. Her sayıda en fazla o sayıda basılan makale sayısının en fazla % 20’si kadar derlemeye yer verilir.

6. Araştırma makalesi olarak dergimize gönderilen çalışmalar lisansüstü tezlerden üretilmiş ise bu durum ilk sayfada dipnot olarak verilmelidir.

7. Dergimiz Açık Kaynak Yayın Politikasını benimsemektedir.

8. Dergimizde yayınlanacak makalelerin bilimsel etik kuralları içerisinde olması gerekmektedir. Makaleler, uluslararası kabul görmüş bilim etik kurallarına uygun olarak hazırlanmalıdır.

9. Etik Kurul Raporu gerekli hallerde, raporun bir kopyası metin ile birlikte gönderilmelidir. Etik kurul izni gerektiren çalışmalar aşağıdaki gibidir:

Anket, mülakat, odak grup çalışması, gözlem, deney, görüşme teknikleri kullanılarak katılımcılardan veri toplanmasını gerektiren nitel ya da nicel yaklaşımlarla yürütülen her türlü araştırmalar
İnsan ve hayvanların (materyal/veriler dahil) deneysel ya da diğer bilimsel amaçlarla kullanılması,
İnsanlar üzerinde yapılan klinik araştırmalar,
Hayvanlar üzerinde yapılan araştırmalar,
Kişisel verilerin korunması kanunu gereğince retrospektif çalışmalar,
Ayrıca;
Olgu sunumlarında “Aydınlatılmış onam formu”nun alındığının belirtilmesi,
Başkalarına ait ölçek, anket, fotoğrafların kullanımı için sahiplerinden izin alınması ve belirtilmesi,
Kullanılan fikir ve sanat eserleri için telif hakları düzenlemelerine uyulduğunun belirtilmesi

10. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisine gönderilen makaleler intihal raporu Turnitin ve/veya iThenticate yazılımı aracılığıyla kontrol edilir. Makalenin Benzerlik İndeksi (SI) % 20; Her bir benzerlik oranı (alıntı yapılan her bir kaynak) ise % 5'i geçmemelidir. Benzerlik indeksi belirtilen düzeylerin üzerinde ise ilgili yazar/yazarlara makale iade edilir. Bu konuda yeterli düzeltmelerin 10 gün içerisinde yapılmaması halinde makale reddedilir. İntihal, makalenin yayınlanmasından sonra ispatlanırsa, o makale derhal web sitesinden çekilecek ve kaldırılacaktır ve ilgili yazar/yazarlar, Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisine beş yıl süre ile makale gönderemeyeceklerdir.

11. Makalede yer alan tüm yazarlar, çalışmalarının yayın haklarını Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi’ne verdiklerine dair Telif Hakları Formu’nu imzalamalıdırlar. Telif Hakkı Formu yazarlar tarafından gönderilmediği sürece çalışma değerlendirmeye alınmaz.

12. Değerlendirme süreci tamamlanan makaleler, geliş tarihi dikkate alınarak yayımlanır. Makaleler yayına hazır hale geldikleri andan itibaren yayınlanması planlanan ilk sayıya eklenirler; ancak tüm makaleler tamamlandıktan sonra ilgili sayı toplu halde yayınlanır.

13. Mizanpaj çalışması sırasında yazar(lar)a gönderilecek olan kontrol ve düzeltme amaçlı gönderilere (matbaa provası), belirtilen sürelerde cevap verilmelidir. Belirtilen sürelerde cevap vermeyen yazar(lar)ın makaleleri bir sonraki sayıda değerlendirilmek üzere ötelenir.

14. Basımına karar verilen eserde ekleme ve çıkarma yapılamaz. Bir yazarın aynı sayıda ilk isim olarak bir (1), ilk isim olmadan da bir (1) eseri olmak üzere en en fazla iki eseri basılabilir. Yayınlanan eserin tüm sorumluluğu yazar(lar)ına aittir.

Yazım kuralları

1. Dergimizde yayımlanmak üzere gönderilen eserler dergi yazım kurallarına göre hazırlanmalıdır.
Yazım ilkelerine uygun olmayan çalışmalar hakem değerlendirme sürecine alınmadan yazarlara iade edilir.

