Sağlık Turizmi Kapsamında Medikal Turizm Potansiyeli: Van Gölü Havzası Üzerine Bir Araştırma

Öz

Sağlık turizmi, son yıllarda küresel turizm endüstrisinin hızla büyüyen alanlarından biri haline gelmiş; bu kapsamda medikal turizm, nitelikli sağlık hizmetlerine daha uygun maliyetlerle erişim olanağı sunması nedeniyle uluslararası hasta hareketliliğinin temel bileşenlerinden biri olarak öne çıkmaktadır. Türkiye, gelişmiş sağlık altyapısı, nitelikli sağlık insan kaynağı, uluslararası standartlarda hizmet sunan sağlık kuruluşları ve stratejik coğrafi konumu sayesinde medikal turizm alanında önemli bir destinasyon olma potansiyeline sahiptir. Bu bağlamda araştırmanın amacı, Van Gölü Havzası'nın sağlık turizmi kapsamında medikal turizm potansiyelini, bölgede faaliyet gösteren sağlık kurumlarının yöneticilerinin görüşleri doğrultusunda değerlendirmektir. Araştırma, nitel araştırma yaklaşımıyla tasarlanmış olup, veriler yarı yapılandırılmış görüşme tekniği aracılığıyla elde edilmiştir. Elde edilen veriler, MAXQDA 24 nitel veri analiz programı kullanılarak betimsel analiz yöntemiyle çözümlenmiştir. Bulgular, Van Gölü Havzası'nın sınır ülkelerine yakınlığı, gelişmekte olan sağlık altyapısı, uygun maliyetli sağlık hizmetleri, uzman sağlık personeli ve doğal-kültürel çekicilikleri sayesinde medikal turizm açısından önemli bir potansiyele sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Bununla birlikte, nitelikli personel eksikliği, yabancı dil yetersizliği, altyapı sorunları, yatırım ve tanıtım eksiklikleri bölgenin medikal turizmden daha fazla pay almasını engelleyen temel faktörler olarak belirlenmiştir. Sonuç olarak, Van Gölü Havzası'nın medikal turizm potansiyelinin etkin biçimde değerlendirilebilmesi için sağlık kurumları, kamu kurumları, yerel yönetimler ve turizm paydaşları arasında güçlü iş birliğinin geliştirilmesi, uluslararası standartlara uygun hizmet kalitesinin artırılması, hedef pazarlara yönelik tanıtım stratejilerinin uygulanması ve sürdürülebilir yatırım politikalarının hayata geçirilmesi gerektiği değerlendirilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Sağlık turizmi
• Medikal turizm
• Bölgesel kalkınma
• Van Gölü Havzası
• Nitel araştırma

Medical Tourism Potential in the Context of Health Tourism: A Study of the Lake Van Basin

Öz

Health tourism has become one of the fastest-growing sectors of the global tourism industry in recent years. Within this context, medical tourism has emerged as a major component of international patient mobility by providing access to high-quality healthcare services at more affordable costs. Türkiye has considerable potential to become a leading destination for medical tourism owing to its advanced healthcare infrastructure, qualified healthcare workforce, internationally standardized healthcare services, and strategic geographical location. In this context, the aim of this study is to evaluate the medical tourism potential of the Lake Van Basin within the scope of health tourism based on the views of managers working in healthcare institutions operating in the region. The study was designed using a qualitative research approach, and the data were collected through semi-structured interviews. The data obtained were analyzed using the descriptive analysis method with the support of the MAXQDA 24 qualitative data analysis software. The findings indicate that the Lake Van Basin possesses significant potential for medical tourism due to its proximity to neighboring countries, developing healthcare infrastructure, cost-effective healthcare services, qualified healthcare professionals, and rich natural and cultural attractions. However, the lack of qualified personnel, insufficient foreign language proficiency, infrastructural deficiencies, and inadequate investment and promotional activities were identified as the main factors limiting the region's ability to attract a larger share of the medical tourism market. Consequently, it is concluded that strengthening cooperation among healthcare institutions, public authorities, local governments, and tourism stakeholders, improving service quality in line with international standards, implementing effective marketing strategies targeting international markets, and adopting sustainable investment policies are essential for the effective development of the medical tourism potential of the Lake Van Basin.

