Dijital Dönüşüm Sürecinde Mesleki Algılar: Muhasebe Meslek Mensuplarının Görüşleri Bağlamında Batman ve Siirt İllerine Yönelik Bir Analiz

Öz

Bu çalışmanın amacı, Batman-Siirt Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası’na (SMMMO) bağlı olarak Batman ve Siirt illerinde faaliyet gösteren muhasebe meslek mensuplarının dijital dönüşüme ilişkin algılarını ve bu algıların cinsiyet, yaş, mesleki deneyim, eğitim düzeyi ve unvan gibi demografik değişkenlere göre farklılık gösterip göstermediğini tespit etmektir. Birincil veri toplama yöntemiyle gerçekleştirilen çalışmada 212 muhasebe meslek mensubuna anket uygulanarak elde edilen veriler SPSS 26.0 paket programıyla analize tabi tutulmuştur. Söz konusu verilerin analizinde mann-whitney u, kruskal- wallis ve Dunn-Bonferroni testlerinden yararlanılmıştır. Elde edilen bulgular neticesinde, katılımcıların herhangi bir yasal zorunluluk olmadan e-muhasebe uygulamalarını gönüllü olarak kullandıkları, e-muhasebe uygulamalarına yönelik eğitimleri genelde bağlı bulundukları odalardan aldıkları ve faaliyetlerinde neredeyse tüm dijital belgeleri kullandıkları görülmüştür. Ayrıca, katılımcıların dijital dönüşüme yönelik algılarının yalnızca yaş grubuna göre anlamlı olarak farklılaştığı ancak cinsiyet, mesleki deneyim, eğitim düzeyi ve unvana göre herhangi bir farklılık göstermediği tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• dijital dönüşüm
• e-muhasebe uygulamaları
• muhasebe meslek mensupları

Professional Perceptions in the Digital Transformation Process: An Analysis of Batman and Siirt Provinces in the Context of the Opinions of Accounting Professional

Öz

The aim of this study is to determine the perceptions of accounting professionals operating in the provinces of Batman and Siirt under the Batman-Siirt Chamber of Certified Public Accountants (CCPA) regarding digital transformation, and to examine whether these perceptions differ according to demographic variables such as gender, age, professional experience, educational level, and title. In this study, which was conducted using a primary data collection method, data obtained from surveys applied to 212 accounting professionals were analyzed using the SPSS 26.0 software package. In the analysis of the data, the Mann-Whitney U test, Kruskal-Wallis test, and Dunn-Bonferroni test were utilized. As a result of the findings, it was observed that the participants voluntarily use e-accounting applications without any legal obligation, generally receive training on e-accounting applications from their affiliated chambers, and use almost all digital documents in their operations. Additionally, it was determined that the participants' perceptions of digital transformation differed significantly only according to age group, while no differences were found based on gender, professional experience, educational level, or title.

Anahtar Kelimeler

• Digital transformation
• e-accounting applications
• accounting professionals

Kaynakça

1. Arslan, E. ve Baysal Artık, M. (2023). Muhasebe meslek mensuplarının muhasebede dijitalleşmeye geçmelerini etkileyen faktörlerin gri ilişkisel analiz ile tespit edilmesi. Muhasebe ve Denetime Bakış Dergisi, 70, 307-326. https://doi.org/10.55322/mdbakis.1195567
2. Artık, M.B. ve Arslan, E. (2024). Muhasebe bürolarında çalışan muhasebe meslek mensuplarının dijitalleşmeye bakışı. Muhasebe ve Denetime Bakış, 24(72), 105-124. https://doi.org/10.55322/mdbakis.1370711
3. Arslan, Ö. (2024) Muhasebe meslek mensuplarının muhasebede dijitalleşmeye geçmelerini etkileyen faktörlerin Swara yöntemiyle ağırlıklandırılarak önem sırasının belirlenmesi. Dicle Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 14(27), 209-222. https://doi.org/10.53092/duiibfd.1400029
4. Aslan, Ü. ve Özerhan, Y. (2017). Big data, muhasebe ve muhasebe mesleği. Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi, 19(4), 862-883.
5. Bağdat, A. ve Şenol, A. (2024). Muhasebe meslek mensuplarının endüstri 4.0 teknolojilerine ve muhasebenin dijitalleşmesine bakışı. Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 31(1), 1-26. https://doi.org/10.18657/yonveek.1259336 Balios, D. (2021). The impact of big data on accounting and auditing. Int. J. Corp. Finance Account, 8(1), 1-14. http://dx.doi.org/10.4018/IJCFA.2021010101
6. Bose, S., Dey, S.K., ve Bhattacharjee, S. (2023). Big data, data analytics and artificial intelligence in accounting: An overview. Handbook of Big Data Methods, (1. Baskı, 32-51) Edward Elgar Publishing, United Kingdom.
7. Breman, A. ve Felländer, A. (2014). Diginomics–nya ekonomiska drivkrafter. Ekonomisk debatt, 42(6), 28-38.
8. Brennen, J.S. ve Kreiss, D. (2016). Digitalization. The International Encyclopedia of Communication Theory and Philosophy (1. baskı). Wiley Online Library https://doi.org/10.1002/9781118766804.wbiect111

