Telling Her Own History: The Crisis of Truth in Pamuk’s Nights of Plague

Yıl 2026, Sayı: 71, 149 - 160, 25.03.2026

Bülent Ayyıldız

https://doi.org/10.53568/yyusbed.1752270

https://izlik.org/JA98TH28XP

Öz

The postmodernist literary tradition uses techniques that question and criticize the epistemological and ontological validity of known facts. Writers problematize issues such as the past, memory, and identity while they highlight the idea that history is a constructed narrative like novels; historiographic metafiction as a narrative element shows that history is a problematic field. In this context, Orhan Pamuk’s Nights of Plague employs historiographical metafiction to challenge the boundaries between history and fiction. The narrator of the book, Mina Mingerli, who recounts the process of writing the novel, blurs the distinction between fiction and non-fiction. While Nights of Plague shows the narrator’s writing of history, the postmodernist structure of the novel indicates that this process is too problematic to reflect the truth. Orhan Pamuk’s postmodernist works, particularly those dealing with history and identity, have been the subject of numerous academic articles, but rather than questioning history from a deconstructivist perspective, the narrator of Nights of Plague, Mingerli paradoxically aims to construct a coherent historical account. Mingerli ironically reveals the paradoxes of both historical writing and the relationship between fiction and reality, yet she does not doubt the history she writes. This study aims to explore how the narrator constructs “her own history” in Nights of Plague, despite the deconstructive features typical of historiographical metafiction. By intertwining the novel and historical writing, the narrator presents an ambiguous work that emphasizes textuality and does not point to the reality outside the text, reflecting a fiction that bears the traces of the post-truth era

Anahtar Kelimeler

Postmodernism , Orhan Pamuk , Nights of Plague , post-truth , historiographic metafiction.

Kendi Tarihini Anlatmak: Orhan Pamuk'un Veba Geceleri'nde Hakikat Krizi

https://izlik.org/JA98TH28XP

Öz

Postmodernist edebiyat geleneği kullandığı tekniklerle bilinen olguların epistemolojik ve ontolojik doğruluğunu sorgulatan ve eleştiren bir duruş sergiler. Yazarlar geçmiş, hafıza ve kimlik gibi meseleleri muğlaklaştırıp tarihin sorunlu bir alan olduğunu göstermek adına tarihyazımcı üstkurmaca (historiographic metafiction) üzerinden tarihin de romanlar gibi kurgulanmış bir hikâye olduğu fikrini ön plana çıkarır. Bu bağlamda, Orhan Pamuk’un Veba Geceleri, tarihyazımcı üstkurmaca tekniğini merkeze alarak tarih ve kurmaca arasındaki sınırları sorgulayan bir eserdir. Kitabın anlatıcısı Mina Mingerli, tarih yazma sürecini okura aktararak onları hikâyeye dâhil eder ve bir roman yazma çabasıyla kurgu ve kurgu dışı metin arasındaki farkları bulanıklaştırır. Veba Geceleri anlatıcının tarih yazımını gösterirken, romanın postmodernist yapısı bu sürecin hakikati yansıtamayacak kadar sorunlu olduğuna işaret eder. Orhan Pamuk’un postmodernist oyunları, özellikle bu oyunların tarih ve kimlik temalarıyla ilişkileri hakkında birçok akademik makale yayımlanmıştır; ancak Veba Geceleri’nin anlatıcısı Mingerli yapısökümcü bir perspektiften tarihi sorgulamaktansa, bir istisna oluşturarak, tarihin tutarlı bir olgu olduğunu ispatlamaya çalışır. Bu çalışmanın amacı, Veba Geceleri’nde kullanılan tarihyazımcı üstkurmaca tekniğinin yapısökümcü işlevinin yanı sıra, anlatıcının kendine ait bir tarih oluşturarak nasıl “kendi gerçeğini” inşa ettiğini göstermektir. Roman ve tarih yazımını iç içe geçirerek, metinselliği vurgulayan ve metnin dışındaki gerçekliğe işaret etmeyen belirsiz bir eser ortaya koyan anlatıcı hakikat sonrası (post-truth) dönemin izlerini taşıyan bir kurguyu yansıtmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Postmodernizm , Orhan Pamuk , Veba Geceleri , hakikat sonrası , tarihyazımcı üstkurmaca

Etik Beyan

Çalışmamın etik kurul izni gerektirmeyen çalışmalar arasında yer aldığını beyan ederim