• Dergimize makale gönderirken Başlık Sayfası ve Makale Şablonu ayrı dosyalarda gönderilmeli, makale metnine yazar adları ve çalıştıkları kurum benzeri bilgiler kesinlikle yazılmamalıdır.

Yazar(lar)ın daha önceki çalışmalarına atıf yapılırken, çalışmanın kendilerine ait olduğunu belirten ifadeler kullanılmamalıdır.

Makale Şablonu için TIKLAYINIZ

Başlık Sayfası için TIKLAYINIZ

• Makale dili İngilizce ise

Template için TIKLAYINIZ

Title Page için TIKLAYINIZ

2. Dergimizde yazım dili Türkçe ve/veya İngilizce olup makale metni anlaşılabilir, yalın ve akıcı bir tarzda ilgili alandaki teknik ifadelerle kaleme alınmalıdır.

Gereksiz ve çok bilinen bilgilerden ve gereksiz kaynaklardan kaçınılmalır ve daha önce yayınlanmış veri, formül ve sonuçlara atıf yapılarak alıntı yapılmalıdır.

Zorunlu ya da istisnai haller dışında 15 yıldan eski kaynak kullanılmamalıdır. Kaynak sayısı her 1000 kelime için 10 adetten fazla olmamalıdır.

3. Makalede isim kısaltmaları " Web of Science Kısaltmaları " kullanılarak yapılmalıdır.

• Makaleye özgü veya ilgili alanda kullanılan kısaltmalar, ilk geçen yerde parantezde belirtilmelidir.

• Tüm makalelerde SI (International Systeme of Units) ölçü birimleri ve

• ondalık kesir olarak nokta kullanılmalıdır (1,25 yerine 1.25 gibi).

4. Baskı için, resimlerin kaliteli kopyaları (JPG veya TIFF formatında 300 dpi) ek dosya olarak gönderilmelidir.

5. Dergi yazım kuralları aynı zamanda baskı formatıdır. Bu nedenle yazım kurallarının yazarlarca dikkatle uygulanması gerekmektedir.

Yazım kurallarına uygun olmayan makaleler, yazarlara geri gönderilecektir.

6. Makalede APA 7. sürüm kaynak yazım yöntemi kullanılmalıdır.

Makalelerin Değerlendirilme Süreci

1. Dergimize gönderilen çalışmalar ilk olarak editörler tarafından değerlendirilir. Bu aşamada, derginin amaç ve kapsamına uymayan, Türkçe ve İngilizce olarak dil ve anlatım kuralları açısından zayıf, bilimsel açıdan kritik hatalar içeren, özgün değeri olmayan, istatistik analiz hataları içeren ve yayın politikalarını karşılamayan çalışmalar reddedilir. Reddedilen çalışmaların yazarları, gönderim tarihinden itibaren en geç iki hafta içerisinde bilgilendirilir. Uygun bulunan çalışmalar ise ön değerlendirme için çalışmanın ilgili olduğu alana yönelik bir alan ya da bölüm editörüne gönderilir.

2. Ön değerlendirme sürecinde alan ya da bölüm editörleri çalışmaların, giriş, materyal ve yöntem, bulgular, tartışma ve sonuç bölümlerini dergi yayın politikaları ve kapsamı ile özgünlük açısından ayrıntılı bir şekilde inceler. Bu inceleme sonucunda uygun bulunmayan çalışmalar en geç dört hafta içerisinde bölüm editörü değerlendirme raporu ile birlikte iade edilir.

3. Çalışmalar içeriğine ve hakemlerin uzmanlık alanlarına göre hakemlere gönderilir. Dergimizde makale değerlendirmelerinde kör hakemlik uygulanmaktadır. Makaleleri değerlendiren hakemlerin isimleri yazarlara bildirilmez. Hakemlerin de, yazar isimlerini görmeden makaleleri değerlendirmeleri sağlanır. Eğer makalenin yazar(lar)ı Van Yüzüncü yıl Üniversitesi'nden ise o zaman hakemler mutlaka üniversite dışından atanır. Makalenin yazar(lar)ı üniversite dışından ise hakemler üniversite içinden de atanabilir. Hakem havuzumuz, büyük çoğunluğu üniversite dışından ve yurtdışından olan hakemlerden oluşmaktadır.