9. Bursalı, H. ve Çanakçıoğlu, M. (2023). Bağımsız çalışan serbest muhasebeci mali müşavirlerin elektronik muhasebe uygulamalarının kullanımı üzerine İstanbul ilinde yapılan bir araştırma.Muhasebe ve Denetime Bakış Dergisi, 70, 327-354. https://doi.org/10.55322/mdbakis.1276012
10. Coman, D.M., Ionescu, C.A., Duică, A., Coman, M.D., Uzlau, M.C., Stanescu, S.G. ve State, V. (2022). Digitization of accounting: the premise of the paradigm shift of role of the professional accountant. Applied Sciences, 12(7), 3359. https://doi.org/10.3390/app12073359
11. Dai, J. ve Vasarhelyi, M.A. (2017). Toward Blockchain-Based Accounting and Assurance. Journal of Information Systems, 31(3), 5-21. http://dx.doi.org/10.2308/isys-51804
12. Deniz, F. ve Güngör Tanç, Ş. (2020). Muhasebe meslek mensuplarının muhasebe uygulamalarındaki e-dönüşüm sürecine ilişkin görüş ve beklentileri: Hatay ili örneği. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 23(2), 622-636. http://dx.doi.org/10.29249/selcuksbmyd.804296
13. Elçin, R.,Gerekan, B. ve Usta, M. (2018) E-Fatura, e-defter ve e-arşiv uygulamalarına geçiş sürecinde yaşanan sorunlar: serbest muhasebeci mali müşavirler üzerine bir araştırma. Mali Çözüm Dergisi, 28(146), 13-42.
14. Eş, A. ve Atasoy, A. (2022). Dijitalleşmenin muhasebe meslek mensuplarına etkisi: Ankara ili örneği. Muhasebe ve Vergi Uygulamaları Dergisi, 15(2), 247-279. https://doi.org/10.29067/muvu.974384
15. Fülöp, M.T., Topor, D.I., Ionescu, C.A., Căpuşneanu, S., Breaz, T.O. ve Stanescu, S.G. (2022). Fintech accounting and Industry 4.0: future-proofing or threats to the accounting profession? Journal of Business Economics and Management, 23(5), 997-1015. http://dx.doi.org/10.3846/jbem.2022.17695
16. Gönen, S. ve Solak, B. (2017). Maliye Bakanlığı e-dönüşüm sürecinin muhasebe meslek mensupları açısından değerlendirilmesine ilişkin bir alan araştırması. Muhasebe ve Finansman Dergisi, (76), 63-80. https://doi.org/10.25095/mufad.400219
17. Grosu, V., Cosmulese, C.G., Socoliuc, M., Ciubotariu, M.S. ve Mihaila, S. (2023). Testing accountants' perceptions of the digitization of the profession and profiling the future professional. Technological Forecasting and Social Change, 193, 122630. https://doi.org/10.1016/j.techfore.2023.122630
18. Hentati, H., Azouz, S.R. ve Taktak, N.B. (2025). The digitalization of accounting firms: anticipating pre-and post-implementation technological risks. African Journal of Economic and Management Studies, (ahead-of-print). https://doi.org/10.1108/AJEMS-08-2024-0453
19. Imjai, N., Promma, W., Visedsun, N., Usman, B., & Aujirapongpan, S. (2025). Fraud detection skills of Thai Gen Z accountants: The roles of digital competency, data science literacy and diagnostic skills. International Journal of Information Management Data Insights, 5(1), 1-13.
20. Juniardi, E., & Putra, D. M. (2024). Digital transformation in accounting: Navigating the future of the profession through systematic review and meta-analysis. KnE Social Sciences, 17-35.
21. Kablan, A. (2018). Endüstri 4.0, “nesnelerin interneti”-akıllı işletmeler ve muhasebe denetimi. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 23(Endüstri 4.0 ve Örgütsel Değişim Özel Sayısı), 1561-1579.
22. Karagöz, Y. (2017). SPSS ve AMOS Uygulamalı Bilimsel Araştırma Yöntemleri ve Yayın Etiği. (1. baskı). Nobel Yayıncılık.
23. Karasioğlu, F. ve Garip, O. (2019). E-Muhasebe uygulamaları kapsamında güncel sorunlar ve çözüm önerileri: Karaman’da bir araştırma. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 22(2), 433-446. https://doi.org/10.29249/selcuksbmyd.540741