Kaynakça

• Aristoteles (1976). Poetika (İsmail Tunalı, Çev.). İstanbul: Remzi Kitabevi.
• Bakır, C., & Aldemir, N. (2024). Fragmented histories: The historiographic metafiction of Walter Abish’s “Ardor/Awe/Atrocity”. Çankaya University Journal of Humanities and Social Sciences, 18(2), 434–443. https://doi.org/10.47777/cankujhss.1564387
• Barthes, R. (2008). Barthes (Jonathan Culler, Akt.- Hakan Gür, Çev.). Ankara: Dost Yayınları.
• Carmichael, T. (1993). Lee Harvey Oswald and the postmodern subject: History and intertextuality in Don DeLillo's Libra, The Names, and Mao II (pp. 204–218). Contemporary Literature, 34(2). University of Wisconsin Press. https://www.jstor.org/stable/1208548 [Çeviri yazar tarafından yapılmıştır]
• Çetintaş, B. M. (2008). Geçmişin öyküleri öykülerin geçmişi: çağdaş Amerikan romanlarında tarihin sorgulanması. İstanbul: Ege Yayınları.
• De Saussure, F. (2011). Course in general lingustics (Wade Baskin, Çev.). Columbia University Press.
• Ecevit, Y. (2001). Türk romanında postmodernist açılımlar. İstanbul: İletişim Yayınları.
• Elias, A. (2016). Historiographic metafiction. B. McHale & L. Platt (Ed), The Cambridge history of postmodern literature içinde (s. 293–307). Cambridge University Press.
• Foucault, M. (2002). The archeology of knowledge. Routledge.
• Foucault, M. (1980). Power/knowledge: selected interviews & other writings 1972-1977. Pantheon Books.
• Gümüş, E. T. (2021). “Tarihin Üvey Evladı ‘Hatıra’ Türü”. SözünTarihi-Tarihin Sözü: Tarih ve Edebiyat Arasında Yeni Yaklaşımlar Sempozyumu (25-26 Kasım 2021). Erişim: https://www.academia.edu/99253756/TAR%C4%B0H%C4%B0N_%C3%9CVEY_EVLADI_HATIRA_T%C3%9CR%C3%9C
• Güngör, B. (2021). Veba geceleri: bir alegorik kurgu, iki büyük siyasi figür. YAZIT Kültür Bilimleri Dergisi 1: 18-35, DergiPark, DOI: 10.29228/yazitdergisi.51323, 14 Şubat 2023.
• Hutcheon, L. (1988). A poetics of postmodernism. Routledge.
• Hutcheon, L. (2001). The Politics of Postmodernism. Taylor & Francis.
• Kaynar, S. (2021, 10 Nisan). Orhan Pamuk, Atatürk ile dalga geçiyor. OdaTv. Erişim adresi: https://www.odatv4.com/analiz/orhan-pamuk-ataturk-ile-dalga-geciyor-10042141-205395, 16 Şubat 2023.
• Komut Bakınç, S. (2024). Looking back at Wasteland(s): a historiographic metafictional reading of Kurt Vonnegut’s SlaughterhouseFive. Uluslararası Dil, Edebiyat ve Kültür Araştırmaları Dergisi (UDEKAD), 7 (3), 467-478. DOI: https://doi.org/10.37999/udekad.1496333
• Lyotard, J.-F. (1984). The postmodern condition: a report on knowledge (Geoff Bennington ve Brian Massumi, Çev.) Manchester University Press.
• Malpas, J. (1992). Retrieving truth: Modernism, post-modernism and the problem of truth. Soundings: An Interdisciplinary Journal, 75(2/3), 287–306. Penn State University Press. https://www.jstor.org/stable/41178577
• McIntyre, L. (2018). Post-truth. The MIT Press.
• Megill, A. (2020). Aşırılığın peygamberleri: Nietzsche, Heidegger, Foucault, Derrida (Tuncay Birkan, Çev.). İstanbul: Metis Yayınları.
• Nietzsche, F. (1998). Ahlakdışı anlamda doğruluk ve yalan üzerine. Cogito, say. 16, Güz: 55-66.
• Nietzsche, F. (2015). Tragedyanın doğuşu (Mustafa Tüzel, Çev.). İstanbul: İthaki Yayınları.
• Okumuş, S., & Baştaş, E. (2023). Yeni tarihselcilik bağlamında Orhan Pamuk’un Veba Geceleri romanında günümüz parodisi. Dede Korkut Uluslararası Türk Dili ve Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, (32), 157–176.
• “Orhan Pamuk: Ayasofya'yı yeniden camiye çevirmek, dünyanın geri kalanına 'artık seküler değiliz' demektir.” Cumhuriyet, 11 Temmuz 2020. Erişim adresi: https://www.cumhuriyet.com.tr/haber/orhan-pamuk-ayasofyayi-yeniden-camiye-cevirmek-dunyanin-geri-kalanina-artik-sekuler-degiliz-demektir-1750834. 13 Şubat 2023.
• “Orhan Pamuk'tan 'Veba Geceleri' Açıklaması.” Birgün, 13 Nisan 2021. Erişim adresi: https://www.birgun.net/haber/orhan-pamuk-tan-veba-geceleri-aciklamasi-ataturk-e-saygisizlik-yoktur-341126. 16 Şubat 2023.
• Pamuk, O. (1998). Benim adım kırmızı. İstanbul: İletişim Yayınları.
• Pamuk, O. (1999). Öteki renkler: seçme yazılar ve bir hikâye. İstanbul: İletişim Yayınları.
• Pamuk, O. (2021). Veba geceleri. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
• Parker, N.ve Sim, S. (1997). The a-z guide to modern social and political theorists. Prentice Hall.
• Sismondo, S. (2017). “Post-truth?” social studies of science, say. 47, no. 1: 3-6, Sage Journals, https://doi.org/10.1177/0306312717692076.
• Taş, F. (2021). Veba gecelerine eleştirel bir bakış. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi (24), 1295-1299. https://doi.org/10.29000/rumelide.998764
• Yalçın-Çelik, S. D. (2005). Yeni tarihselcilik kuramı ve Türk edebiyatında postmodern tarih romanları. Ankara: Akçağ Yayınları.