4. Hakemlere gönderilen makalelerin 20 gün içerisinde değerlendirilmesi beklenir. Bu sürenin aşılması durumunda editör hakeme hatırlatma yaparak 7 gün ek süre verir. Bu sürenin de aşılması durumunda editör yeni hakem ataması yaparak eski hakemden isteği geri çeker.

5. Makale değerlendirmesinden iki olumlu hakem raporu alan yazı yayınlanmaya hak kazanır. Bir olumlu bir olumsuz hakem raporu alan yazı, üçüncü bir hakeme gönderilir.

6. Hakemlerden gelen görüşler, alan editörü tarafından en geç 2 hafta içerisinde incelenir. Bu inceleme sonucunda alan editörü çalışmaya ilişkin nihai kabul veya ret kararı verir.

7. Hakem önerileri doğrultusunda yeterli görülmeyen makalelere geliştirilmesi hususunda majör (değerlendirme için yeniden gönder) ya da minör (düzeltme gerekli) revizyon kararı verilir. İstenilen seviyeye ulaşmayan ve bilimsel açıdan yeterli görülmeyen makaleler reddedilir.

8. Makale hakkında verilen "değerlendirme için yeniden gönder" veya "düzeltme gerekli" kararından sonra gerekli değişikliklerin yazar tarafından" değerlendirme için yeniden gönder" kararı için 30 gün içerisinde, "düzeltme gerekli" kararı için 15 gün içerisinde yapılması beklenir. Aksi taktirde, makale reddedilir.

17232 TIKLAYINIZ

Etik İlkeler ve Yayın Politikası

ETİK İLKELER

Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi,

- Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi (https://www.yok.gov.tr/Sayfalar/Kurumsal/mevzuat/bilimsel-arastirma-ve-etik-yonetmeligi.aspx)

- Helsinki Deklarasyonu (https://www.wma.net/wp-content/uploads/2018/07/DoH-Oct2008.pdf)

- Commitee on Publication Ethics (COPE) (https://publicationethics.org/about/guide)

- WAME (https://www.wame.org/)

temelinde etik görev ve sorumlulukları yerine getirmeyi taahhüt eder.

Yazar ve hakemlerin de bu çerçevede davranmasını bekler.

Dergiye gönderilen makalelerde etik kurul kararı gerektiren klinik ve deneysel insan ve hayvanlar üzerindeki çalışmalar için ayrı ayrı etik kurul onayı alınmış olmalı, bu onay makalede belirtilmeli ve belgelendirilmelidir.

Editör ve yardımcı editörlerin etik sorumlulukları

Dergiye gönderilen çalışmaların önemi, özgün değeri, geçerliliği, anlatımın açıklığı ve derginin amaç ve hedeflerine uygunluğu bakımından değerlendirerek olumlu ya da olumsuz karar vermelidirler. Makaleyi ilk inceleme sonucunda ret etme kararına varırsa yazarlara bunun nedenini açık bir şekilde bildirmekle yükümlüdürler.
Editör ve yardımcıları, dergiye yayınlanmak üzere gönderilen çalışmaların, 15 gün içinde, değerlendirmeye alınıp alınmadığını yazara bildirmelidir. Editör veya yardımcıları gönderilen çalışmaların hangilerinin yayınlanması gerektiğine karar vermekten sorumludur.
Dergiye gönderilen çalışmalar editör veya yardımcıları tarafından öncelikle intihal ihtimaline karşı kontrol edilmelidir. Bu aşamada intihal ihtimali olan çalışmalar, editör veya yardımcıları tarafından reddedilir.
Dergiye gönderilen çalışmalarda yer alan yayınlanmamış yöntem ve bilgiler, yazarların açık yazılı izni olmaksızın hiçbir kimse tarafından kendi çalışması içinde kullanılmamalıdır.
Dergiye gönderilen çalışmalar; yazarların sosyal, kültürel, ekonomik özellikleri ile dini inançları göz önüne alınmaksızın, sadece entelektüel değerleri çerçevesinde değerlendirilmelidir.
Dergiye gönderilen çalışmalar, editör veya yardımcıları tarafından çalışmanın yazarları, hakemleri, yardımcı editörler ve yayıncı dışında hiç kimseye ifşa edilmemelidir.
Makaleleri bilgi uzmanlıklarına uygun olan hakemlere göndermelidirler.
Hakemleri tarafsız, bilimsel ve nesnel bir dille çalışmayı değerlendirmeleri için teşvik etmelidirler.
Hakem havuzunu oluşturmalı ve sürekli güncel tutmalıdırlar. Hakem havuzunda; makaleleri objektif değerlendiren, hakemlik sürecini zamanında yerine getiren, makaleyi yapıcı eleştirilerle değerlendiren ve etik kurallara uygun davranan bilim insanlarının olmasına özen göstermelidirler.
Editör veya yardımcıları tarafından dergiye gönderilen çalışmaların başka bir yazar ve/veya kurum ile çıkar çatışmasının olduğunu tespit etmesi halinde, çalışma yayın/değerlendirme sürecinden çekilmelidir.
Dergiye gönderilen çalışmaların kabulü veya reddi ile ilgili son görüş editöre aittir. Editör çalışmanın özgünlüğü ve önemi gibi hususları dikkate alarak kararını vermelidir.
Editör, dergiye gönderilen çalışmaların kabulü için yazarlara dergideki herhangi bir makaleye veya başka bir çalışmaya atıf yapması konusunda telkinde bulunmamalıdır.

