Şehir ve Bölge Planlama Öğrencilerinin Toplumsal Cinsiyet Eşitliğine İlişkin Algı ve Tutumlarının Değerlendirilmesi

Öz

Dünyada toplumsal cinsiyet eşitliğinin sağlanması için eğitime yönelik yapılan yatırımlar ön plana çıkmaktadır. Ancak gelişmekte olan ya da geri kalmış ülkelerde bu yatırımların sekteye uğradığı görülmektedir. Halbuki cinsiyet eşitliği eğitimlerinin toplumlarda büyük farklar yarattığı bilinmektedir. Bu noktadan hareketle çalışmada, Şehir ve Bölge Planlama müfredatına yeni dahil edilen “Toplumsal Cinsiyet Eşitliği ve Planlama” dersinin çıktılarının irdelenerek sosyal katkısının açığa çıkarılması amaçlanmaktadır. Dersi alan lisans öğrencilerinin eğitim öncesi, eğitim süreci ve eğitim sonrasında cinsiyet eşitliğine ilişkin algı ve tutumları; toplumsal cinsiyet, toplumsal cinsiyet rolleri, kadına yönelik şiddet eğilimleri, medya, cinsiyet algısı ve ayrımcılık, eğitimde cinsiyet temelli eşitlik, çalışma yaşamı, siyasal katılım, cinsiyet eşitliğinin hukuki boyutu, kentsel mekânda cinsiyete dayalı ayrışma olmak üzere dokuz başlıkta değerlendirilmektedir. Bu başlıklara ilişkin veriler; anket, sınıf içi katılımlı görüşme ve görsel ifade yöntemleri kullanılarak elde edilmiştir. Mevcut literatürün aktarılması ve sınıf içinde deneyimlerin paylaşılması öğrencilerin toplumsal cinsiyet üzerine daha fazla düşünmelerini sağlamış, sosyal yaşamda ve kentte çeşitli eşitsizlikleri görünür kılmıştır. Ders/eğitim sonrasında planlama öğrencilerinin özellikle toplumsal cinsiyet eşitliği, aile içi şiddet, sosyal yaşama katılım ve toplumsal cinsiyet rollerine ilişkin algı ve tutumlarında değişiklik gözlenmiştir. Gelecekte kenti, kentsel mekanları ve dolaylı olarak yaşantımızı tasarlayacak planlama öğrencilerinin, kadınların dezavantajlılığına yönelik farkındalık kazanması bu çalışmanın en önemli çıktısıdır.

Anahtar Kelimeler

• Eşitlik
• Toplumsal cinsiyet
• Kadın dezavantajlılığı
• Cinsiyet rolleri
• Yüksek öğrenim

Evaluation of Urban and Regional Planning Students' Perceptions and Attitudes Towards Gender Equality

Öz

Investments in education to achieve gender equality are becoming increasingly prevalent worldwide. However, such investments are hindered in developing or underdeveloped countries. On the other hand, it is known that education programs on gender equality create substantial change in societies. Accordingly, this study aimed to investigate the outputs of the “Gender Equality and Planning” course included in an Urban and Regional Planning curriculum and reveal its social contributions. The perceptions and attitudes of undergraduate students who took the course regarding gender equality before, during, and after the course were examined in the context of nine domains, which were gender, gender roles, trends of violence toward women, the media, gender perceptions and discrimination, gender-based equality in education, professional life, political participation, the legal aspects of gender equality, and gender- based segregation in urban spaces. Data about these domains was collected using questionnaires, in-class participatory interviews, and visual expression techniques. Addressing the relevant literature and sharing experiences in the classroom allowed the participants to think more thoroughly about gender and made various forms of inequality in social life and the city more visible to them. After the course/program, changes were observed in the perceptions and attitudes of the participants, especially regarding gender equality, domestic violence, participation in social life, and gender roles. The most important outcome of this study was that students of a planning department, who will design cities, urban spaces, and ultimately our experiences in the future, gained awareness regarding the disadvantaged position of women.