Anahtar Kelimeler

• Health tourism
• Medical tourism
• Regional development
• Van Lake Basin
• Qualitative research

Kaynakça

1. Altın, U., Bektaş, G., Antep, Z., and İrban, A. (2012). The International Patient’s Portfolio and Marketing of Turkish Health Tourism. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 58, 1004–1007. doi:10.1016/j.sbspro.2012.09.1080.
2. Bookman, M. Z., and Bookman, K. R. (2007). Introduction to medical tourism. İçinde Medical tourism in developing countries (ss. 1-19). Springer.
3. Connell, J., (2013). “Contemporary Medical Tourism: Conceptualisation, Culture and Commodification”, Elsevier – Tourism Management 34, p. 1-13
4. Creswell, J. W. (2013). Nitel araştirma yöntemleri. Qualitative research methods]. M. Bütün & SB Demir, Trans.(Eds.). İstanbul: Siyasal Kitapevi.
5. Demir, Y., Oruç, P., Baştürk, Y. A., ve Övey, İ. S. (2020). Medikal Turistlerin Tercih Nedenleri: Samsun İli Örneği. Turizm Ekonomi ve İşletme Araştırmaları Dergisi, 2(1), 18–30.
6. Hall, C. M. (2011). Health and medical tourism: a kill or cure for global public health?. Tourism Review, 66(1/2), 4-15.
7. Hanefeld, J., Lunt, N., Smith, R., and Horsfall, D. (2015). Why do medical tourists travel to where they do? The role of networks in determining medical travel. Social Science & Medicine, 124, 356–363.
8. Heung, V. and Kucukusta, D. (2013). Wellness Tourism in China: Resources, Development and Marketing. International Journal of Tourism Research. 15. 346-359. 10.1002/jtr.1880.

9. İçöz, O. (2009). Sağlık turizmi kapsamında medikal (tıbbi) turizm ve Türkiye'nin olanakları. Yaşar Üniversitesi E-Dergisi, 4(14), 2257–2279. https://doi.org/10.19168/jyu.17972
10. Lunt, N., Smıth, R., Exworthy, M., Gren, S.T., Horsfall, D. and Mannıon, R., (2014). “Medical Tourism: Treatments, Markets and Health System Implications: A Scoping Review”, OECD Beter Policies For Better Lives, https://www.oecd.org/els/health-systems/48723982.pdf (Erişim Tarihi: 25.12.2025)
11. McCartney, G., and Wang, C. F. (2024). Medical tourism and medical tourists: providing a sustainable course to integrating health treatments with tourism. Journal of travel medicine, 31(5). https://doi.org/10.1093/jtm/taae034.
12. Özçelik Heper, F., ve Kayuk, A. (2024). Sağlık Turizmi Kapsamında Medikal Turizmde Mevcut Durum Analizi: İstanbul Örneği. İstanbul Gelişim Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 11(1), 176–191. https://doi.org/10.17336/igusbd.1142964
13. Smith, M., ve Puczkó, L. (2010). Taking your life into your own hands? New trends in European health tourism. Tourism Recreation Research, 35(2), 161-172.
14. Şimşek, H., ve Yıldırım, A. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (12. Baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık. Temizkan, S.P., ve Konak, S. (2018). Medikal turizmde medikal seyahat planlayıcılarının web siteleri üzerine bir analiz. Journal of Gastronomy Hospitality and Travel, 1(2), 26-36.
15. Tracy, S. J. (2019). Qualitative research methods: Collecting evidence, crafting analysis, communicating impact. John Wiley & Sons.
16. UNWTO. (2023). International tourism highlights the ımpact of covıd-19 on tourism (20202022). (https://www.e-unwto.org/doi/epdf/10.18111/9789284424986 Erişim Tarihi: 20.07.2026).
17. Uslu, Y., Gedikli, E., Yılmaz, E., Aygın, S., ve Özyalvaç, E. (2025). Türkiye'nin ileri yaş sağlık turizmi alanındaki avantajlarının değerlendirilmesi. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 36(1), 1–13. https://doi.org/10.17123/atad.1450735
18. Üstün, U., ve Demir Uslu, Y. (2022). Türkiye'nin sağlık turizminde tercih edilme nedenleri üzerine bir çalışma: Medikal turizm endeksi. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi, 33, 344–353. https://doi.org/10.31590/ejosat.1020647
19. Wong, A. K. F., Vongvisitsin, T. B., Li, P., Pan, Y., and Ryan, C. (2024). Revisiting medical tourism research: Critical reviews and implications for destination management and marketing. Journal of Destination Marketing & Management, 33, 100924.