24. Kruskopf, S., Lobbas, C., Meinander, H., Söderling, K., Martikainen, M. & Lehner, O. M. (2019). Digital accounting: Opportunities, threats and the human factor. ACRN Oxford Journal of Finance & Risk Perspectives, 8, 1-15.
25. Kurnaz, E., Tekbaş, İ., Bozdoğan, T. ve Çetin, Ö.O. (2020). Dijitalleşmeylebirlikte muhasebe eğitiminin muhasebe meslek mensuplarıaçısındandeğerlendirilmesi̇. Muhasebe Bilim Dünyası Dergisi, 22(MODAV 16. Uluslararası Muhasebe Konferansı Özel Sayısı), 81-96. https://doi.org/10.31460/mbdd.642307
26. Lesia, K. (2023). The impact of information communication technology on the work-life balance of accountants: A gender perspective. University of Johannesburg (South Africa).
27. Moll, J. ve Yigitbasioglu, O. (2019). The role of internet-related technologies in shaping the work of accountants: new directions for accounting research.The British Accounting Review, 51(6), 1-20. https://doi.org/10.1016/j.bar.2019.04.002
28. Noronha, M.R. ve Kulkarni, A.R. (2012). E-accounting in India. Indian Journal of Accounting, 42(2), 1-10.
29. Parviainen, P., Tihinen, M., Kääriäinen, J. ve Teppola, S. (2017). Tackling the digitalization challenge: how to benefit from digitalization in practice. International Journal of Information Systems and Project Management, 5(1), 63-77. http://dx.doi.org/10.12821/ijispm050104
30. Sabuncu, B. (2022). The effects of digital transformation on the accounting profession. Ömer Halisdemir Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 15(1), 103-115. https://doi.org/10.25287/ohuiibf.974840
31. Salant, P. ve Dillman D.A. (1994). How to conduct your own survey. (1. baskı). John Wiley & Sons.
32. Stoldt, J., Trapp, T.U., Toussaint, S., Süße, M., Schlegel, A. ve Putz, M. (2018). Planning for digitalisation in SMEs using tools of the digital factory. Procedia CIRP, 72, 179-184. https://doi.org/10.1016/j.procir.2018.03.100
33. Tabachnick, B.G. ve Fidell, L.S. (2013). Using multivariate statistics. (6. baskı). Pearson Education Limited.
34. Tekbaş, İ. (2018). Dijitalleşmenin muhasebe mesleğine ve meslek mensuplarına etkileri üzerine bir araştırma ve yeni bir kavram önerisi: mali mühendislik (Tez No. 572871) [Yüksek lisans tezi, İstanbul Okan Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
35. Tekbaş, İ., Kurnaz, E. ve Azaltun, M. (2018). Dijital muhasebe okuryazarlığı: Muhasebe meslek mensupları üzerine bir araştırma. In International Congress On Accounting and Finance Research (ICAFR), Seferihisar, İzmir.
36. Tekelioğlu, Z. (2022). Muhasebede meslek mensuplarının dijitalleşme algısı: Konya ili örneği (Tez No. 726589) [Yüksek lisans tezi, Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
37. Uzun, E., Sezer, İ. ve Budak, E.K. (2022). Dijitalleşmenin muhasebe meslek mensuplarına etkileri: Şırnak ili örneği. İktisadi ve İdari Yaklaşımlar Dergisi, 4(2),15-31. https://doi.org/10.47138/jeaa.1185492
38. Warren, J.D., Moffitt, K.C. ve Byrnes, P. (2015). How big data will change accounting. Accounting Horizons, 29(2), 397-407. https://doi.org/10.2308/acch-51069
39. Yamane, T. (1973), Statistics: an introductory analysis. (1. baskı), Harper & Row.
40. Yeşilorman, M. ve Koç, F. (2014). Bilgi toplumunun teknolojik temelleri üzerine eleştirel bir bakış. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 24(1), 117-133. https://doi.org/10.18069/fusbed.72486
41. Zhang, Y., Xiong, F., Xie, Y., Fan, X. ve Gu, H. (2020). The impact of artificial intelligence and blockchain on the accounting profession.IEEE Access, 8, 110461-110477. https://doi.org/10.1109/ACCESS.2020.3000505