Hakemlerin etik sorumlulukları

Editör veya yardımcıları tarafından kendisine değerlendirme için gönderilen çalışmayı değerlendirme konusunda çalışma ile ilgili yeterli bilgiye sahip olmadığını hisseden ya da ivedi bir değerlendirme yapamayacak durumda olan bir hakem, editörü bu durumdan haberdar ederek değerlendirme görevinden ayrılmalıdır.
Hakemler, gizlilik ilkesine riayet ederek değerlendirmesini yapmalıdır. Editör veya yardımcıları dışındaki kişilere çalışmalar gösterilmemeli ve başkalarıyla çalışma hakkında tartışma yapılmamalıdır.
Hakemler, inceleme sürecinde elde etmiş olduğu ayrıcalıklı bilgi ve fikirleri gizli tutmalı ve kişisel çıkarı için kullanmamalıdır. Ayrıca hakemler, değerlendirmesini yaptığı ve henüz yayınlanmamış çalışmanın verilerinin herhangi bir parçasını kullanmamalıdır.
Hakem eleştirileri nesnel olarak yapılmalıdır. Yazara karşı hiçbir kişisel eleştiri yöneltilmemelidir. Hakemler, fikirlerini açık biçimde destekleyen argümanlarla ifade etmelidir.
Hakemler değerlendirilen çalışmanın daha önce yayınlanmış başka bir çalışma ile arasında esaslı bir benzerlik veya örtüşmeyi tespit etmeleri halinde, durumu editöre iletmelidirler.
Hakemler, yazarı ile aralarında rekabet, işbirliği veya başka türlü ilişki veya bağlantılar bulunduğunu tespit ettiği çalışmaları değerlendirmemelidir.

Yazarların etik sorumlulukları

Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi’ne gönderilen makaleler belirtilen çalışma alanlarına uygun özgün çalışmalar olmalıdır.
Yazarlar yayınlanması amacıyla gönderilen makalelerini aynı anda başka bir dergiye gönderemezler. Aynı araştırmayı birden fazla dergide yayınlayamazlar.
Yazarlar çalışmalarına ilişkin verileri etik ilkeler çerçevesinde toplamalıdır. Çalışmanın dayanağını oluşturan ham veriler talep edildiği takdirde yazarlar yayımcı, editör ve hakemlere iletmekle yükümlüdür.

