Dijital Başarı Anlatılarında Girişimci-Benlik, Emek ve Ahlaki Meşrulaştırma: StoryBox Örneği
Öz
Dijital başarı anlatıları, girişimcilik deneyimlerini aktarmanın ötesinde, başarı, emek, risk, bireysel sorumluluk ve toplumsal hareketlilik hakkında belirli anlamları dolaşıma sokan kültürel metinlerdir. Bu çalışma, StoryBox YouTube kanalında #NasılBaşardılar etiketiyle yayımlanan başarı anlatılarında girişimci-benlik ve meritokrasi söyleminin nasıl kurulduğunu, emek ilişkilerinin hangi söylemsel mekanizmalar aracılığıyla ikincilleştirildiğini ve başarının farklı kültürel ve ahlaki repertuvarlarla nasıl meşrulaştırıldığını inceler. Nitel ve yorumlayıcı bir araştırma deseniyle yürütülen çalışmada, farklı sektörleri temsil eden yedi video amaçlı örnekleme yoluyla seçilmiş; videoların transkriptleri Fairclough’un üç boyutlu eleştirel söylem analizi modeli ile Labov’un anlatı yapısı şeması birlikte kullanılarak çözümlenmiştir. Bulgular, başarı anlatılarında bireysel çaba, azim, öz-yönetim ve risk alma kapasitesinin güçlü biçimde öne çıkarıldığını; ücret, çalışma koşulları, aile emeği ve ortak emek gibi yapısal unsurların ise daha sınırlı görünürlük kazandığını gösterir. Bununla birlikte bu ikincilleştirme yalnızca yapısal unsurların anlatı dışında bırakılmasıyla gerçekleşmez; ücret, güvencesizlik ve fedakârlık gibi maddi ilişkiler, bazı anlatılarda vefa, bağlılık, aile, cesaret ve girişimci mücadele gibi duygusal ve ahlaki kavramlar aracılığıyla yeniden çerçevelenir. Başarının meşrulaştırılmasında seküler-bireyci, dinî ve ahlaki-geleneksel repertuvarlar arasında farklılıklar bulunmasına karşın, zorluk veya düşüş anından mücadeleye ve ölçülebilir başarı göstergeleriyle tamamlanan çözüme uzanan anlatısal yapı büyük ölçüde korunur. Çalışma, bu açıdan, girişimci başarı söyleminin Türkiye bağlamında tek biçimli bir neoliberal dil üretmekten ziyade yerel ahlaki ve kültürel repertuvarlarla eklemlenerek dolaşıma girdiğini; aynı zamanda emek ve güvencesizlik ilişkilerinin duygusal ve ahlaki anlamlarla yeniden kodlanabildiğini gösterir.
Anahtar Kelimeler
Etik Beyan
Kaynakça
- Akarsu, O. (2024). Girişimcilerin nedenini ve nasılını anlamak: “StoryBox” üzerinden bir çözümleme. Sosyal Mucit Academic Review, 5 (1), 50-93. https://doi.org/10.54733/smar.1404649
- Blumer, H. (1954). What is wrong with social theory? American Sociological Review, 19 (1), 3-10. https://doi.org/10.2307/2088165
- Boltanski, L., Chiapello, E. (2005). The new spirit of capitalism. International Journal of Politics, Culture, and Society, 18 (3), 161-188.
- Bröckling, U. (2016). The entrepreneurial self: Fabricating a new type of subject. SAGE Publications Ltd.
- Bulut, M. (2026). Capital, habitus and symbolic power: Symbolic power relations in the film Aile Arasında (2017). Journal of Humanities and Tourism Research, 16 (3), 594-609.
- Duffy, B. E. (2017). (Not) getting paid to do what you love: Gender, social media, and aspirational work. Yale University Press.
- Fairclough, N. (1992). Discourse and social change. Polity Press.
- Franzke, A. S., Bechmann, A., Ess, C. M., & Zimmer, M. (Eds.) (2020). Internet research: Ethical guidelines 3.0. AoIR (The International Association of Internet Researchers). https://aoir.org/reports/ethics3.pdf
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Ekran ve Dijital Medya (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Sena Aydın
*
0000-0002-5241-629X
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
27 Ekim 2026
Gönderilme Tarihi
4 Eylül 2026
Kabul Tarihi
26 Ekim 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 10 Sayı: 1