Araştırma Makalesi

Bizans Dini Resim Sanatında Kuzu Sembolünden Melismos Sahnesine

Sayı: 61 1 Ekim 2023
PDF İndir
EN TR

Bizans Dini Resim Sanatında Kuzu Sembolünden Melismos Sahnesine

Öz

Bizans dini resim sanatında kuzu, ilk yüzyıllardan itibaren, Yuhanna 1:29’da Vaftizci Yahya’nın İsa’yı “Tanrı’nın Kuzusu” olarak tanımlamasının ve İsa’nın Fısıh bayramında kuzuların kurban edildiği saatte çarmıhtaki ölümü nedeniyle, İsa’yı ifade eden bir sembol olarak kullanılmıştır. Tanrı’nın imgelerle gösterimi yerine sembollerin kullanımı, Yahudilikte ve birçok dinde yer alan Tanrı’nın görünmezliği ilkesiyle ilişkilidir. Görünmez Tanrı’nın resmedilememesi nedeniyle onu ifade etmek için ya kelimeler ya da semboller kullanılmıştır. İlk yüzyıllarda Roma’daki katakomplarda bu tür semboller görülmektedir. Ancak Trullo Konsili’nde (691-692) alınan birçok önemli karar yanında kuzu gibi imgeler, antik semboller olduğu gerekçesiyle yasaklanmış ve İsa’nın insan formunda tasvir edilmesi istenmiştir. Kuzu sembolünün yasaklanması, Tanrı’nın oğlu İsa’nın insan olarak doğması ve ölmesi nedeniyle İsa’nın bedeni üzerinden Tanrı’nın imgelerinin yapılabilmesiyle ilişkilidir. 11. ve 12. yüzyıllarda yaşanan dini tartışmaların sonucunda ortaya çıkan yeni bir sahne olan Melismos’ta, Ökaristi litürjisine bir gönderme yapılarak İsa altarda yatar şekilde gösterilmektedir. Melismos’un kelime anlamının kurban olması sahnenin önemini artırmaktadır. Melismos’un bilinen ilk örneği, Kuzey Makedonya’da Kurbinovo köyü yakınlarındaki Aziz Georgios Kilisesi’nin 1192 tarihli resim programındadır. Bu çalışmanın konusunu, kuzu sembolü özelinde Hıristiyanlığın ilk yıllarından itibaren yaşanan tartışmalar ışığında sembol kullanımının yasaklanmasının nedenleri, Ökaristi konusunda yapılan teolojik tartışmalar ve Melismos sahnesinin özellikleri, anlamı ve önemi oluşturmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Alexander, T. D. (2004). Passover sacrifice. In R. T. Beckwith & M. J. Selman (Eds.), Sacrifice in the Bible (pp.1-24). Eugene, Oregon: Wipf and Stock.
  2. Arkin, M. (1975). Aspects of Jewish economic history. Philadelphia: Jewish Publication Society of America.
  3. Barr, D. L. (2003). Introduction: Reading revelation today: Consensus and innovations. In D. L. Barr (Ed.), Reading the book of revelation A resource for students (pp.1-9). Atlanta: Society of Biblical Literature.
  4. Belting, H. (1980/1981). An image and its function in the liturgy: The man of sorrows in Byzantium. Dumbarton Oaks Papers, 34/35, 1-16. https://doi.org/10.2307/1291445
  5. Brenk, B. (2008). Art and propaganda fide: Christian art and architecture, 300–600. In A. Casiday, F.W. Norris (Eds.), The Cambridge History of Christianity. Constantine to c.600. Cambridge University Press, Vol. 2 (pp.691-725). Cambridge University Press.
  6. Bouyer, L. (1968). Eucharist: Theology and spirituality of the eucharistic prayer. Indiana: University of Notre Dame Press.
  7. Brubaker, L. (2006). In the beginning was the word: Art and Orthodoxy at the Councils of Trullo (692) and Nicaea II (787). In A.Louth, A.Casiday (Eds.), Byzantine Orthodoxies: Papers from thirty-sixth spring symposium of Byzantine studies, University of Durham, (23-25 March2002) (pp. 95-102.). Aldershot: Ashgate Variorum, Publications- Society For The Promotion Of Byzantine Studies 12.
  8. Burkitt, F. C. (1932). Church and gnosis: A Study of Christian thought and speculation in the second century. Cambridge at the University.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Görsel Sanatlar (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

1 Ekim 2023

Gönderilme Tarihi

19 Temmuz 2023

Kabul Tarihi

17 Ağustos 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Sayı: 61

Kaynak Göster

APA
Şenel, Z. (2023). Bizans Dini Resim Sanatında Kuzu Sembolünden Melismos Sahnesine. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 61, 1-30. https://doi.org/10.53568/yyusbed.1329668
AMA
1.Şenel Z. Bizans Dini Resim Sanatında Kuzu Sembolünden Melismos Sahnesine. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2023;(61):1-30. doi:10.53568/yyusbed.1329668
Chicago
Şenel, Zeliha. 2023. “Bizans Dini Resim Sanatında Kuzu Sembolünden Melismos Sahnesine”. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sy 61: 1-30. https://doi.org/10.53568/yyusbed.1329668.
EndNote
Şenel Z (01 Ekim 2023) Bizans Dini Resim Sanatında Kuzu Sembolünden Melismos Sahnesine. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 61 1–30.
IEEE
[1]Z. Şenel, “Bizans Dini Resim Sanatında Kuzu Sembolünden Melismos Sahnesine”, Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sy 61, ss. 1–30, Eki. 2023, doi: 10.53568/yyusbed.1329668.
ISNAD
Şenel, Zeliha. “Bizans Dini Resim Sanatında Kuzu Sembolünden Melismos Sahnesine”. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 61 (01 Ekim 2023): 1-30. https://doi.org/10.53568/yyusbed.1329668.
JAMA
1.Şenel Z. Bizans Dini Resim Sanatında Kuzu Sembolünden Melismos Sahnesine. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2023;:1–30.
MLA
Şenel, Zeliha. “Bizans Dini Resim Sanatında Kuzu Sembolünden Melismos Sahnesine”. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sy 61, Ekim 2023, ss. 1-30, doi:10.53568/yyusbed.1329668.
Vancouver
1.Zeliha Şenel. Bizans Dini Resim Sanatında Kuzu Sembolünden Melismos Sahnesine. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 01 Ekim 2023;(61):1-30. doi:10.53568/yyusbed.1329668

Cited By

Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY NC) ile lisanslanmıştır.