Pandemi Sürecinde Van: Covid-19’un Kentsel Yaşam ve Yerel Yönetimler Üzerindeki Etkisi

Yıl 2026, Sayı: VANGÖLÜ HAVZASI ÖZEL SAYISI (2), 98 - 116, 23.02.2026

Hande Saraçoğlu , Abdulmenaf Turan

https://doi.org/10.53568/yyusbed.1669612

https://izlik.org/JA69RJ96GH

Öz

2019 yılının Aralık ayında Çin’in Vuhan kentinde ortaya çıkan Covid-19 pandemisi, kısa sürede tüm dünyaya yayılmış ve küresel ölçekte ekonomik, sosyal ve yönetsel yapıları etkilemiştir. Salgının etkileri özellikle kentlerde daha belirgin olmuş, yerel yönetimlerin kriz yönetimi kapasiteleri ciddi biçimde sınanmıştır. Salgın sürecinde özellikle kentler, yüksek nüfus yoğunluğu, sosyal etkileşim düzeyi ve ekonomik faaliyetlerin çeşitliliği nedeniyle en kırılgan alanlar haline gelmiştir. Bu bağlamda yerel yönetimler pandemiyle mücadelede halk sağlığını koruma, temel hizmetlerin sürekliliğini sağlama ve sosyal dayanışmayı güçlendirme açısından önemli bir rol üstlenmiştir. Çalışmanın amacı, Covid-19 pandemisinin Van ilindeki kentsel yaşam üzerindeki etkilerini belirlemek ve Van Büyükşehir Belediyesi ile İpekyolu, Tuşba ve Edremit Belediyelerinin pandemi sürecinde yürüttükleri faaliyetleri incelemektir. Çalışmada yöntem olarak doküman incelemesi yapılmıştır. Bu kapsamda Covid-19 sürecine ilişkin ulusal ve uluslararası akademik kaynaklar taranmıştır. Ayrıca Van Büyükşehir, İpekyolu, Tuşba ve Edremit belediyelerinin resmî web siteleri ile sosyal medya hesaplarında yer alan faaliyet raporları, duyurular ve basın bültenleri incelenmiştir. Elde edilen bulgulara göre, Van’daki yerel yönetimler pandemi döneminde hijyen ve dezenfeksiyon çalışmalarına öncelik vermiş, sosyal yardım faaliyetleri yürütmüş, gıda ve hijyen paketi dağıtımları gerçekleştirmiştir. Belediyeler, özellikle yaşlı, engelli ve düşük gelirli kesimlere yönelik evde bakım, sağlık hizmeti, uzaktan eğitim ve psikososyal destek uygulamalarıyla salgının olumsuz etkilerini azaltmaya çalışmıştır. Ayrıca bilgilendirme kampanyaları, toplumsal farkındalık çalışmaları ve ekonomik desteklerle kentsel dayanışma güçlendirilmiştir. Çalışma neticesinde, Van ili örneği yerel yönetimlerin pandemi gibi kriz dönemlerinde halk sağlığını koruma, temel hizmetleri olabildiğince aksatmadan sürdürme ve toplumsal dayanıklılığı artırma konularında etkin bir rol üstlendiği sonucuna varılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Covid-19, , Yerel Yönetimler, , Kentsel Yaşam, , Kentsel Dirençlilik ve Sürdürülebilirlik, , Van

Van During the Pandemic: The Impact of Covid-19 on Urban Life and Local Governments