Anahtar Kelimeler

• Equality
• Gender
• Female disadvantage
• Gender roles
• Higher education

Kaynakça

1. Aktaş, G. (2013). Feminist Söylemler Bağlamında Kadın Kimliği: Erkek Egemen Bir Toplumda Kadın Olmak. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 30(1), 53-72.
2. Aktaş, N. (2020). Toplumda Değişen Kadın Rollerinin Reklamlara Yansıması: Küçük Ev Aletleri Markalarına Yönelik Bir Analiz. Kocaeli Üniversitesi İletişim Fakültesi Araştırma Dergisi, (15), 183-201.
3. Alkan, A. (1999). Toplumsal Cinsiyet ve Kent Planlaması. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 54(4), 1-29
4. Berniell, I., Gasparini, L., Marchionni, M., Viollaz, M. (2023). The role of Children and Work-From-Home in Gender Labor Market Asymmetries: Evidence from the COVID-19 Pandemic in Latin America. Review of Economics of the Household, 21(4), 1191-1214.
5. Binark, F.M., Gencel Bek, M. (2007). Eleştirel Medya Okuryazarlığı: Kuramsal Yaklaşımlar ve Uygulamalar. İstanbul: Kalkedon Yayınları.
6. Blau, F.D., Brinton, M.C., Grusky, D.B. (2006). The Declining Significance of Gender. In F.D. Blau, M.C. Brinton and D.B. Grusky (eds), The Declining Significance of Gender? New York: Russell Sage Foundation.
7. Bora, A. (2011). Kadınların Sınıfı Ücretli Ev Emeği ve Kadın Öznelliğinin İnşası. İstanbul: İletişim Yayınları.
8. Bora, A. (2012). Toplumsal Cinsiyete Dayalı Ayrımcılık. K. Çayır ve M. Ayan Ceyhan (derleyen). Ayrımcılık Çok Boyutlu Yaklaşımlar. İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.