Kaynak listesi belirtilmelidir.
Yayınlanmak amacıyla gönderilen makaleler bilimsel yayın etiğine (intihal, sahtecilik, çarpıtma, tekrar yayın, dilimleme, haksız yazarlık, destekleyen kuruluşu belirtmemek, hayvanlar üzerindeki çalışmalarda etik kurallara uymamak) aykırı olmamalıdır.
Dergiye gönderilen çalışmalar, yeterli düzeyde kaynak bilgisi ve ayrıntı içermelidir. Hileli ve bilinçli yanlış ifadeler etik olmayan durumlara yol açacağından kabul edilemez. Henüz sunulmamış veya savunularak kabul edilmemiş tezler veya çalışmalar, sahibinin izni olmadan kaynak olarak kullanılamaz. Kaynak listesi belirtilmelidir.
Yazarların potansiyel çıkar çatışmaları belirtilmelidir. Yazarlar gönderdikleri çalışmaları destekleyen kuruluşları, finansal kaynakları veya çıkar çatışmasını beyan etmekle yükümlüdür.
Dergiye gönderilen çalışmanın tasarımına, uygulanmasına veya yorumuna katkı sağlayan her kişi, çalışmada belirtilmelidir. Önemli katkıda bulunan tüm katılımcılar ilk yazarı takiben listelenmelidir. Bunun dışındaki kişiler ise çalışmanın “Teşekkür(Acknowledgement)” kısmına ilave edilmelidir.
Yayın sürecinde, ilgili dergi/kurum ile yazışmaları yapan “Sorumlu Yazar” olarak kabul edilir. Sorumlu yazar, yaptığı yazışmaları diğer yazarlarla paylaşmalı, gerekli işlemleri zamanında ve doğru olarak yapmalıdır.
Yazar, dergide yayınlanmış çalışması içerisinde önemli bir yanlışlık veya kusur tespit ederse, bu durumu acil olarak dergi editörüne veya yayıncıya bildirmek ve mevcut yanlışlığın veya kusurun düzeltilmesi için editörle işbirliği yapmak yükümlülüğündedir.
Tüm yazarların makalenin içeriği konusunda sorumluluk aldığı kabul edilir. Bir makalede herhangi bir katkısı olmayan bir kişinin yazar olması etik dışıdır. Aynı şekilde yayına önemli katkısı olan birinin yazarlar arasında yer almaması da etik dışıdır.

Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiğine Aykırı Eylemler

Uydurma: Bir bilimsel araştırma yapılmadan yapılmış gibi veriler uydurmak, bunları rapor etmek veya yayınlamak,

Çarpıtma: Araştırma kayıtları ve elde edilen verileri tahrif etmek, araştırmada kullanılmayan yöntem, cihaz ve materyalleri kullanılmış gibi göstermek, araştırma hipotezine uygun olmayan verileri değerlendirmeye almamak, ilgili teori veya varsayımlara uydurmak için veriler ve/veya sonuçlarla oynamak, destek alınan kişi ve kuruluşların çıkarları doğrultusunda araştırma sonuçlarını tahrif etmek veya şekillendirmek,

İntihal (Aşırma): Başkalarının fikirlerini, yöntemlerini, verilerini, uygulamalarını, yazılarını, şekillerini veya eserlerini sahiplerine bilimsel kurallara uygun biçimde atıf yapmadan kısmen veya tamamen kendi eseriymiş gibi sunmak,

Sahtecilik: Araştırmaya dayanmayan veriler üretmek, sunulan veya yayınlanan eseri gerçek olmayan verilere dayandırarak düzenlemek veya değiştirmek, bunları rapor etmek veya yayımlamak, yapılmamış bir araştırmayı yapılmış gibi göstermek,

Tekrar yayım (Dublikasyon): Bir araştırmanın sonuçlarını, ilk yayınlandığı derginin editöründen izin almaksızın başka dergide tekrar yayınlamak,

Dilimleme: Bir araştırmanın sonuçlarını araştırmanın bütünlüğünü bozacak şekilde, uygun olmayan biçimde parçalara ayırarak ve birbirine atıf yapmadan çok sayıda yayın yaparak doçentlik sınavı değerlendirmelerinde ve akademik terfilerde ayrı eserler olarak sunmak,

Haksız yazarlık: Aktif katkısı olmayan kişileri yazarlar arasına dâhil etmek, aktif katkısı olan kişileri yazarlar arasına dâhil etmemek, yazar sıralamasını gerekçesiz ve uygun olmayan bir biçimde değiştirmek, aktif katkısı olanların isimlerini yayım sırasında veya sonraki baskılarda eserden çıkarmak, aktif katkısı olmadığı halde nüfuzunu kullanarak ismini yazarlar arasına dâhil ettirmek,