https://izlik.org/JA69RJ96GH

Öz

The Covid-19 pandemic, which emerged in Wuhan, China, in December 2019, quickly spread worldwide and profoundly impacted economic, social, and administrative structures on a global scale. The effects of the pandemic were particularly pronounced in cities, severely testing the crisis management capacities of local governments. Cities, in particular, became the most vulnerable areas during the pandemic due to their high population density, level of social interaction, and diversity of economic activities. In this context, local governments played a crucial role in combating the pandemic by protecting public health, ensuring the continuity of basic services, and strengthening social solidarity. The aim of this study was to determine the impact of the Covid-19 pandemic on urban life in Van province and to examine the activities carried out by the Van Metropolitan Municipality, along with the İpekyolu, Tuşba, and Edremit Municipalities, during the pandemic. Document review was used as a method in the study. In this context, national and international academic resources related to the Covid-19 process were reviewed. Additionally, activity reports, announcements, and press releases published on the official websites and social media accounts of the Van Metropolitan Municipality, İpekyolu, Tuşba, and Edremit municipalities were reviewed. Findings indicate that local governments in Van prioritized hygiene and disinfection efforts during the pandemic, conducted social assistance activities, and distributed food and hygiene packages. Municipalities worked to mitigate the negative impacts of the pandemic through home care, healthcare services, distance learning, and psychosocial support programs, particularly for the elderly, disabled, and low-income populations. Furthermore, urban solidarity was strengthened through information campaigns, public awareness campaigns, and economic support. The study concludes that local governments in Van province, as an example, played an active role in protecting public health, maintaining essential services without disruption, and increasing social resilience during times of crisis such as the pandemic.

