Tur Abdin Bölgesi’nde Beth Sluto/Slutho (Yazlık Kilise/Dua Evi) Geleneği

Ufuk Elyiğit; Tahsin Korkut

Tur Abdin Bölgesi’nde Beth Sluto/Slutho (Yazlık Kilise/Dua Evi) Geleneği

Öz

Süryaniler açısından kutsal sayılan Tur Abdin Bölgesi, Midyat merkez alındığında kuzeyde Hasankeyf, kuzeydoğuda Siirt, doğuda Cizre, güneyde Nusaybin, batıda Mardin ve kuzeybatıda Savur İlçesi ile çevrili bir coğrafi bölge olarak ele tanımlanabilir. Tur Abdin Bölgesi, Süryani dini mimarisine ait birçok yapıyı bünyesinde barındırmaktadır. Hristiyanlığın erken dönemlerine ait bu yapılar, manastırlar ve buna bağlı olarak gelişen yapılar ile kiliselerden meydana gelmektedir. Tur Abdin Bölgesi, İnziva geleneği ve buna bağlı olarak gelişen birçok manastır yapılanmasına da ev sahipliği yapmaktadır. Çeşitli amaçlar için kullanılmak üzere inşa edilmiş bu yapılar, bölgenin inanç ve kültür değerlerinin gelişimine büyük bir katkı sağlamıştır. Yaşanan bütün bu gelişmeler neticesinde; bölgenin sahip olduğu coğrafi konum ve dini ritüeller ile kilise gelenekleri, farklı işlevlere sahip birtakım yapıların zaman içerisinde şekillenmesine olanak sağlamıştır. Süryani kilise geleneği kapsamında şekillenmiş olan ve beth slutho (Yazlık Kilise/Dua Evi/Yazlık Apsis) olarak adlandırılan yapılar araştırma konumuzu teşkil etmektedir. Bu yapılar, bulundukları kiliselere bitişik ya da ayrı şekilde, genelde yaz mevsiminde kilise cemaatinin ibadetini gerçekleştirmesi için inşa edilmişlerdir. Beth slutho kavramının daha detaylı bir şekilde ele alınabilmesi amacıyla günümüze kadar sağlam gelebilmiş olan ve Midyat’ın Bağlarbaşı (Arnas) Köyü’nde yer alan Mor Kuryakos Kilisesi özelinde genel bir değerlendirme yapılacaktır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Akay, V. (2006). 201 Numaralı Mardin Şer‘iyye Sicili (Değerlendirme, Metin Transkripsiyonu ve Dizin. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Marmara Üniversitesi Türkiyat Araştırmalar Enstitüsü, İstanbul.
Akyüz, G. (1998). Mardin İli’nin Merkezinde Civar Köylerinde ve İlçelerinde Bulunan Kiliselerin ve Manastırların Tarihi. Mardin: Resim Yayıncılık.
Barsavm, İ. (2005) Saçılmış İnciler (Süryanilerin yazınsal Tarihi). Demir, Z. (Çev.) İstanbul: Resim Ofset.
Berchem, M. V. ve Strzygowski, J. , Bell, G. L. (2015). Amida. . Aygün, F. Özçelik, B. Türkseven, H.
Erdem Türközü, S. (Çev.) Ankara: Orient Yayınları. (Eserin orijinali 1910’da yayımlanmıştır).
Bell, G. ve Mango, M. M. (1982). The Churches and Monasteries of the Tur Abdin, With an Introduction and Notes By Marlia Mundell Mango, London: The Pindar Press.
Bilge, Y. (2012, 7-9 Ekim). Turabdin: Süryani kilise ve Kültürünün Beşiği. Uluslararası Midyat Sempozyumu, Mardin.
Courtois, D. S. (2014). Süryaniler. Topraktepe, E. (Çev.), İstanbul: Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık.