Diğer etik ihlali türleri: Destek alınarak yürütülen araştırmaların yayınlarında destek veren kişi, kurum veya kuruluşlar ile onların araştırmadaki katkılarını açık bir biçimde belirtmemek, insan ve hayvanlar üzerinde yapılan araştırmalarda etik kurallara uymamak, yayınlarında hasta haklarına saygı göstermemek, hakem olarak incelemek üzere görevlendirildiği bir eserde yer alan bilgileri yayınlanmadan önce başkalarıyla paylaşmak, bilimsel araştırma için sağlanan veya ayrılan kaynakları, mekânları, imkânları ve cihazları amaç dışı kullanmak, tamamen dayanaksız, yersiz ve kasıtlı etik ihlali suçlamasında bulunmak.

YAYIN POLİTİKASI

1. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 1995 yılında yayın hayatına başlamış bir bilimsel araştırma dergisidir. Dergimiz, mühendislik ve mimarlık bilimleri, tarım ve orman bilimleri ve temel bilimler alanlarında düzenli olarak Nisan, Ağustos ve Aralık aylarında yılda üç sayı yayımlanan ulusal hakemli bir dergidir.

2. Dergimizde Türkçe ve İngilizce yazılmış Araştırma Makalesi, Teknik Not ve Derlemeler yayımlanır.

3. Yayımlanmak üzere gönderilen makalelerin herhangi bir yerde yayımlanmamış veya yayımlanmak üzere herhangi bir dergiye gönderilmemiş olması zorunludur. On yıldan eski çalışmalar değerlendirmeye alınmaz.

4. Dergiye yayınlanmak üzere gönderilen bir araştırma makalesi; Başlık, Türkçe ve İngilizce Özet, Giriş, Materyal ve Yöntem, Bulgular, Tartışma ve Sonuç ve Kaynaklar ana başlıkları altında hazırlanmalıdır. Bulgular ve Tartışma kısmı birlikte de yazılabilir.

5. Araştırma Makalesi 2500-5000, Derleme 4.000-7000 ve Teknik Not 1000-2500 kelime sayısı sınırları içerisinde olmalıdır.

6. Derlemeler bilimsel dergilerde yayınlanmış bilimsel yazıların, çalışmaların veya güncel gelişmelerin belirtilen konuda yoğun çalışmaları bulunan deneyimli yazarlarca (sorumlu yazarın derleme konusu ile ilgili Uluslararası hakemli dergilerde en az 5 özgün makaleye sahip olması şartı aranır) yapılan bir sentezi, yorumu ve durum değerlendirmesi şeklinde olmalıdır. Her sayıda en fazla o sayıda basılan makale sayısının en fazla % 20’si kadar derlemeye yer verilir.

7. Araştırma makalesi olarak dergimize gönderilen çalışmalar lisansüstü tezlerden üretilmiş ise bu durum ilk sayfada dipnot olarak verilmelidir.

8. Dergimiz Açık Kaynak Yayın Politikasını benimsemektedir.

9. Dergimizde yayınlanacak makalelerin bilimsel etik kuralları içerisinde olması gerekmektedir. Makaleler, uluslararası kabul görmüş bilim etik kurallarına uygun olarak hazırlanmalıdır.

10. Etik Kurul Raporu gerekli hallerde, raporun bir kopyası metin ile birlikte gönderilmelidir. Etik kurul izni gerektiren çalışmalar aşağıdaki gibidir:

Anket, mülakat, odak grup çalışması, gözlem, deney, görüşme teknikleri kullanılarak katılımcılardan veri toplanmasını gerektiren nitel ya da nicel yaklaşımlarla yürütülen her türlü araştırmalar

İnsan ve hayvanların (materyal/veriler dahil) deneysel ya da diğer bilimsel amaçlarla kullanılması,

İnsanlar üzerinde yapılan klinik araştırmalar,

Hayvanlar üzerinde yapılan araştırmalar,

Kişisel verilerin korunması kanunu gereğince retrospektif çalışmalar,

Ayrıca;

Olgu sunumlarında “Aydınlatılmış onam formu”nun alındığının belirtilmesi,

Başkalarına ait ölçek, anket, fotoğrafların kullanımı için sahiplerinden izin alınması ve belirtilmesi,