Anahtar Kelimeler

Covid-19 , Local Governments , Urban Life , Resilience and Sustainability , Van

Kaynakça

• Adıgüzel, M. (2020). Covid-19 Pandemisinin Türkiye Ekonomisine Etkilerinin Makroekonomik Analizi. İstanbul Ticaret Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19, 191-221.
• Ahmadi, R. (2020). Koronavirüs Pandemisinin (Kovid-19) Toplumsal Etkileri (Cilt 3). Bilim Armonisi.
• Akbaş, İ. (2022). Pandemi Sonrası Kentler: Covid-19'un Kentleşme ve Kent Planlamasına Olan Etkileri. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 9(2), 118-144.
• Alpago, H., & Alpago, D. O. (2020). Koronavirüs Salgınının Sosyoekonomik Sonuçları. IBAD Sosyal Bilimler Dergisi (8), 99-114.
• Aydın, B., & Doğan, M. (2020). Yeni Koronavirüs (COVID-19) Pandemisinin Turistik Tüketici Davranışları ve Türkiye Turizmi Üzerindeki Etkilerinin Değerlendirilmesi. Pazarlama Teorisi ve Uygulamaları Dergisi, 6(1), 93-115.
• Aydın, A., & Güner, A. (2020). Covid-19 Salgınının Tarım Sektörü ve Gıda Güvenliği Üzerine Etkisi: Türkiye Üzerinde Bir Değerlendirme. Artuklu Kaime Uluslararası İktisadi ve İdari Araştırmalar Dergisi, 3(2), 155-171.
• Bahar, O., & İlal, N. Ç. (2020). Coronavirüsün (Covid-19) Turizm Sektörü Üzerindeki Ekonomik Etkileri. International Journal of Social Sciences and Education Research, 6(1), 125-139.
• Balcı, A. (2020). Covid-19 Özelinde Salgınların Eğitime Etkileri. Uluslararası Liderlik Çalışmaları Dergisi: Kuram ve Uygulama, 3(3), 75-85.
• Berge, İ. (2021). Salgın Döneminde Van Esnaf ve Sanatkarların Karşılaştığı Zorluklar. S. Çelik, & M. A. Bilgili içinde, Covid-19 Salgınında Neler Yaşadık Neler Öğrendik Geleceğe Notlar (s. 65-72). Ankara: Van Eğitim ve Araştırma Hastanesi Yayınları-2.
• Bilgiç, A. K. (2020). Covid-19 ile Mücadele Sürecinde Yerel Yönetimlerin Genel Görünümü. İdeal Kent, 11(31), 2084-2112.
• Bu, F., Mak, H. W., Steptoe, A., Wheeler, B. W., & Fancourt, D. (2022). Urban greenspace and anxiety symptoms during the COVID-19 pandemic: A 20-month follow up of 19,848 participants in England. Health and Place, 77, 1-7.
• Budak, F., & Korkmaz, Ş. (2020). COVID-19 Pandemi Sürecine Yönelik Genel Bir Değerlendirme: Türkiye Örneği (Cilt 1). Journal of Social Research and Management.
• Bulut, R., & Pınar, C. (2020). Covid-19 Pandemisi Döneminde Türkiye'de İstihdam ve İşsizlik. Oğuzhan Sosyal Bilimler Dergisi, 2(2), 217-225.
• Can, Ö. (2021). Covid-19 Salgınının Türkiye’deki İşletmelere Etkileri: Sorunlar, Dönüşümler, Olanaklar. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 35(6), 833-863. doi: https://doi.org/10.16951/atauniiibd.797740
• Cihangir, E., & Demirhan, Ö. (2021). Van Tarihi Peynirciler Çarşısının Turizm Sektörü ve Turizm Girişimciliği Açısından Değerlendirilmesi: Restorasyon ve Covid-19 Süreci. Kent Akademisi, 14(3), 705-727.
• Çelik, S., & Aşur, A. (2021). Salgında Hastane Yönetimi-Organizasyonu Deneyimlerimiz. S. Çelik, & M. A. Bilgili içinde, Covid-19 Salgınında Neler Yaşadık Neler Öğrendik Geleceğe Notlar (s. 13-28). Ankara: Van Eğitim ve Araştırma Hastanesi Yayınları.
• Demirbağ, İ., Güneş, E. B., Hansu, Ç., & Bilge, S. (2023). COVID-19 Pandemisini Kentleşme Sorunlarıyla Ele Almak: Türkiye Örneği. Planlama, 33(3), 467-483.
• Demirci, E. Y., Parin, S., & Aslan, H. Y. (2022). Covid-19 Algısı Üzerine Sosyolojik Bir Araştırma. Academıc Socıal Resources, 7(43), 1470-1478.
• Dikmen, A. U., Kına, M., Özkan, S., & İlhan, M. N. (2020). COVID-19 Epidemiyolojisi: Pandemiden Ne Öğrendik. Journal of Biotechnology and Strategic Health Research(4), 29-36.
• Durak, G., Çankaya, S., & İzmirli, S. (2020). COVID-19 Pandemi Döneminde Türkiye’deki Üniversitelerin Uzaktan Eğitim Sistemlerinin İncelenmesi. Necatibey Faculty of Education Electronic Journal of Science and Mathematics Education, 14(1), 787-809.
