Matematik LGS Çalışma Kitabının PISA Matematik Okuryazarlığı Bağlamında İncelenmesi

Öz

Bu çalışmanın amacı, 2022-2023 yıllarında 8. Sınıf öğrencileri için Millî Eğitim Bakanlığı Ölçme Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından yardımcı kaynak eğitim materyali olarak hazırlanmış 8. Sınıf Liselere Geçiş Sınavına (LGS) yönelik çalışma kitabında bulunan soruların PISA matematik okuryazarlık yeterlilik düzeyleri ve PISA matematik okuryazarlık bağlamları bakımından incelenmesidir. Araştırmada kitap incelemesi yapılacağından nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi kullanılmıştır. Kitaptaki sorular incelendiğinde PISA matematik okuryazarlık yeterlilik düzeyleri bakımından soruların çoğunluğunun üçüncü düzeyde (%55,5) olduğu ayrıca birinci düzey, beşinci düzey ve altıncı düzey soruların kitapta yer almadığı görülmektedir. Kitapta bulunan sorular PISA matematik okuryazarlığı bağlam kategorilerine göre incelendiğinde soruların en çok bilimsel bağlamda (%50,1) yer aldığı görülürken soruların en az toplumsal bağlamda (%7,7) yer aldığına ulaşılmıştır. Bu anlamda yeni yazılacak olan matematik kitaplarında PISA matematik okuryazarlığı yeterlilik düzeylerine göre her düzeyden eşit oranda soru bulundurulmasına ve PISA matematik okuryazarlığı bağlamlar bakımından eşit oranda soruya yer verilmesi önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Matematik okuryazarlığı
• matematik okuryazarlığı bağlamları
• matematik okuryazarlık yeterlilik düzeyleri
• PISA
• çalışma kitabı

Investigation of Mathematics LGS Workbook in Terms of PISA Mathematical Literacy

Öz

The purpose of this study is to examine the questions in the workbook for the 8th- Grade High School Entrance Examination (LGS) prepared by the Ministry of National Education General Directorate of Measurement, Evaluation and Testing Services as an auxiliary source of educational material for 8th- grade students in 2022-2023 in terms of PISA mathematics literacy proficiency levels and mathematics literacy contexts. In the study, document analysis, one of the qualitative research methods, was used since the book will be analyzed. Upon examining the questions in the book, it is seen that the majority of the questions in the book are at the third level (% 55,5) in terms of PISA mathematical literacy proficiency levels, and there are no questions corresponding to first, fifth and sixth level. When the questions in the book are analyzed according to PISA mathematical literacy context categories, it is observed that the majority (50.1%) of the questions focus on the scientific context where as small fractions (7.7%) touch upon societal context. In line with these findings, it is recommended that the new mathematics books to be written should include equal proportions of questions from each level.

Anahtar Kelimeler

• Mathematics literacy
• mathematics literacy contexts
• mathematics literacy proficiency levels
• PISA
• workbook

Kaynakça

1. Al Cihan, Ş. (2023). Ortaokul matematik ders kitaplarındaki geometri ve ölçme problemlerinin PISA matematik okuryazarlığı düzeyleri açısından incelenmesi. [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Marmara Üniversitesi.
2. Altun, M., Aydın Gümüş, N., Akkaya, R., Bozkurt, I. ve Kozaklı Ülger, T. (2018). Sekizinci sınıf öğrencilerinin matematik okuryazarlığı beceri düzeylerinin incelenmesi. Fen, Matematik, Girişimcilik ve Teknoloji Eğitimi Dergisi, 1(1), 66-88. https://dergipark.org.tr/tr/pub/fmgted/issue/40553/451551
3. Altun, M., Arslan, Ç., & Yazgan, Y. (2004). Lise matematik ders kitaplarının kullanım şekli ve sıklığı üzerine bir çalışma. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 17(2), 131-147. https://dergipark.org.tr/tr/pub/uefad/issue/16680/173316
4. Ayyıldız, H., & Aktas, M.C. (2021). 8. sınıf matematik ders kitaplarının ve lgs matematik sorularının PISA temsil yeterliği açısından incelenmesi. Trakya Eğitim Dergisi, 12(1), 475-489. https://dergipark.org.tr/tr/pub/tred/issue/68228/910569
5. Canbazoğlu, H. B., Tarım, K., Baypınar, K. (2019). Matematik okuryazarlığı. G. Hacıömeroğlu & K. Tarım (Ed.), Matematik öğretiminin temelleri ortaokul içinde. Anı yayıncılık.
6. Fauziyah, U. S., & Fatonah, S. (2022). Comparison of the contents of class iv mathematics textbooks in indonesia and singapore in terms of mathematical literacy. Jurnal Pendidikan: Teori, Penelitian, danPengembangan, 7(9),357-372. https://journal.um.ac.id/index.php/jptpp/article/view/15640
7. Gatabi, A. R., & Stacey, K. (2009). Applying a mathematical literacy framework to the Iranian grade 9 mathematics textbook. In Of the 33rd Conference of the International Group for the Psychology of Mathematics Education (433).https://www.researchgate.net/publication/355486761_APPLYING_A_MATHEMATICAL_LITERACY_FRAMEWORK_TO_THE_IRANIAN_GRADE_9_MATHEMATICS_TEXTBOOK
8. Gatabi, A. R., Stacey, K., & Gooya, Z. (2012). Investigating grade nine textbook problems for characteristics related to mathematical literacy. Mathematics Education Research Journal, 24, 403-421. DOI:10.1007/s13394-012-0052-5