Çevik, A. (2007). İlkçağlardan Ortaçağın Sonuna Kadar Midyat ve Yöresi (Tur Abdin)’in Tarihi
Coğrafyası. Ş. Gündüz. (Editör). Makalelerle Mardin I Tarih-Coğrafya. İstanbul: Mardin Tarihi İhtisas Kütüphanesi.105-140.
Çelik, T. ve Aksoy, S. (2013). Mezopotamya Uygarlığında Süryani Tarihi. (İkinci Baskı). Ankara: Nika Yayınevi.
Demir, Z. (2015). Süryani Ortodoks Kilisesi Gelenekleri ve Yedi Gizi, (İkinci Baskı). İstanbul: Anadolu Ofset.
Durak, N. (2010). Süryani Ortodoks Kilisesi’nde İbadet. (Yayınlanmış Doktora Tezi). Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
Durmaz, R. (2010). TurAbdin at Close: The Church Complex at Zaz, Mardin its Archıtecture, History an Contemporary Revitalization Process, (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Koç Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
Gül, E. (2019). Midyat Süryani Dini Mimarisinde Süsleme, (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Van.
Hollerweger, H. (1999). Canlı Kültür Mirası Turabdin. Gülçur, S. (Çev.) Linz: Österreich. (Eserin orijinali 1999’da yayımlanmıştır).
Keser, E. (2002). Tur Abdin Süryani Ortodoks Dini Mimarisi, (Birinci Baskı). İstanbul: Türkiye Ekonomik ve Toplumsal Tarih Vakfı.
İnternet: Keser, E. (2017). The Monastery of Mor Barṣawmo in the Ṭur ʿAbdin: Artistic Continuities and Encounters. Studies in Byzantine History and Civilization 11, Web:
https://www.academia.edu/38124673/ adresinden 6 Nisan 2019’da alınmıştır.
İnternet: Keser, E. (2019). Church Building in the Ṭur’Abdin in the First Centuries of the Islamic
Rule. Authority and Control in the Countryside From Antiquity to Islam in the Mediterranean
and Near East (Sixth–Tenth Century). Web: https://www.academia.edu/37947649/ adresinden 2 Mart 2020’de alınmıştır.
İnternet: Palmer, A. (1990). Monk and Mason on the Tigris Frontier: The Early History of Tur Abdin. Web: https://archive.org adresinden 10 Mart 2019’da alınmıştır.
Koch, G. (2007). Early Christian Art. Aydın, A. (Çev.) İstanbul: Arkeoloji ve Sanat Yayınları. (Eserin orijinali 1995’de yayımlanmıştır).
Kul, N. (2015). Geçmişten Günümüze Midyat ve Tur Abdin Süryanileri. (Birinci Baskı). İstanbul: Yeni Anadolu Yayıncılık.
Ödekan, A. (2008). “Namazgah”, Eczacıbaşı Sanat Ansiklopedisi C.II, İstanbul, 1127.
Özmen, A. (2006). Tur Abdin Süryanileri Örneğinde Etno-Kültürel Sınırlar, (Yayınlanmamış Doktora Tezi), Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
Sözen, M. ve Tanyeli, U. (2014). Sanat Kavram ve Terimleri Sözlüğü, (On Beşinci Baskı). İstanbul: Remzi Kitabevi.
Top, M. ve Koç, E. İslamoğlu, H. (2005, 30 Mayıs- 3Haziran). Hakkâri ve Şırnak İlleri ve İlçeleri Yüzey Araştırması, 2004, 23. Araştırma sonuçları Toplantısı 2. Ankara.
Uygur, K. H. (2015). Kültürel Doku İçinde Mardin Süryanilerinin Kutsal Mekân Efsaneleri. (Yayımlanmamış Doktora Tezi). Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Ufuk Elyiğit Bu kişi benim
Türkiye

Tahsin Korkut
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

30 Eylül 2020

Gönderilme Tarihi

1 Temmuz 2020

Kabul Tarihi

-

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2020 Sayı: 49

IZ

https://izlik.org/JA87PB43NY

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Elyiğit, U., & Korkut, T. (2020). Tur Abdin Bölgesi’nde Beth Sluto/Slutho (Yazlık Kilise/Dua Evi) Geleneği. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 49, 175-206. https://izlik.org/JA87PB43NY

AMA

1.Elyiğit U, Korkut T. Tur Abdin Bölgesi’nde Beth Sluto/Slutho (Yazlık Kilise/Dua Evi) Geleneği. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2020;(49):175-206. https://izlik.org/JA87PB43NY

Chicago

Elyiğit, Ufuk, ve Tahsin Korkut. 2020. “Tur Abdin Bölgesi’nde Beth Sluto/Slutho (Yazlık Kilise/Dua Evi) Geleneği”. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sy 49: 175-206. https://izlik.org/JA87PB43NY.

EndNote

Elyiğit U, Korkut T (01 Eylül 2020) Tur Abdin Bölgesi’nde Beth Sluto/Slutho (Yazlık Kilise/Dua Evi) Geleneği. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 49 175–206.

IEEE

[1]U. Elyiğit ve T. Korkut, “Tur Abdin Bölgesi’nde Beth Sluto/Slutho (Yazlık Kilise/Dua Evi) Geleneği”, Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sy 49, ss. 175–206, Eyl. 2020, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA87PB43NY

ISNAD

Elyiğit, Ufuk - Korkut, Tahsin. “Tur Abdin Bölgesi’nde Beth Sluto/Slutho (Yazlık Kilise/Dua Evi) Geleneği”. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 49 (01 Eylül 2020): 175-206. https://izlik.org/JA87PB43NY.

JAMA

1.Elyiğit U, Korkut T. Tur Abdin Bölgesi’nde Beth Sluto/Slutho (Yazlık Kilise/Dua Evi) Geleneği. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2020;:175–206.

MLA

Elyiğit, Ufuk, ve Tahsin Korkut. “Tur Abdin Bölgesi’nde Beth Sluto/Slutho (Yazlık Kilise/Dua Evi) Geleneği”. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sy 49, Eylül 2020, ss. 175-06, https://izlik.org/JA87PB43NY.

Vancouver

1.Ufuk Elyiğit, Tahsin Korkut. Tur Abdin Bölgesi’nde Beth Sluto/Slutho (Yazlık Kilise/Dua Evi) Geleneği. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi [Internet]. 01 Eylül 2020;(49):175-206. Erişim adresi: https://izlik.org/JA87PB43NY