9. Brinton, M. C., Lee, D. J. (2016). Gender-Role Ideology, Labor Market Institutions, and Post-Industrial Fertility. Population and Development Review, 42(3), 405-433.
10. Bussey, K., Bandura, A. (1999). Social Cognitive Theory of Gender Development and Differentiation. Psychological Review, 106, 676-713.
11. Çağ, T. (2021). Kentsel Ayrışmanın Toplumsal Cinsiyet Bağlamında İncelenmesi: Konya'daki Eril Mekânlar, Necmettin Erbakan Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Konya.
12. Çiftçi, H. (2018). Üniversite Öğrencilerinde Sosyal Medya Bağımlılığı. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 7(4), 417-434.
13. Demir, E. (2023). Kadın ve Siyasal Katılım İlişkisi Üzerine Sosyolojik Bir İnceleme: Antalya Örneği. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 78(2), 291-310.
14. Eagly, A. H., Wood, W. (2016). Social Role Theory. In P. A. M. Van Lange, A. W. Kruglanski, & E. T. Higgins (Eds.), Handbook of theories of social psychology. Sage Publications Ltd.
15. Eagly, A.H., Steffen, V.J. (1984). Gender Stereotypes Stem from the Distribution of Women and Men into Social Roles. Journal of Personality and Social Psychology, 46, 735-754.
16. Entwistle, J. (2012). Cinsiyet/Toplumsal Cinsiyet-Temel Sosyolojik Dikotomiler (çev. İ. Çapçıoğlu) Ankara: Birleşik Yayınevi.
17. Esping-Andersen, G. (2011). Tamamlanmamış Devrim- Kadınların Yeni Rollerine Uymak. S. Çağatay (Çeviren.). İletişim Yayınları.
18. Giddens, A. (2008). Sosyoloji (O. Özdemir Genel Yay. Yön.). İstanbul: Kırmızı Yayınları.
19. Gülmez Korkmaz, M., Çilingir, M. (2021). Toplumsal ve Siyasi Zeminde Adalete Erişimden Beklentiler: Türkiye’de Kadınların Adalete Erişimi, PODEM Yayınları.
20. Hatipoğlu Aydın, D. (2015). Kadınların Adalete Erişimi, Ankara Barosu Dergisi, 4, 79-107.
21. Huber, J. (2007). On the Origins of Gender Inequality. Boulder, CO: Paradigm Publishers.
22. İşman, A., Yusupova, G. (2023). Özbekistan’da Kadına Yönelik Şiddet Konulu Cinsiyet Eşitsizliğine Kayıtsız Kalmıyoruz Adlı Kamu Spotu Değerlendirmesi. Medeniyet ve Toplum Dergisi, 7(1), 61-77.
23. Krahé, B. (2016). Violence Against Women. Aggression and Violence, 251-268.
24. Krantz, G., Garcia-Moreno, C. (2005). Violence Against Women. Journal of Epidemiology and Community Health, 59(10), 818.
25. Kurtdaş, E. M. (2021). Eğitimde Cinsiyet Temelli Fırsat Eşitsizliği. Sosyolojik Düşün, 6(2), 112-144.
26. Kutlu, A. (2010). Televizyon Dizilerinde Toplumsal Cinsiyet Açısından Kadının Sunumu: Kanal D’de Yayınlanan Yaprak Dökümü Dizisinde Kadın Karakterler. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. İstanbul Üniversitesi.
27. Land, H. (2000). Who Cares for the Family?. In The Foundations of the Welfare State. Edward Elgar Publishing.
28. Lefebvre H. (1991). The Production of Space. Oxford: Blackwell.
29. Marshall, G. (1999). Sosyoloji Sözlüğü. (çev. O. Akınhay ve D. Kömürcü). Ankara: Bilim ve Sanat Yayınları.
30. Milbrath, L. W. (1981). Political Participation. In The Handbook of Political Behavior. MA: Springer US.
31. Miller, C.F., Trautner, H.M., Ruble, D.N. (2006). The Role of Gender Stereotypes in Children’s Preferences and Behavior. In L. Balter and C.S. Tamis-LeMonda (eds), Child Psychology: A Handbook of Contem- porary Issues, 2nd Edition. New York: Psychology Press.
32. Muehlenhard, C. L., Kimes, L. A. (2014). The Social Construction of Violence: The Case of Sexual and Domestic Violence. In Perspectives on Evil and Violence. Psychology Press.
33. Murdock, G.P., Provost, C. (1973). Factors in the Division of Labor by Sex: A Cross-Cultural Analysis. Ethnology, 13, 203-225.
34. Oakley, A. (1987). Sex, Gender and Society. London: Temple Smith.
35. Özdemir, Z. (2019). Üniversite Öğrencilerinde Sosyal Medya Bağımlılığı. Beykoz Akademi Dergisi, 7(2), 91-105.
36. Özkazanç, S., Korkmaz, C. (2019). Şehir ve Bölge Planlama Disiplininde Eğitim, İş Bulma ve Mesleki Öz Yeterliliğe İlişkin Kaygı ve Beklentiler. Mimarlık Bilimleri ve Uygulamaları Dergisi (MBUD), 4 (2), 122-139.
37. Öztunç, M., Ilgaz Büyükbaykal, A. C. (2018). Sakarya Yerel Basınında Çıkan Kadına Yönelik Şiddet Haberlerinin Farklı Boyutlardan İncelenmesi. Electronic Turkish Studies, 13(26), 971-984.
38. Parlaktuna, İ. (2010), Türkiye’de Cinsiyete Dayalı Mesleki Ayrımcılık, Ege Akademik Bakış, 10(4), 1217-1230.
39. Pehlivanlı, K., E. (2019). Exploring the Hidden Curriculum of Gender in Engineering Education: A Case of an Engineering Faculty in Turkey. Int. J. Eng. Educ, 35, 1194-1205.
40. Sancar, S. (2011). Erkeklik: İmkânsız iktidar. İstanbul: Metis Yayınları.
41. Soydan, E., Küçükşen, K. (2022). Toplumsal Cinsiyet Eşit(Siz)Liğinin Medyadaki İzdüşümleri. Al Farabi Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 7(3), 18-28.
42. Tanrıöver, D., Vitrinel, A., Sözeri, A. (2009). Gözlemlerden Eylemlere: Türkiye'de Cinsiyetçi Olmayan Bir Medyaya Doğru. Galatasaray Üniversitesi İletişim Dergisi, (10), 33-51.
43. Tickner, J. A. (1992). Gender in International Relations: Feminist Perspectives on Achieving Global Security. Columbia University Press.
44. TÜİK (Türkiye İstatistik Kurumu). (2023a). Temel işgücü göstergeleri, Ekim 2023, Erişim adresi: https://data.tuik.gov.tr. Erişim tarihi: 02.01.2024.
45. TUİK (Türkiye İstatistik Kurumu). (2023b). İstatistiklerle Kadın, 2023, Erişim adresi: https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Istatistiklerle-Kadin-2023-53675&dil=1. Erişim tarihi: 07.03.2024
46. TÜİK (Türkiye İstatistik Kurumu). (2022). Ulusal Eğitim istatistikleri. https://data.tuik.gov.tr. Erişim tarihi: 03.11.2023.
47. UNESCO. (2023). https://www.unesco.org.tr/Pages/42/215/Toplumsal-Cinsiyet-Eşitliği. Erişim Tarihi: 03.11.2023.
48. US Bureau of Labor Statistics (ABD Çalışma İstatistikleri Bürosu) (2010). U.S. Department of Labor, Women in the Labor Force: A Databook, Report 2010.
49. Utma, S. (2020). Türk Kültüründe Kadın Olmak ve Medyada Kadının Temsili. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 13(70), 1076-1083.
50. West, J. (Ed.). (2022). Work, Women and The Labour Market. Taylor & Francis.
51. Wood, W., Eagly, A.H. (2002). A Cross-Cultural Analysis of The Behavior of Women and Men: Implications for the Origins of Sex Differences. Psychological Bulletin, 128, 699-727.
52. World Economic Forum (WEF). (2023). Global Gender Gap Report. Erişim adresi: https://www3.weforum.org/docs/WEF_GGGR_2023.pdf. Erişim Tarihi: 15.12.2023
53. Zengin, A., B. (2002). Women in Engineering Education in Turkey: Understanding the Gendered Distribution. International Journal of Engineering Education, 18(4), 400-408.