9. Hadar, L. L. (2017). Opportunities to learn: Mathematics textbooks and students’ achievements. Studies in Educational Evaluation, 55, 153-166. https://doi.org/10.1016/j.stueduc.2017.10.002
10. İskenderoğlu, T., & Baki, A. (2011). İlköğretim 8. sınıf matematik ders kitabındaki soruların PISA matematik yeterlik düzeylerine göre sınıflandırılması. Eğitim ve Bilim, 36(161). http://egitimvebilim.ted.org.tr/index.php/EB/article/view/1037
11. Kul, Ü., Sevimli, E., & Aksu, Z. (2018). A comparison of mathematics questions in Turkish and Canadian school textbooks in terms of synthesized taxonomy. Turkish Journal of Education, 7(3), 136-155. https://doi.org/10.19128/turje.896355
12. MEB (2018). Matematik Dersi Öğretim Programı. Millî Eğitim Bakanlığı.
13. MEB (2019). PISA 2018 Ulusal Ön Raporu (Eğitim Analiz ve Değerlendirme Raporları Serisi No. 10). Millî Eğitim Bakanlığı.
14. Millî Eğitim Bakanlığı Yayınları. (2022). 8. Sınıf LGS Sayısal Matematik Çalışma Kitabı. Millî Eğitim Bakanlığı. OECD (2019). PISA 2018 Assessment and Analytical Framework. Paris: OECD Publishing. doi: https://doi.org/10.1787/b25efab8-en
15. OECD (2023), PISA 2022 Assessment and Analytical Framework, PISA, OECD Publishing, Paris, https://doi.org/10.1787/dfe0bf9c-en
16. Öztürk, N., & Masal, E. (2020). Sınavla öğrenci alacak ortaöğretim kurumlarına ilişkin merkezi sınav matematik sorularının PISA matematik okuryazarlığı yeterlilik düzeyleri açısından sınıflandırılması. Journal of Multidisciplinary Studies in Education, 4(1), 17-33. https://dergipark.org.tr/tr/pub/jmse/issue/54051/724009
17. Özer, M., Gençoğlu, C., & Suna, E. (2020). Türkiye’de eğitimde eşitsizlikleri azaltmak için uygulanan politikalar. Ondokuz Mayıs Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 39(2), 294-312. https://dergipark.org.tr/tr/pub/omuefd/issue/58553/828176
18. Şaban, İ.H. (2019). Matematik ders kitapları cebir öğrenme alanındaki soruların PISA matematik yeterlik düzeylerine göre incelenmesi (Tez No: 583856). [Yüksek Lisans Tezi, Hacettepe Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
19. Şirin, B., & Yıldız, A. (2020). 8. sınıf matematik ders kitabının PISA temel matematik beceri seviyelerine göre incelenmesi. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, 9(4), 1158-1176. http://cije.cumhuriyet.edu.tr/tr/pub/issue/58514/676100
20. Tarim, K., & Tarku, H. (2022). Investigation of the questions in 8th-grade mathematics textbook in terms of mathematical literacy. International Electronic Journal of Mathematics Education, 17(2). https://doi.org/10.29333/iejme/11819
21. Tarku, H. (2022). 9. sınıf matematik ders kitaplarındaki soruların PISA matematik okuryazarlığı çerçevesinde incelenmesi ( Tez No.756961) [Yüksek lisans tezi, Çukurova Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi
22. Van Steenbrugge, H., Valcke, M., & Desoete, A. (2013). Teachers’ views of mathematics textbook series in Flanders: Does it (not) matter which mathematics textbook series schools choose?. Journal of Curriculum Studies, 45(3), 322-353. DOI:10.1080/00220272.2012.713995
23. Yeğit, H. (2020). Türkiye ve Almanya'da okutulan matematik ders kitaplarının matematik okuryazarlığı bakımından incelenmesi ve karşılaştırılması. [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Bursa Uludağ Üniversitesi. Yıldırım, A.& Şimşek, H. (2008). Sosyal Bilimlerde Nitel Araştırma Yöntemleri. Seçkin yayınevi.
24. Yıldırım, İ. (2019). 5-8. sınıf matematik ders kitaplarının PISA değişim ve ilişkiler ölçeğine göre incelenmesi [yayımlanmamış Yüksek lisans tezi]. Bartın Üniversitesi.