Kullanılan fikir ve sanat eserleri için telif hakları düzenlemelerine uyulduğunun belirtilmesi

11. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisine gönderilen makaleler intihal raporu Turnitin ve/veya iThenticate yazılımı aracılığıyla kontrol edilir. Makalenin Benzerlik İndeksi (SI) % 20; Her bir benzerlik oranı (alıntı yapılan her bir kaynak) ise % 5'i geçmemelidir. Benzerlik indeksi belirtilen düzeylerin üzerinde ise makale reddedilir. İntihal, makalenin yayınlanmasından sonra ispatlanırsa, o makale derhal web sitesinden çekilecek ve kaldırılacaktır ve ilgili yazar/yazarlar, Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisine beş yıl süre ile makale gönderemeyeceklerdir.

12. Makalede yer alan tüm yazarlar, çalışmalarının yayın haklarını Yüzüncü Yıl Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi’ne verdiklerine dair Telif Hakları Formu’nu imzalamalıdırlar. Telif Hakkı Formu yazarlar tarafından gönderilmediği sürece çalışma değerlendirmeye alınmaz.

13. Değerlendirme süreci tamamlanan makaleler, geliş tarihi dikkate alınarak yayımlanır. Makaleler yayına hazır hale geldikleri andan itibaren yayınlanması planlanan ilk sayıya eklenirler; ancak tüm makaleler tamamlandıktan sonra ilgili sayı toplu halde yayınlanır.

14. Mizanpaj çalışması sırasında yazar(lar)a gönderilecek olan kontrol ve düzeltme amaçlı gönderilere (matbaa provası), belirtilen sürelerde cevap verilmelidir. Belirtilen sürelerde cevap vermeyen yazar(lar)ın makaleleri bir sonraki sayıda değerlendirilmek üzere ötelenir.

15. Basımına karar verilen eserde ekleme ve çıkarma yapılamaz. Bir yazarın aynı sayıda ilk isim olarak bir (1), ilk isim olmadan da bir (1) eseri olmak üzere en en fazla iki eseri basılabilir. Yayınlanan eserin tüm sorumluluğu yazar(lar)ına aittir.

Yazım kuralları

1. Dergimizde yayımlanmak üzere gönderilen eserler dergi yazım kurallarına göre hazırlanmalıdır. Yazım ilkelerine uygun olmayan çalışmalar hakem değerlendirme sürecine alınmadan yazarlara iade edilir. YAZIM KURALLARI VE İLGİLİ ŞABLON İÇİN TIKLAYINIZ.

2. Dergimizde yazım dili Türkçe ve/veya İngilizce olup makale metni anlaşılabilir, yalın ve akıcı bir tarzda ilgili alandaki teknik ifadelerle kaleme alınmalıdır. Gereksiz ve çok bilinen bilgilerden ve gereksiz kaynaklardan kaçınılmalıdır ve daha önce yayınlanmış veri, formül ve sonuçlara atıf yapılarak alıntı yapılmalıdır. Zorunlu ya da istisnai haller dışında 15 yıldan eski kaynak kullanılmamalıdır. Kaynak sayısı her 1000 kelime için 10 adetten fazla olmamalıdır.

3. Makalede isim kısaltmaları " Web of Science Kısaltmaları " kullanılarak yapılmalıdır. Makaleye özgü veya ilgili alanda kullanılan kısaltmalar, ilk geçen yerde parantezde belirtilmelidir. Tüm makalelerde SI (International Systeme of Units) ölçü birimleri ve ondalık kesir olarak nokta kullanılmalıdır (1,25 yerine 1.25 gibi).

4. Baskı için, resimlerin kaliteli kopyaları (JPG veya TIFF formatında 300 dpi) ek dosya olarak gönderilmelidir.

5. Dergi yazım kuralları aynı zamanda baskı formatıdır. Bu nedenle yazım kurallarının yazarlarca dikkatle uygulanması gerekmektedir. Yazım kurallarına uygun olmayan makaleler, yazarlara geri gönderilecektir.

6. Makalede APA 6. sürüm kaynak yazım yöntemi kullanılmalıdır.