• Ebeperi, Ş. Ç., & Yıldız, M. Z. (2023). Covid-19 Pandemisinin İkincil Konut Kullanımına Etkisi: Van-Mollakasım Örneği. Van İnsani ve Sosyal Bilimler Dergisi- ViSBiD(6), 111-130.
• Erbaş, Ö. (2020). COVID-19 Döneminde Kent İçi Toplu Ulaşım Kullanıcı Davranışları: İstanbul Örneği. Kent Akademisi, 13(3), 431-442.
• Erol, F., & Kalay, F. (2022). Covid-19 Krizinin İşgörenler Üzerindeki Korku, Kaygı,Stres Düzeyleri Ve İşgören Performanslarına Etkileri: Van İli Bankacılık Sektöründe Bir Uygulama. ACADEMIC SOCIAL RESOURCES, 7(43), 1514-1522.
• Eryüzlü, H. (2020). Covid-19 Ekonomik Etkileri ve Tedbirler: Türkiye'de "Helikopter Para" Uygulaması. Ekonomi Maliye İşletme Dergisi, 3(1), 10-19.
• Eseler, B., Göksoy Sevinçli, B., & Nalbant, F. (2021). Sosyal Bir Sorun Olarak Kentsel Yoksulluk ve Sosyal Dışlanma Üzerine Bir Değerlendirme. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 8(3), 836-853.
• Göktürk, İ. (2021). Tarihsel Süreçte Önemli Salgın Hastalıklar ve Covid-19'un Sektörel Açıdan Ekonomik Etkileri. Van: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Gössling, S., & Schweiggart, N. (2022). Two years of COVID-19 and tourism: what we learned, and what we should have learned. Journal of Sustainable Tourism, 30(4), 915-931. doi:https://doi.org/10.1080/09669582.2022.2029872
• Hazen, H., & Anthamatten, P. (2011). An Introduction to the Geography of Health. London: Taylor&Francis Group.
• Holling, C. (2001). Understanding the Complexity of Economic, Ecological, and Social Systems. Ecosystems, 4(5), 309-405.
• Işık, M., & Bahat, İ. (2021). COVID 19: Eğitimde Yeni Arayışlar. Üniversite Araştırmaları Dergisi, 4(1), 82-89.
• Kara, M., & Kurt, Y. (2020). Covid-19 Salgınının Berber İşletmeleri Üzerine Etkileri: Van İli Örneği. 1th Internatıonalgobeklıtepe Scıentıfıc Studıes Congress (s. 64-77). ŞanlıUrfa: ISARC.
• Karataş, Z. (2020). COVID-19 pandemisinin toplumsal etkileri, değişim ve güçlenme. (Cilt 4). Türkiye Sosyal Hizmet Araştırmaları Dergisi.
• Kavanoz, S. E. (2020). "Kentsel Direnç" Kavramı Üzerine. Kent ve Çevre Araştırmaları Dergisi, 2(1), 5-24.
• Köker, İ. (2020, Haziran 17). BBC. BBC News Türkçe: https://www.bbc.com/turkce/haberler-turkiye-53066032 adresinden alındı
• Leitner, H., Sheppard, E., Webber, S., & Colven, E. (2018). Globalizing Urban Resilience. Urban Geography(38), 1276-1284.
• McKibbin, W., & Fernando, R. (2021). The Global Macroeconomic Impacts of COVID-19: Seven Scenarios. Asian Economic Papers, 20(2), 1-30.
• Mouratidis, K. (2021). How COVID-19 reshaped quality of life in cities: A synthesis and implications for urban planning. Land Use Policy, 111, 1-10.
• Özer, M., Suna, H. E., & Çelik, Z. (2020). Covid-19 Salgını Dolayısıyla Okulların Kapanmasının Eğitimde Eşitsizlikler Üzerine Etkisi. İnsan Toplum, 10(4), 217-246.
• Öztürk, D., & Günar, A. (2020). COVID-19 Krizi'nin Avrupa Birliği'ne Ekonomik Etkisi Üzerine. EURO Politika, 4(2), 141-161. Parlak, B. (2020). Türkiyede Yerel Yönetimler. İstanbul: Değişim Yayınları.
• Pehlivan, H. (2021). COVID-19 Pandemisinin Derinleştirdiği Sosyo-Mekânsal Eşitsizlikler ve Kentsel Alanın Yeni Dinamikleri. Planlama, 31(3), 352-360.
• RW, R., & Nan, X. (2025). Effects of COVID-19 e-mental health interventions: A systematic review of systematic reviews and meta-analyses. Internet Interventions, 39.
• Sara Meerow, Newell, J. P., & Stults, M. (2016). Defining urban resilience: A review. Landscape and Urban Planning (147), 38-49.
• Sarı, E., & Sarı, B. (2020). Kriz Zamanlarında Eğitim Yönetimi: Covid 19 Örneği. Uluslararası Liderlik Çalışmaları Dergisi: Kuram ve Uygulama, 3(2), 49-63.
• Say, İ. (2021). Bir Belediyenin Korona Günlüğü. S. Çelik, & M. A. Bilgili içinde, Covid-19 Salgınında Neler Yaşadık Neler Öğrendik Geleceğe Notlar (s. 210-212). Ankara: Van Eğitim ve Araştırma Hastanesi Yayınları-2.
• Sharif, A., & Khavarian-Garmsir, A. R. (2020). The COVID-19 pandemic: Impacts on cities and major lessons for urban planning, design, and management. Science of the Total Environment, 749, 1-14.
• Soylu, Ö. B. (2020). Türkiye Ekonomisinde Covid-19'un Sektörel Etkileri. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi (6), 169-185.
• Sürer, A. G. (2021). Covid-19 Sürecinde Kentten Kırsala Dönüş. Kapadokya Coğrafya Dergisi, 1(3), 2-13.
• Şolt, B. H. (2021). Covid-19 Pandemisinde Kentlerde Yaşanan Değişimler ve Kentsel Hizmetler. Uluslararası Yönetim ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 8(15), 39-47.
• Takva, N. (2021). Salgın ve Ekonomi. S. Çelik, & M. A. Bilgili içinde, Covid-19 Salgınında Neler Yaşadık Neler Öğrendik Geleceğe Notlar (s. 107-114). Ankara: Van Eğitim ve Araştırma Hastanesi Yayınları-2.
• Taluğ, C. (2020). Serbest Piyasaya Dayalı Küresel Tarım-Gıda Sisteminin Derinleştirdiği Eşitsizlik. H. Erdem, & I. Kansu içinde, Salgın Sonrası Yeni Dünya Düzeni (s. 103-110). İstanbul: Cumhuriyet Kitapları.
• Tuğaç, Ç. (2020). Kentsel Sürdürülebilirlik ve Kentsel Dirençlilik Perspektifinden Tarihteki Pandemiler ve Covid-19 Pandemisi. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 259-292.
• Üstün, Ç., & Özçiftçi, S. (2020). COVID-19 Pandemisinin Sosyal Yaşam ve Etik Düzlem Üzerine Etkileri: Bir Değerlendirme Çalışması. Anadolu Kliniği Tıp Bilimleri Dergisi, 25(1), 142-153.
• Weichselgartner, J., & Kelman, I. (2015). Geographies of Resilience: Challenges and Opportunities of a Descriptive Concept. Progress in Human Geography, 39(3), 249-267.
• Wu, Y.-C., Chen, C.-S., & Chan, Y.-J. (2020). The outbreak of Covid-19: An overview. J Chin Med Assoc, 217-220.
• Van Valiliği (2021, 3 Mart). http://van.gov.tr/81-il-valiligine-is-yerlerinin-calisma-saatleri-genelgesi-gonderildi-merkezicerik Van Valiliği (2021, 30 Haziran). http://www.van.gov.tr/kurumlar/van.gov.tr/Haberler/01_2020/07_Temmuz/06_Duyuru/COVID_19-KAPSAMINDA-MEVSIMLIK-TARIM-ISCILERINE.pdf
• Van Büyükşehir Belediyesi (2021, 1 Temmuz). https://van.bel.tr/HaberDetay/van-buyuksehir-ile-2020-tarimsal-kalkinma-yili-oldu-14122020150018.html
• Genel İş Sendikası (2021, 1 Temmuz). https://www.genel-is.org.tr/salgin-egitimdeki-esitsizlikleri-derinlestirdi,2,43280#.YN4GVugzbIV
• Türkiye İş Kurumu (İŞKUR) (2021, 5 Temmuz). https://www.iskur.gov.tr/medya/2hqhpqh2/van.pdf
• Türkiye İş Kurumu (İŞKUR) (2021, 5 Temmuz). https://iskur.gov.tr/medya/dmnl51yg/van.pdf
• İpekyolu Belediyesi (2021, 5 Temmuz). https://www.ipekyolu.bel.tr/duyurular/coronavirus-covid-19-salginindan-korumak-ve-yayilmasini-engellemek-icin-alinmasi-gereken-onlem-ve-tedbirler/1890
• İpekyolu İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü (2021, 6 Temmuz). https://ipekyolu.meb.gov.tr/www/ipekyolu-belediyesi-online-egitim-sistemi-ile-ogrencilerin-yaninda/icerik/313
• Tuşba Belediyesi (2021, 7 Temmuz). https://www.tusba.bel.tr/haber-oku.php?hid=1366&lng=0 Van Edremit Belediyesi (2021, 9 Temmuz). https://vanedremit.bel.tr/haber-213-edremit-belediyesi-acil-destek-ekibini- olusturdu.html
• Van İl Sağlık Müdürlüğü (2021, 17 Temmuz). https://vanism.saglik.gov.tr/TR,180215/van-il-saglik-mudurlugu-tarafindan-covid-19-psikososyal-destek-hatlari-hizmete-girdi.html
• Habertürk (2021, 20 Temmuz). https://www.haberturk.com/van-haberleri/77264833-vanda-salgin-nedeniyle-yazlik-evler-erken-acildi
• Türkiye İş Kurumu (İŞKUR) (2022, 16 Ekim). https://www.iskur.gov.tr/medya/hqhbm23k/van.pdf
• OECD (Organisation for Economic Co-operation and Development) (2022, 30 Kasım), https://www.oecd.org/en/publications/oecd-tourism-trends-and-policies-2022_a8dd3019-en/full-report/turkiye_bc2835a8.html